Paperyard Podcast

เซี่ยงไฮ้ คือเมืองที่มีคนอ่านหนังสือมากที่สุดในจีน

หอสมุดประชาชนเซี่ยงไฮ้เป็นห้องสมุดที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสองของจีน

วัฒนธรรมการอ่านและคววามกระตือรือร้นด้านการอ่านของคนเซี่ยงไฮ้อาจจะไม่ได้ฝังลึกถึงระดับวิถีชีวิตเช่นในญี่ปุ่นหรือเกาหลี เอาเข้าจริง การสร้างวัฒนธรรมการอ่านในจีนนั้น เพิ่งมีมาเมื่อไม่กี่สิบปีให้หลังนี้เอง

แต่บริบทหนึ่งที่น่าสนใจมากก็คือ

เขาพยายามทำให้ "การอ่าน" ไม่ต่างอะไรจากการ "การกิน" และ "การนอน" มันคือส่วนหนึ่งของชีวิต คนเซี่ยงไฮ้ได้รับการปลูกฝังและรู้สึกมีส่วนร่วมต่อกิจการการอ่านมาตั้งแต่เด็ก และนั่นทำให้ "การอ่าน" กลายเป็นสิ่งปกติสามัญที่สุด

ท่ามกลางประวัติศาสตร์และความทรงจำอันขมขื่นและโหดร้าย คนเยอรมนีพยายามขุดหลุมฝังกลบด้วยการสร้างสัญลักษณ์เชิงปัญญา วัฒนธรรม จนกลายเป็นว่า ประเทศเยอรมนีเป็นประเทศหนึ่งที่มีวัฒนธรรมการอ่านแข็งแรงมากแห่งหนึ่งในยุโรป

ดูได้จากงานหนังสืออย่าง Frankfurt am main Book Fair ซึ่งเป็นงานหนังสือที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

ดินแดนต้นกำเนิดนักเขียนระดับโลกอย่าง เกอเธ่, เฮอร์มาน เฮสเส, ฟรันซ์ คาฟคา

คนที่นี่ยังคงชืื่นชอบอ่านหนังสือกระดาษเหนือสิ่งอื่นใด

และเทคโนโลยีใด ๆ ก็มิอาจกลายกล้ำความสวยงามที่เกิดจากการร่วมสร้างของคนเยอรมันนี้ได้

#ReadLike เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม 2562

บารัก โอบามา อดีตประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้ลงลิสต์รายการหนังสือแนะนำบนอินสตราแกรม เป็นลิสต์หนังสือสำหรับอ่านในฤดูร้อน มีทั้งหมด 12 เล่ม ซึ่งส่วนใหญ่จะพูดถึงเรื่องสิทธิมนุษยชน การใช้ชีวิต สังคม

รายการหนังสือ มีดังนี้

❶ The Nickel Boys, Colson Whitehead

❷ Exhalation, Ted Chiang

❸ Wolf Hall (ทอมัส ครอมเวลล์), Hilary Mantel

❹ Men Without Women, Haruki Murakami

❺ American Spy, Lauren Wilkinson

❻ The Shallows, Nicholas Carr

❼ Lab Girl, Hope Jahren

❽ Inland, Téa Obreht

❾ How to Read the Air, Dinaw Mengestu

❿ Maid, Stephanie Land

⑪ Beloved, Toni Morrison

⑫ Song of Solomon, Toni Morrison

คุณใช้เวลาอ่านหนังสือเล่มหนึ่งกี่วัน?

คุณอ่านหนังสือได้เร็วเท่าไหร่

แล้วคุณคิดว่าปีนึงคุณอ่านหนังสือได้มากแค่ไหน

แล้วตลอดชีวิตล่ะ คุณจะอ่านหนังสือได้กี่เล่ม

เป็นเรื่องน่าเสียใจที่จะบอกว่า

ตลอดชีวิตคุณจะสามารถอ่านหนังสือได้แค่เพียง 5,000 เล่มเท่านั้น (ในกรณีที่คุณบ้าอ่านมาก และอายุยืนแล้วนะ)

มันน่าเศร้าใจ เมื่อคิดว่า เราไม่อาจอ่านหนังสือทุกเล่มที่อยากอ่านได้ มันจึงทำให้ผมตระหนักว่า เวลา กับ การอ่าน มันมีจำกัดและสำคัญกว่าที่คิด

17 สิงหาคม 2559 หรือวันนี้เมื่อสามปีที่แล้ว เป็นวันเปิด (เว็บไซต์) ทำการวันแรกของร้านหนังสือเปเปอร์ยาร์ดที่เป็นร้านหนังสืออนไลน์ ซึ่งสามารถฝันฝ่ากระแส Digital Disruption มาได้จนถึงปัจจุบััน

สามปีที่ผ่านมา จะว่าเร็วก็เร็ว จะว่าช้าก็ช้า เริ่มต้นจากยอดขายเดือนแรกแค่ 4 เล่ม มีบททดสอบต่าง ๆ เข้ามา จนคิดที่จะเลิกทำไปหลายต่อหลายรอบ

บางครั้งทอดมองร้านหนังสือร้านอื่นก็พลางนึกสงสัย เมื่อเห็นว่าร้านอื่นเติบโตในระดับที่เรียกได้ว่า "น่าอิจฉา"

ร้านหนังสือเป้นงานที่ต้องใช้ความอดทน

และ "ความรัก" มากกว่าสิ่งอื่นใด

เป็นกันไหมครับ กว่าจะอ่านหนังสือแต่ละเล่มจบ ช่างนานเสียเหลือเกิน พอสิ้นปีนึง ปรากฏว่าเราอ่านหนังสือไปเพียงไม่กี่เล่มเท่านั้น ในขณะที่กองดองหนังสือใหม่ต่างก็ทยอยเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

ผมค้นพบว่า สาเหตุส่วนใหญ่ของนักอ่านที่อ่านหนังสือไม่ค่อยจบเป็นเพราะ "ไม่มีเวลา"

ซึ่งนั่นถูกเพียงครึ่ง เอาจริง ๆ แล้วทุกคนมีเวลา แต่ถ้าจัดสรรเวลาในการอ่านได้อย่างถูกต้อง ไม่อ่านหนังสือตามอารมณ์ จะช่วยให้เราสามารถอ่านหนังสือได้มากขึ้น

ผมอยากจะชวนทุกคนตั้งเป้าอ่านหนังสือให้ได้ปีละ 52 เล่ม

หรือสัปดาห์ละ 1 เล่ม

ซึ่งมันไม่ใช่เรื่องยากเลย หากใช้เทคนิคเหล่านี้

"ฮ่องกง" เป็นเมืองท่าที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นอันดับต้น ๆ ของโลก ที่นี่มีแัตราการยืมหนังสือจากห้องสมุดมากกว่า 48 ล้านเล่มต่อปี มีร้านหนังสือมากกว่า 1,500 ร้าน รวมถึงมีงานหนังสือที่ใหญ่ที่สุดในภูมิภาคอย่าง Hong Kong Book Fair ที่มีคนเข้างานปีละไม่ต่ำกว่าล้านคน

แต่คนที่นี่กลับไม่ชอบอ่านหนังสือ

มันเป็นไปได้เช่นไร ทั้ง ๆ ที่มีการเข้าห้องสมุดเยอะขนาดนี้ มีการซื้อขายหนังสือมากขนาดนี้ อะไรคือสาเหตุที่ทำให้ฮ่องกงกำลังจะกลายเป็นเมืองที่วัฒนธรรมการอ่านหายไป

อะไรคือที่มาของค่านิยมของความคิดที่ว่า

"หนังสือ" เป็นสิ่งที่ไม่จำเป็น

แฟรงกลิน ดี. โรสเวลต์ เคยกล่าวไว้ว่า

"หนังสือไม่อาจถูกเผาทำลายได้

ถึงคนจะตาย แต่หนังสือไม่เคยตาย

ไม่มีใครหรือกองกำลังใดที่สามารถคิดวางแผนในค่ายกักกันได้ตลอดไป

ไม่มีใครหรือกองกำลังใดที่สามารถนำหนังสือซึ่งมีคนรวบรวมเพื่อต่อต้านเผด็จการออกไปจากโลกนี้ได้

ในสงครามนี้ พวกเราต่างรับรู้ดีว่า หนังสือ คือ อาวุธ"

มีหนังสืออยู่ 3 เรื่องที่ถ่ายทอดเกี่ยวกับพลังอำนาจของหนังสือได้ดีที่สุด

คือ 1. ฟาเรนไฮต์ 451 2. The Giver 3. มีดของท็อดส์ (The Knife of Never Letting Go)

หนังสืออาจจะมอบความรู้ หรือนำไปสู่ความขัดแย้ง

หนังสืออาจจะมอบคำถาม และคำตอบ

หนังสืออาจจะนำพามาซึ่งความสุขที่สุด และความทุกข์ที่สุด

หนังสือสามารถใช้มันทำร้าย แต่ก็สร้างความสงบได้เช่นกัน

เพราะหนังสือ คือ ชีวิต

"นักอ่าน" คือ มนุษย์ประเภทที่มีโลกส่วนตัวสูงจริงหรือ

"นักอ่าน" คือ สิ่งมีชีวิตที่ชอบปลีกวิเวกและไม่ค่อยเข้าสังคมจริงหรือเปล่า

"นักอ่าน" คือ คนที่พูดไม่ค่อยเก่ง แต่รัก (หนังสือ) หมดใจ

เกือบทุกครั้งที่ผมอ่านหนังสือเล่มใดเล่มใดนึงจบ รู้สึกอยากจะพูดคุย อยากจะบอกเล่าเกี่ยวกับสิ่งที่อ่านในหนังสือให้ใครสักคนฟัง หรือไม่ก็อยากจะฟังจากคนที่อ่านนิยายเรื่องเดียวกันให้รับรู้

ตลอดระยะเวลาสามปีของร้านเปเปอร์ยาร์ด มีการจัด Book Club ไปแล้วสองครั้ง (ซึ่งไม่เยอะเลย) ชื่อว่า "Readyoung Bookclub"

ทุกครั้งที่จัด ก็ไม่ได้คนมาเข้าร่วมกิจกรรมมากมายนัก แต่เวลาที่ได้มาพูดคุยเกี่ยวกับหนังสือสักเล่มกับคนอื่น มันทำให้ผมรู้สึกเห็นโลกรอบตัวกว้างขึ้น ได้รู้ถึงมุมที่เราอ่านแล้วไม่เคยรู้

และแน่นอนมันทำให้ผมรู้สึกสนุกกับการอ่านหนังสือมากขึ้นเป็นสองเท่า

นี่เป็นเหตุผลว่า ทำไมเราถึงควรเข้า Book Club

ทำไมบริษัทระดับโลกอย่าง Google, Microsoft หรือ Apple ล้วนจ้างนักเขียนไซไฟเป็นที่ปรึกษาด้านนวัตกรรม

สิ่งที่นิยายไซไฟทำไม่ใช่การททำนายอนาคตหรือบอกแนวโน้มของเทคโนโลยี แต่เป็นการสร้างโลกอนาคตคู่ขนานอีกแบบหนึ่งขึ้นมา สร้างสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ ให้เกิดขึ้นจริงด้วยจินตนาการ

ดูเหมือนว่า การลงทุนกับจินตนาการนั้นจะเป็นสิ่งที่คุ้มค่าที่สุด