Podcast Series

Το τέταρτο και τελευταίο επεισόδιο της σειράς «λέγειν & ιστορείν»  φιλοξενεί την καθηγήτρια Ναυτιλιακής Ιστορίας και επιστημονική σύμβουλο της έκθεσης Τζελίνα Χαρλαύτη. Με τρόπο εμπεριστατωμένο η κ. Χαρλαύτη αναδεικνύει τους τρόπους διεξαγωγής πολέμου στη θάλασσα και την ποικιλότροπη συμβολή των ναυτότοπων στον Αγώνα για την Ανεξαρτησία. Κάνει ακόμα μία εκτενή αναδρομή στις ναυτικές εκστρατείες των Ελλήνων κατά τη διάρκεια της Επανάστασης και ολοκληρώνει την αφήγηση με την καθοριστικής σημασίας ναυμαχία του Ναυαρίνου.

Το τρίτο επεισόδιο της σειράς «λέγειν & ιστορείν»  φιλοξενεί την ερευνήτρια οικονομικής και ναυτιλιακής ιστορίας Δρ. Κατερίνα Γαλάνη. Η συζήτηση με την ιστορικό αναπτύσσεται γύρω από την πρόσφατη ιστορική έρευνα για τον Αγώνα στη θάλασσα και ξεδιπλώνει τον πλούτο του αρχειακού υλικού. Συγκεκριμένα, γίνεται αναφορά στην έρευνα και τη μεθοδολογία της, στα τεκμήρια που αξιοποιήθηκαν, στις εκπλήξεις που επεφύλασσαν τα αρχεία αλλά και στα χρήσιμα συμπεράσματα που προέκυψαν σχετικά με τον πολυδιάστατο χαρακτήρα του ναυτικού αγώνα.

Οι Έλληνες περιλαμβανόμαστε στους λαούς του πλανήτη που εμπέδωσαν την πολιτική τους αυθυπαρξία με επανάσταση. Λιγότεροι στην αρχή, γρήγορα πλειονότητα, οι Ελληνίδες και οι Έλληνες στηριζόμενοι στις δικές τους δυνάμεις κατέλυαν την οθωμανική δεσποτεία στους ιστορικούς τόπους τους, χτίζοντας ταυτόχρονα την πολιτική ελευθερία και την ανεξαρτησία τους. Το 1821 αποτελεί ένα αμιγώς επαναστατικό γεγονός, με την επιστημονική σημασία του όρου, μια ολοκληρωμένη πράξη ιστορικής και πολιτικής δημιουργίας, χάρη στην οποία οι αγωνιζόμενοι ραγιάδες μετεξελίχθηκαν σε πολίτες του εθνικού τους κράτους. 

Το πρώτο podcast της σειράς «λέγειν & ιστορείν» έχει τίτλο «Το ναυτικό και ο αγώνας» με ομιλητή τον Καθηγητή Ιστορίας και επιστημονικό υπεύθυνο της έκθεσης Νίκο Καραπιδάκη. Στην σύντομη αυτή αφήγηση μαθαίνουμε για τον εμπορικό στόλο πριν το 1821, για την προετοιμασία του ναυτικού των επαναστατημένων Ελλήνων, τον ρόλο του και τη γεωπολιτική του σημασία, τις κυριότερες ναυμαχίες και ναυτικές επιχειρήσεις, καθώς και τον πολιτικό του ρόλο και τη συνέχειά του.

Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος ήταν Έλληνας αστρονόμος και μαθηματικός. Θεωρείται ο «πατέρας» του ηλιοκεντρικού μοντέλου, σύμφωνα με το οποίο κέντρο του κόσμου δεν είναι η Γη αλλά ο Ήλιος. Τον γνωρίζουμε ως άνθρωπο που είχε μέσα του ένα πνεύμα γεμάτο περιέργεια, απορίες και όρεξη για ανακαλύψεις. Προσπαθώντας να απαντήσει στα ερωτήματα «Πώς γίνονται οι εκλείψεις; Πού κρύβεται ο Ήλιος και η Σελήνη; Πώς γίνεται να εξηγούμε τόσα άλλα, ενώ γι’ αυτό να περιμένουμε την απάντηση από τους θεούς;», ο Αρίσταρχος ανακαλύπτει το Ηλιοκεντρικό μοντέλο. Προσπαθεί να το διαδώσει, αλλά μάταια… Το έργο του χάνεται στην ιστορία.

2.000 χρόνια αργότερα, σε μία βιβλιοθήκη της Ιταλίας, γνωρίζουμε τον Νικόλαο Κοπέρνικο. Ο Κοπέρνικος (1473-1543) γεννήθηκε και πέθανε στην Πολωνία, ενώ σπούδασε Ιατρική, Θεολογία, Δίκαιο, Ελληνική γλώσσα, Μαθηματικά και Αστρονομία, στο Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας και στην Ιταλία. Το 1497 χρίστηκε από τον θείο του ιερέας στον Καθεδρικό Ναό του Φράουενμπουργκ. Η πρώτη επαφή του Κοπέρνικου με τις θεωρίες του Αρίσταρχου του Σάμιου έγινε κατά τη διάρκεια των σπουδών του στην Ιταλία μέσα από αναφορές που γίνονται για αυτόν σε διάφορα συγγράμματα. Μετά από έρευνα, ο Κοπέρνικος αποδεικνύει αυτό που ο Αρίσταρχος είχε προτείνει πρώτος, το ηλιοκεντρικό μοντέλο. Αρνείται να εκδώσει τα γραπτά του από φόβο μη διωχθεί. Τελικά, υποκύπτει και η μελέτη του εκδίδεται, με αποτέλεσμα σήμερα να θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους «Επιστήμονες που Εύρηκαν για την Ανθρωπότητα».

Είμαστε όλοι αστρόσκονη και κάποια μέρα θα ξαναγυρίσουμε στα άστρα. Η συναρπαστική ιστορία της ζωής των άστρων από την γέννηση ως την καταστροφή τους όπως μας την αφηγείται ο Διονύσης Σιμόπουλος μέσα σε 8 λεπτά!

Ο Διονύσης Σιμόπουλος εξηγεί με απλό και κατανοητό τρόπο την σκοτεινή ύλη και την σκοτεινή ενέργεια. Ποια είναι τα μυστηριώδη συστατικά του Σύμπαντος που δεν μπορούμε να δούμε αλλά υπάρχουν σε τόση αφθονία στο Διάστημα;

Το τρίτο επεισόδιο της σειράς Επιστήμονες που «εύρηκαν» για την Ανθρωπότητα είναι βασισμένο στη ζωή της Ελίζαμπεθ Μπλάκγουελ, της πρώτης γυναίκας στην Αμερική που πήρε πτυχίο ιατρικής, ανοίγοντας τον δρόμο για την είσοδο των γυναικών σε ένα αυστηρά έως τότε ανδρικό επάγγελμα. Η Ελίζαμπεθ Μπλάκγουελ γεννήθηκε στην Αγγλία το 1821. Αν και ξεκίνησε ως δασκάλα, εν τέλει στράφηκε στην ιατρική. Με την αμέριστη υποστήριξη των προοδευτικών γονιών της αλλά και λόγω της δικής της επιμονής, πραγματοποίησε το μεγάλο της όνειρο παρά τις αντιξοότητες που συνάντησε λόγω φύλου. Αφιέρωσε τη ζωή της στην καταπολέμηση της κοινωνικής αδικίας μέσω της ιατρικής, στον αγώνα για την πρόληψη, την καλύτερη θεραπεία σύμφωνα με την ίδια, αλλά και στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών και τη διεκδίκηση ίσων ευκαιριών για τις γυναίκες γιατρούς. Ταξίδεψε στην Αμερική και την Ευρώπη, εργάστηκε σε νοσοκομεία και ερευνητικά κέντρα, έγραψε βιβλία και έδωσε διαλέξεις. Η ζωή της και το έργο της αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για πολλές γυναίκες, ενώ η ίδια υπήρξε μοναδικό παράδειγμα θέλησης, τόλμης και ουσιαστικής προσφοράς στην κοινωνία. Η σειρά πραγματοποιείται με τη σύμπραξη των Βιβλιοθηκών του Ιδρύματος Ευγενίδου και του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ), σε συνεργασία με το «Παραμυθόφωνο», που δημιουργήθηκε από το «Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών»

Αφήγηση: Γιώργος Ευγενικός

Μουσική: Μάρα Καίσαρη

Έρευνα - Επιμέλεια κειμένου: Μαρία Βλαχάκη

Στην αφήγηση συμμετέχουν: Σμαράγδα Αποστολάτου, Μαρία Βλαχάκη

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε ΕΔΩ.

Το δεύτερο επεισόδιο της σειράς Επιστήμονες που «εύρηκαν» για την Ανθρωπότητα είναι βασισμένο στη ζωή του Ερατοσθένη, του επιφανούς μαθηματικού, αλλά και ονομαστού αστρονόμου και γεωγράφου, αξιόλογου γεωδαίτη και δεινού ρήτορα της αρχαιότητας, ο οποίος επί περίπου 40 χρόνια διετέλεσε Διευθυντής της περίφημης βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας. Θεωρείται θεμελιωτής της μαθηματικής και αστρονομικής Γεωγραφίας. Υπήρξε από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν αστρονομικές παρατηρήσεις στον καθορισμό διαφόρων αποστάσεων και στη σύνταξη γεωγραφικών χαρτών. Κατασκεύασε επίσης ένα σύστημα συντεταγμένων με παράλληλους και μεσημβρινούς. Με μία πρωτότυπη μαθηματική μέθοδο κατάφερε να μετρήσει την περιφέρεια της Γης. Αυτό αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά πειράματα που πραγματοποιήθηκαν στην ιστορία της ανθρωπότητας.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ Η ιστορία ξεκινά μέσα στη μεγαλύτερη βιβλιοθήκη της εποχής, αυτήν της Αλεξάνδρειας, όπου ο Ερατοσθένης είναι Διευθυντής. Εκεί ο Ερατοσθένης, ένας άνθρωπος με μεγάλη όρεξη για γνώση και αναζητητής της αλήθειας, διαβάζει και μαθαίνει για τη Γη και τον κόσμο, συγκεντρώνοντας όλο τον πλούτο που τα βιβλία μιας βιβλιοθήκης μπορούν να του δώσουν.

Στην επόμενη σκηνή, επισκέπτεται τη βιβλιοθήκη ένας άντρας από τη Συήνη. Εκείνος ‒μέσα από έναν επινοημένο διάλογο‒ τον πληροφορεί για ένα «μαγικό πηγάδι», μέσα στο οποίο μία συγκεκριμένη μέρα του χρόνου, φαίνεται ολόκληρος ο Ήλιος.

Είναι η στιγμή που ο Ερατοσθένης εμπνέεται το πείραμά του για να μετρήσει την περιφέρεια της Γης. Ακολουθεί μία εξήγηση της σκέψης του, το πείραμά του και οι ανακαλύψεις του με απλά λόγια.

Η ιστορία ολοκληρώνεται με τον Ερατοσθένη μέσα στη μεγάλη βιβλιοθήκη, με αίσθημα υπερηφάνειας, επειδή κατάφερε να βάλει και εκείνος ένα λιθαράκι με το σύγγραμμά του στη βιβλιοθήκη που τόσο θαύμασε.

Αφήγηση: Γιώργος Ευγενικός Μουσική σύνθεση: Μάρα Καίσαρη Έρευνα – Επιμέλεια κειμένου: Χριστίνα Βερβερίδου

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε ΕΔΩ

Το πρώτο επεισόδιο της σειράς Επιστήμονες που "εύρηκαν" για την Ανθρωπότητα, έχει θέμα την ζωή του Αρχιμήδη, μια από τις μεγαλύτερες μεγαλοφυίες της αρχαιότητας που έμελλε να καθορίσει βασικές αρχές στα μαθηματικά και την μηχανική. 

Η σειρά πραγματοποιήθηκε με τη σύμπραξη των βιβλιοθηκών του Ιδρύματος Ευγενίδου και του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς (ΠΙΟΠ), σε συνεργασία με το «Παραμυθόφωνο», που δημιουργήθηκε από το «Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών»

Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΥ

Στο νησί των Συρακουσών, ο τύραννος Ιέρωνας θέλει να του φτιάξουν ένα χρυσό στέμμα και δίνει στον καλύτερο χρυσοχόο της πόλης χρυσάφι για να το κατασκευάσει. Ο πονηρός χρυσοχόος, νοθεύει το χρυσαφένιο στέμμα με λίγο ασήμι και κρατάει λίγο από το χρυσάφι για τον εαυτό του. Τότε ο Ιέρωνας, που υποπτεύεται την πονηριά του χρυσοχόου, φωνάζει στο παλάτι τον Αρχιμήδη για να καταλάβει αν ο χρυσοχόος τον κορόιδεψε. Ο Αρχιμήδης λύνει το πρόβλημα βρίσκοντας τον όγκο και στη συνέχεια την πυκνότητα του ακαθόριστου σχήματος του στέμματος μέσω μίας παρατήρησης που έκανε καθώς έπαιρνε το λουτρό του…

Αφήγηση: Γιώργος Ευγενικός

Μουσική σύνθεση: Μάρα Καίσαρη

Έρευνα – Επιμέλεια κειμένου: Χριστίνα Βερβερίδου

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε ΕΔΩ