Nguyên tắc phối kháng sinh trong điều trị mụn trứng cá hiện nay

Kết hợp với kháng sinh tại chỗ

Thuốc kháng sinh bôi tại chỗ (bao gồm erythromycin, clindamycin và dapsone) điều trị mụn trứng cá thông qua cả tác dụng kháng khuẩn và chống viêm. Để làm giảm hoặc ngăn chặn tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn, kháng sinh tại chỗ thường được kết hợp với benzoyl peroxide hoặc retinoid.

Benzoyl peroxide, chất được sử dụng thường xuyên nhất để điều trị kết hợp với kháng sinh tại chỗ, là chất diệt khuẩn mạnh có khả năng tiêu diệt nhanh chóng cả vi khuẩn và nấm men, có hoạt tính chống viêm và tiêu mụn nhẹ.

Kết hợp kháng sinh đường uống

Thuốc kháng sinh đường uống thường được sử dụng để điều trị mụn trứng cá chủ yếu ở những bệnh nhân có mức độ bệnh ở mặt hoặc thân từ trung bình đến nặng. Thuốc kháng sinh nhóm tetracycline đường uống, bao gồm doxycycline, minocycline và sarecycline, thường được sử dụng.

Theo hướng dẫn chăm sóc và điều trị mụn trứng cá của Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) cập nhật 2024 khuyến cáo, khi điều trị mụn trứng cá bằng kháng sinh toàn thân, nên sử dụng đồng thời benzoyl peroxide và các liệu pháp bôi ngoài da khác để giảm nguy cơ đề kháng kháng sinh và hạn chế thời gian tiếp xúc với kháng sinh toàn thân. Liệu pháp kết hợp sử dụng thuốc bôi tại chỗ có chứa benzoyl peroxide và retinoid cùng với kháng sinh đường uống là phương pháp tối ưu.

Phân biệt điểm giống và khác nhau giữa peel da và tẩy tế bào chết

Peel da và tẩy tế bào chết là hai phương pháp chăm sóc da giống và khác nhau như:

Điểm giống nhau

Cả hai phương pháp peel da và tẩy tế bào chết đều hoạt động bằng cách loại bỏ các tế bào chết trên bề mặt da, tăng cường quá trình tái tạo tế bào da mới, cải thiện tình trạng da xỉn màu từ đó giúp da sáng, đều màu và mịn màng hơn.

Điểm khác biệt

Mặc dù cả peel da và tẩy tế bào chết đều có mục tiêu chung là loại bỏ tế bào da chết và thúc đẩy tái tạo tế bào da mới, song chúng có những khác biệt quan trọng.

Hoạt chất sử dụng

Peel da: sử dụng các tác nhân acid hữu cơ như acid glycolic, acid mandelic, acid salicylic, acid trichloroacetic hoặc các tác nhân vật lý tác động mạnh lên bề mặt da.

Tẩy da chết: sử dụng các tác nhân tẩy tế bào chết vật lý dạng hạt hay máy rửa mặt để tạo độ ma sát lên da.

Mức độ tác động

Peel da: có thể tác động lên cả 3 lớp da (thượng bì, trung bì, hạ bì) tùy theo mức độ peel, hoạt chất peel và thời gian peel.

Tẩy da chết: chỉ tác động được ở lớp thượng bì của da, tức là chỉ tác động vào lớp bề mặt da bên ngoài cùng.

Các bước chăm sóc da chuẩn y khoa cho người mới?

Sau khi đã xác định được tình trạng da, hãy xây dựng một quy trình chăm sóc da hàng ngày chuẩn y khoa bao gồm các bước làm sạch, sử dụng các thành phần đặc trị, dưỡng ẩm và chống nắng như sau:

Bước 1: làm sạch da

Làm sạch da là bước cơ bản để loại bỏ bụi bẩn, bã nhờn và lớp trang điểm

Bước 2: sử dụng các hoạt chất đặc trị cho từng loại da

Đây được xem là bước điều trị, tùy theo tình trạng da khác nhau mà sử dụng các sản phẩm điều trị khác nhau.

Bước 3: dưỡng ẩm

Dưỡng ẩm ngay sau khi làm sạch da để có thể tăng hiệu quả giữ ẩm cho da.

Kem dưỡng ẩm có chức năng cấp ẩm, tạo lớp màng bảo vệ trên bề mặt da, giữ lại các dưỡng chất trên da.

Bước 4: dùng kem chống nắng

Sử dụng kem chống nắng mỗi ngày là bước quan trọng để bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV. Nên chọn sản phẩm có chỉ số SPF từ 30 trở lên và thoa lại mỗi 2-3 giờ nếu tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời.

Các tác nhân sử dụng trong peel da điều trị sẹo mụn (sẹo rỗ)

Acid salicylic: là tác nhân peel được sử dụng rất phổ biến trong điều trị mụn và cả trong điều trị sẹo rỗ. Acid salicylic là một beta-hydroxy acid với đặc tính ly giải keratin, kháng viêm, giảm nhờn.

Acid glycolic: tác nhân peel này là một alpha-hydroxy acid có nguồn gốc từ các loại trái cây. Acid glycolic khi được sử dụng làm tác nhân peel sẽ giúp làm mỏng lớp sừng, kích thích sự ly giải lớp sừng và làm giảm melanin ở lớp đáy. Acid glycolic cũng giúp tăng sinh hyaluronic acid và collagen

Acid pyruvic: là một alpha-ketoacid. Acid pyruvic mang lại hiệu quả ly giải keratin, kháng khuẩn, giảm sản xuất bã nhờn đồng thời kích thích sự tăng sinh collagen và các sợi đàn hồi cho da. Acid pyruvic 40 – 70% có thể được sử dụng để điều trị sẹo mức độ trung bình.

Acid trichloroacetic (TCA): được sử dụng làm tác nhân peel đầu tiên bởi Bác sĩ Da liễu người Đức P.G.Unna vào năm 1882. TCA gây biến tính protein làm đông vón ketatin tạo nên lớp màng trắng khi thực hiện peel. Mức độ xâm nhập gây tổn thương mô của TCA phụ thuộc vào nồng độ TCA sử dụng.

Dung dịch Jessner: là tác nhân peel bề mặt được sáng chế bởi Bác sĩ Max Jessner. Dung dịch Jessner là sự kết hợp của acid salicylic, resorcinol và acid lactic trong ethanol 95%. Resorcinol có cấu trúc và tính chất hóa học tương tự như phenol.

Bóc tách đáy sẹo bằng Cannula là gì?

Bóc tách đáy sẹo bằng Cannula nguyên lý cũng giống bóc tách đáy sẹo thông thường nhưng thay vì dùng kim có các cạnh sắc để tách các dải xơ thì người ta lại dùng ống Cannula. Ống Cannula được đưa qua lỗ (lỗ này được tạo nên bằng cách đâm kim qua da) đến ngay dưới da, với nhiệm vụ là tách các dải sợi xơ đang kéo sẹo xuống, làm bong các đáy sẹo.

Phương pháp này giúp cải thiện sẹo rỗ hình lượn sóng. Trước đó Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng của bệnh nhân và chọn kích thước ống Cannula phù hợp nhất. Ống Cannula tương đối cùn do đó chúng ít có khả năng làm hỏng mạch máu và dây thần kinh.

Hiệu quả của bóc tách đáy sẹo bằng Cannula?

Trong một nghiên cứu thử nghiệm vào năm 2015, người ta đã chọn 8 người phụ nữ có độ tuổi trung bình là 31,2 tuổi bị sẹo rỗ hình lượn sóng do mụn điều trị bằng phương pháp bóc tách đáy sẹo bằng ống Cannula kích thước 18G.

Kết quả của việc điều trị này được đánh giá bởi 3 Bác sĩ Da liễu, mức độ cải thiện tốt khoảng 88%. Sự hài lòng của bệnh nhân được ước tính khi kết thúc quá trình điều trị, kết quả là cả 8 người phụ nữ đều hài lòng. Có sự giảm hình thành sẹo mới ở những người bị mụn trứng cá nhẹ trong quá trình điều trị. Cả 8 người đều có cải thiện đáng kể về bề mặt, mức độ sâu của sẹo và sự hình thành sau mụn của sẹo.

Cồn có gây ra hại cho da không?

Một số nhận định cho rằng, cồn có thể gây viêm da, kích ứng, phá vỡ hàng rào bảo vệ da, gây khô da và mất nước. Khi nhắc đến những tác dụng không mong muốn trên thì loại cồn được đề cập đến chính là cồn khô (ethanol, methanol, isopropanol, alcohol denat…). Cồn béo hay nhiều người còn gọi là cồn tốt, là loại cồn an toàn, lành tính và có nhiều công dụng trong làm mềm da và dưỡng ẩm. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nhất là khi dùng cetyl alcohol với liều lượng quá nhiều, cũng có thể gây bít tắc nang lông dẫn đến nguy cơ hình thành nhân mụn ẩn.

Kết quả từ các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm

Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho rằng cồn khô có thể làm chết tế bào da, kích thích phản ứng viêm, làm biến tính protein và làm chậm hoạt động enzyme. Trong các thử nghiệm này, cồn được cho tiếp xúc trực tiếp với tế bào, nồng độ khoảng 0,5%, trong điều kiện môi trường kín để tránh cồn bay hơi, thường kéo dài khoảng 24 tiếng.

Kết quả từ các nghiên cứu lâm sàng

Nghiên cứu lâm sàng về ảnh hưởng của cồn lên da chủ yếu chỉ có các tiến hành đánh giá tác động của các loại nước sát khuẩn, nước rửa tay khô với nồng độ ethanol từ 60 – 70% trở lên, tần suất tiếp xúc khoảng 5 – 100 lần/ngày để mô phỏng quy trình vệ sinh tay của các nhân viên y tế.

Sẹo là kết quả của quá trình lành thương tự nhiên dẫn đến sự hình thành mô sợi thay thế mô bình thường. Sự hình thành sẹo có thể tạo thành sẹo lồi do tăng sinh quá mức mô sợi hoặc sẹo rỗ do quá trình giảm hay mất mô tại chỗ tổn thương.

Các thống kê cho thấy 80 - 90% sẹo hình thành sau mụn là sẹo rỗ, chỉ một phần nhỏ có biểu hiện sẹo lồi. Do đó, bài viết sau đây chỉ đề cập đến phân loại sẹo rỗ cũng như các phương pháp điều trị loại sẹo này.

Sẹo rỗ được phân thành 3 loại chính gồm:

Sẹo đáy nhọn (ice pick scar), chiếm tỉ lệ cao nhất là 60 - 70%.

Sẹo đáy vuông (box scar), chiếm tỉ lệ 20 - 30%.

Sẹo đáy tròn (rolling scar), chiếm tỉ lệ 15 - 25%.

Peel da xong có nên dùng retinol không?

Retinol được biết đến là hoạt chất hữu hiệu trong chăm sóc và làm đẹp da nhờ khả năng kích thích sự hình thành và tái tạo của các tế bào mới. Phương pháp peel da cũng có tác dụng tương tự với retinol và giúp cải thiện bề mặt da. Do đó, để hạn chế sự kích thích quá mức lên làn da sau peel thì không nên sử dụng ngay retinol sau khi thực hiện peel da, mà chỉ nên sử dụng khi da đã hồi phục.

Thời gian da phục hồi đối với mỗi loại peel sẽ phụ thuộc vào độ sâu của tổn thương peel và cơ địa của từng cá thể. Một cách tương đối, peel da nông với salicylic acid, glycolic acid hay lactic acid có thời gian hồi phục từ 3-5 ngày. Peel da trung bình với tricloacetic acid (TCA) 35% có thời gian hồi phục khoảng 7 ngày. Peel sâu với phenol cần thời gian 2 tháng hoặc lâu hơn để da phục hồi.

Để giảm thiểu nguy cơ kích ứng lên làn da đang yếu và nhạy cảm sau peel, có thể cân nhắc dùng retinol sau peel da nông 7 ngày, sau peel da trung bình 2 tuần và sau 2 tháng peel da sâu. Cần lưu ý rằng việc sử dụng retinol sau peel da nên được quyết định bởi Bác sĩ Da liễu sau khi xem xét tình trạng lành thương của mỗi người. Sử dụng retinol với liều thấp ngay cả khi trước đây đã dùng retinol liều cao cũng thường được các Bác sĩ Da liễu tư vấn cho làn da sau peel.

Những điểm giống nhau giữa rượu thuốc và peel da

Có thể nhận thấy, trong quá trình sử dụng, rượu thuốc và peel da có một số hiệu quả ban đầu tương đối giống nhau.

Rượu thuốc với thành phần chính là cồn, khi sử dụng sẽ làm cho lớp tế bào sừng trên bề mặt da chết đi. Lớp tế bào này bong tróc ra, bộc lộ lớp da non bên dưới làm cho người sử dụng cảm giác làn da mịn đẹp hơn. Ngoài ra nhân mụn trên da cũng sẽ khô lại tạo cảm giác sạch mụn, lỗ chân lông thông thoáng. Khi da bong ra như thế sẽ làm các đốm tăng sắc tố nông trên da bong ra bớt, khiến da trở nên trắng sáng hơn.

Những điểm khác nhau giữa rượu thuốc và peel da

Như đã nói, rượu thuốc và peel da có một số tương đồng về những hiệu quả ban đầu khi sử dụng. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ rượu thuốc và peel da để tránh những hậu quả đáng tiếc khi sử dụng các sản phẩm không an toàn.

Về thành phần

Rượu thuốc bao gồm các thành phần không rõ nguồn gốc và không được kiểm nghiệm an toàn, cũng như không kiểm soát được hàm lượng cồn và các hoạt chất trong đó. Vì vậy trong quá trình sử dụng, hầu như không thể kiểm soát được tác động của các chất này trên làn da, từ đó rất khó có biện pháp để hạn chế những tác động tiêu cực từ những chất này mang lại.

Về cơ chế tác động

Rượu thuốc sẽ làm tan mất lớp hàng rào bảo vệ da, làm da mất nước, làm chết các tế bào da ở vùng tác động, từ đó da khô, bong tróc làm lộ phần da non bên dưới. Dễ dàng nhận thấy rượu thuốc gây hại trực tiếp cho làn da và không có vai trò bảo vệ.

Lợi ích của Laser điều trị mụn

Hiệu quả cho mụn từ nhẹ đến nặng, an toàn, hiệu quả với mọi loại da

Giảm tổn thương viêm và giảm tiết bã nhờn, hạn chế sừng hóa nang lông

Không xâm lấn, không gây đau, không cần thời gian nghỉ dưỡng sau khi thực hiện

Thời gian điều trị nhanh, kết quả rõ rệt sau mỗi đợt điều trị

QUY TRÌNH THỰC HIỆN ĐIỀU TRỊ MỤN BẰNG LASER

Bước 1: Bác sĩ Da liễu tư vấn và giải đáp mọi thắc mắc về tình trạng da, phương pháp điều trị, liệu trình điều trị và những điều cần lưu ý nhằm loại trừ các trường hợp chống chỉ định và giảm thiểu các nguy cơ có thể xảy ra.

Bước 2: Làm sạch da mặt với các bước rửa mặt, tẩy da chết và cân bằng da. Khách hàng được sử dụng kính che mắt để bảo vệ thị lực trong suốt thời gian điều trị.

Bước 3: Bác sĩ thử phản ứng của da với laser bằng cách chiếu chùm tia lên một vài vị trí nhất định trên da và quan sát đáp ứng lâm sàng, từ đó có thể xác định được cường độ laser phù hợp, đảm bảo khách hàng cảm thấy dễ chịu mà vẫn đạt hiệu quả điều trị.

Bước 4: Bác sĩ tiến hành điều trị.

Bước 5: Tư vấn chăm sóc da sau điều trị.