Polskie demo

Dzisiaj w odcinku „Polskie demo” Michał Tomasik z tygodnika „Polityka” oraz Krzysztof Izdebski z Fundacji Batorego zaprosili do studia prawnika: Maciej Nowicki, prezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, analizuje, co właściwie dzieje się z polskim państwem prawa i czy w obliczu chaosu nowa ustawa o praworządności jest w stanie realnie uzdrowić system.

Głównym tematem jest trwający od dekady spór o Trybunał Konstytucyjny, który wchodzi właśnie w nową fazę. Czy możliwe jest sprawne funkcjonowanie tej instytucji, gdy awantura o Trybunał Konstytucyjny i jego skład nie może ucichnąć? Niemal codziennie możemy obserwować Trybunał Konstytucyjny jako arenę politycznych manifestacji, a nie organ sprawiedliwości.

Zastanawiamy się, jaką realnie rolę odgrywają sędziowie Trybunału oraz czy mamy już do czynienia z ostatecznym i pełnoprawnym kryzysem konstytucyjnym. Analizujemy, czy Sejm zmierza do odblokowania TK i jakie stanowisko w tej sprawie ma prezydent Karol Nawrocki. Maciej Nowicki wskazuje, że fundamentem problemu jest zachwiany trójpodział władzy w Polsce, który przez lata był systemowo osłabiany.

Rozmówcy ustalają, co doprowadziło do obecnego paraliżu państwa. Nowicki podkreśla, że demokracja w Polsce zależy dziś od skuteczności wdrażania standardów europejskich. Szczegółowo omawiamy każdy istotny wyrok TSUE (Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) oraz orzeczenia ze Strasburga, które są kluczowe dla przywracania stabilności. Zastanawiamy się ponadto, jak sądy i trybunały mają radzić sobie z chaosem i jaki wpływ na kwestie praworządności mają neosędziowie. W tym kontekście przywołujemy postulaty i przypominamy walkę o niezależność, której twarzą został m.in. sędzia Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości. Czy bez minimalnego porozumienia ponad podziałami da się odbudować trójpodział władzy i poczucie bezpieczeństwa prawnego obywateli? Jak w każdym odcinku „Polskiego demo” pytamy, czy Polska wyjdzie z tego kryzysu silniejsza, czy też grozi nam dalsza, niebezpieczna eskalacja i trwałe pęknięcie porządku prawnego.

W najnowszym odcinku „Polskie demo” Michał Tomasik i dr Anna Materska-Sosnowska do studia zaprosili wyjątkowego gościa. Dr Mirosław Oczkoś (twórca na YouTubie znany jako Mirosław Oczkoś Kanał Oficjalny) to ekspert od języka i komunikacji politycznej, specjalista od marketingu politycznego i wizerunku. Rozmowa dotyczy tego, jak zmienia się polska polityka dzisiaj i czy polska polityka to stan umysłu – rzeczywiście żyjemy dziś w epoce chaosu, w której forma coraz częściej wypiera treść? Zastanawiamy się, czy polityka nadal potrafi wyznaczać cele i kierunki, czy raczej skupia się na bieżących sporach i przekazie dnia. Czy właśnie dlatego Polska jest podzielona?

Punktem wyjścia jest diagnoza dr Mirosława Oczkosia dotycząca języka polityki, roli mediów społecznościowych i sposobu, w jaki kolejne pokolenia odbiorców konsumują informacje. Dyskusja dotyczy też wpływu mediów społecznościowych – tego, jak polityka jest odbierana przez nowe pokolenia. Jak różne media społecznościowe, w tym jak TikTok, niszczą poziom debaty publicznej? Prowadzący spierają się o to, czy polityka w Polsce rzeczywiście utraciła dawny sens, czy nadal chodzi w niej o konkretne wartości, takie jak demokracja, bezpieczeństwo i uczciwość państwa, tylko trudniej dziś o atrakcyjny język opisu tych spraw. Jakie cele operacyjne w polityce mają Jarosław Kaczyński, Donald Tusk i Przemysław Czarnek? I dlaczego prezydent Nawrocki o SAFE wypowiada się w sposób nader ostrożny? Dlaczego 500 plus „zażarło” jako pomysł na kampanię? W końcowej części zastanawiają się, jak doszło do obecnego stanu, mówią o tym, jaki jest dziś kryzys autorytetów, o zaniedbaniach edukacyjnych i braku konsekwencji wobec nadużyć w polityce, ale mimo pesymistycznej diagnozy próbują zostawić widzów z ostrożnym optymizmem.

Wojna na Bliskim Wschodzie, atak na Iran Stanów Zjednoczonych i Izraela oraz dramatyczna sytuacja w Strefie Gazy ponownie stawiają w centrum debaty pytanie, czym są dziś prawa człowieka i ich ochrona oraz prawo międzynarodowe – dlaczego świat jest w chaosie? Michał Tomasik i Krzysztof Izdebski rozmawiają z ekspertką z Uniwersytetu Warszawskiego. Prof. Agnieszka Bieńczyk-Missala wyjaśnia, czy prawa człowieka rzeczywiście są dziś w odwrocie (także prawa człowieka w Polsce) i jak zmienia się ich znaczenie w świecie rosnących konfliktów.

W rozmowie pojawia się kontekst ostatnich wydarzeń, czyli protesty w Iranie, atak Izraela na Iran i dlaczego Izrael walczy ze wszystkimi. To szerszy problem tego, dlaczego państwa w sytuacji zagrożenia często stawiają interesy bezpieczeństwa ponad ochroną praw człowieka. Dyskusja dotyka też tego, jak wygląda obecnie wojna w Strefie Gazy i kto powinien wziąć odpowiedzialność za zbrodnie wojenne. Rozmawiamy o tym, jak obecnie działa Międzynarodowy Trybunały Karny i jaka jest rola Organizacji Narodów Zjednoczonych w dokumentowaniu naruszeń prawa międzynarodowego. Omawiana jest też Rada Pokoju Trumpa.

Nie zapominamy też o tym, jak nowe technologie i sztuczna inteligencja łączą się z obroną praw człowieka. W rozmowie pojawia się również wątek pomocy humanitarnej, bezpieczeństwa pracowników organizacji pomocowych oraz roli społeczeństwa obywatelskiego i młodego pokolenia w obronie praw człowieka w czasach, gdy konflikty zbrojne na świecie stały się codziennością.

Na koniec rozmowy pojawia się także polski kontekst – jak Polska powinna reagować na konflikty na Bliskim Wschodzie, zbrodnie wojenne w Strefie Gazy oraz dlaczego dla średnich i mniejszych państw szczególnie ważne jest przestrzeganie prawa międzynarodowego?

To rozmowa o tym, czy światowy system ochrony praw człowieka wciąż działa, jaką rolę odgrywa w nim Zachód oraz dlaczego demokracja, społeczeństwo obywatelskie i aktywność obywateli są kluczowe dla ich przyszłości.

W najnowszym odcinku „Polskiego demo” rozmawiamy na gorąco o sejmowym wystąpieniu szefa MSZ i analizujemy, co naprawdę oznaczało exposé Radosława Sikorskiego w Sejmie. Na pytania Michała Tomasika i Krzysztofa Izdebskiego odpowiada były minister spraw zagranicznych w rządzie PiS prof. Jacek Czaputowicz. Wyjaśnia m.in., jak powstają takie wystąpienia i czym powinno być doroczne przemówienie w Sejmie na temat polityki zagranicznej – dokumentem skierowanym do zagranicy czy elementem krajowej politycznej gry? Zastanawiamy się, czy przemówienie Radosława Sikorskiego było przede wszystkim sygnałem do partnerów międzynarodowych, czy raczej mocnym wejściem w spór wewnętrzny, oraz jakie konsekwencje dla wizerunku Polski może mieć tak sformułowane exposé Sikorskiego w Sejmie.

Duża część rozmowy dotyczy wojny w Ukrainie i jej wpływu na bezpieczeństwo Polski. Analizujemy, jak dziś wygląda bezpieczeństwo Polski w stosunkach międzynarodowych, czy zmienia się układ sił między USA, Chinami i Rosją oraz co dalej z Rosją w kontekście ewentualnego nowego „koncertu mocarstw”. Wraca też pytanie, które coraz częściej pojawia się w debacie publicznej: czy Rosja zaatakuje Polskę i czy Europa jest gotowa wziąć większą odpowiedzialność za własną obronę.

Rozmawiamy również o napięciach na linii Warszawa–Bruksela i o tym, czy wyjście Polski z Unii to realny scenariusz. Polexit: czy to możliwe, czy grozi nam polexit na raty, czy jednak – mimo ostrych słów na prawicy – polexit nie przejdzie, bo większość sceny politycznej i społeczeństwa pozostaje jednoznacznie proeuropejska. Zastanawiamy się przy tej okazji, czym dziś jest polska racja stanu – czy polega na twardym sporze z instytucjami unijnymi, czy na szukaniu wpływu od środka.

Przyglądamy się też sporom o nominacje ambasadorskie i napięciom między rządem a prezydentem – analizujemy, jakie znaczenie ma każda kolejna konferencja prasowa prezydenta Nawrockiego dla kształtu polskiej dyplomacji.

Osobny fragment poświęcamy europejskiemu programowi zbrojeniowemu. Czym w praktyce jest pożyczka SAFE – czy to realne wsparcie dla modernizacji armii i przemysłu obronnego, czy raczej kolejny element politycznej polaryzacji?

Czy Polska 2050 się rozpada? W najnowszym odcinku „Polskiego demo” podsumowujemy głośny rozłam w Polsce 2050. Część posłanek i posłów opuściła szeregi partii Szymona Hołowni i utworzyła nowy klub parlamentarny: Centrum. Rozmawiamy o tym, co oznacza ten polityczny kryzys dla projektu Szymona Hołowni, jakie role mają do odegrania Paulina Hennig-Kloska i Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz i czy podział P2050 może wpłynąć na stabilność koalicji rządowej i przyszłość rządu Donalda Tuska przed kolejnymi wyborami.

W drugiej części odcinka przechodzimy do tematu, który coraz mocniej rezonuje w polskiej polityce: czyli kryzys w PiS i napięcia na prawicy. Zastanawiamy się, czy Jarosław Kaczyński traci kontrolę nad swoim obozem i jaką rolę zaczyna odgrywać Karol Nawrocki jako potencjalny nowy lider prawicy. Pytamy o plany i znaczenie takich osób jak Mateusz Morawiecki i Przemysław Czarnek, analizujemy konflikty związane z partią, jaką jest Suwerenna Polska, a także rosnące znaczenie środowisk takich jak Konfederacja i to, które skupił wokół siebie Grzegorz Braun.

W rozmowie pojawiają się także ważne wątki dotyczące prezydenckich wet, sporów o wolność słowa, regulacji DSA. Badamy związki Karola Nawrockiego z rynkiem kryptowalut i jego stosunek do programu SAFE. Zastanawiamy się nad przyszłością instytucji państwa i praworządności. Czy demokracja liberalna w Polsce wymaga dziś szczególnej obrony? To odcinek o tym, jak zmienia się polska scena polityczna, czy kończy się duopol PiS–PO, czy przed nami era nowych partii i nowych konfliktów w centrum i na prawicy. Rozmawiają dr Anna Materska-Sosnowska, Krzysztof Izdebski i Michał Tomasik, a towarzyszy im pies Wandal.

Czy Unia Europejska sobie radzi i nam sprzyja, czy może Unia Europejska zniszczyła rozwój Europy? Coraz częściej słychać pytania o to, czy Unia Europejska się rozpadnie oraz czy Europa upada na naszych oczach. W świecie, w którym polityka międzynarodowa coraz bardziej opiera się na sile, a nie tylko na wartościach, Europa musi na nowo odnaleźć swoje miejsce w globalnym układzie sił. W najnowszym odcinku wideokastu „Polskie demo” Michał Tomasik i ambasador Janusz Reiter, nasz gość, snują rozważania na temat takich spraw jak bezpieczeństwo międzynarodowe i przyszłość NATO. Analizują też, jak zmienia się równowaga sił na kontynencie.

Punktem wyjścia jest Konferencja Bezpieczeństwa w Monachium. Opublikowany przy okazji raport wskazuje na zagrożenie dla międzynarodowego ładu i rosnące ryzyko rozmontowywania istniejących instytucji zamiast ich reformowania. Widać, że tradycyjny porządek po 1945 r. traci skuteczność w obliczu nowych napięć i niepewności strategicznej.

Rozmawiamy o tym, dlaczego Europa skręca w prawo, skąd bierze się rosnące poczucie zagrożenia i jaką rolę mogą odegrać Niemcy. Czy armia niemiecka stanie się fundamentem europejskiej obrony? Czy wojsko niemieckie może zbudować jedną z najsilniejszych armii Europy, a nawet jedną z najsilniejszych armii NATO? A może silniejsze Niemcy zachwieją delikatną równowagą sił? Mówimy też o roli Niemiec po II wojnie światowej oraz ich historycznym lęku przed własną potęgą. Zastanawiamy się, jak dziś wygląda odpowiedzialność Niemiec za bezpieczeństwo Europy. To rozmowa o obronności państwa, o przyszłości Unii Europejskiej i o tym, czy Europa potrafi odnaleźć się i przetrwać w nowym, coraz brutalniejszym układzie sił.

W tym odcinku wideokastu „Polskie demo” wyjątkowy gość: Mateusz Lachowski, korespondent wojenny, reporter i twórca kanału YouTube Mateusz Lachowski – korespondent.pl. Lachowski od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji regularnie wraca do Ukrainy. To rozmowa nie tylko o tym, jaka jest sytuacja na froncie w Ukrainie, ale przede wszystkim o ludziach, emocjach, traumie i cenie, jaką płaci się za wojnę – zarówno po stronie żołnierzy, jak i cywilów.

Co się dzieje w Ukrainie? Czy Ukraina odda Donbas i czy jest szansa na to, że Ukraina wygra wojnę? Czy Rosja chce pokoju, czy tylko gra na zmęczenie Zachodu? I co ta wojna oznacza dla Polski, dla naszego bezpieczeństwa? Jaki ma wpływ na relacje polsko-ukraińskie i przyszłość Europy?

Mateusz Lachowski opowiada o tym, jak przypadkowo stał się korespondentem wojennym, dlaczego wraca na front mimo ryzyka i jak wojna całkowicie odmieniła jego życie. Mówi o Buczy, Bachmucie, Kramatorsku i Kijowie – o obrazach, których nie da się „odwidzieć”, o PTSD, pracy z terapeutą i o tym, jak reporterzy i żołnierze próbują zachować resztki normalności w nienormalnych warunkach.

W rozmowie pojawia się też temat technologii zabijania: drony, wojna materiałowa i odczłowieczanie śmierci. Jak wygląda współczesne pole walki? Dlaczego ta wojna przypomina „wojnę na wyniszczenie” i dlaczego Rosja, mimo ogromnych strat, wciąż jest groźnym przeciwnikiem? Rozmawiamy również o tym, kim i jaki jest Wołodymyr Zełenski: jak do tego doszło, że Lachowski przeprowadził wywiad z prezydentem Ukrainy? Kim jest Zełenski prywatnie? Jak zmieniła go wojna? Jakie emocje towarzyszą mu w rozmowach z Zachodem, zwłaszcza w kontekście polityki USA i Donalda Trumpa?

To rozmowa o zmęczeniu wojną, obojętnieniu świata, ale też odporności społeczeństwa ukraińskiego – o tym, jak funkcjonuje państwo w warunkach ciągłych ostrzałów, dlaczego po bombardowaniach sprzątane są ulice i jak wygląda codzienne życie w kraju, który od lat żyje w stanie zagrożenia. Z Mateuszem Lachowskim rozmawiają Michał Tomasik i Krzysztof Izdebski.

Co naprawdę dzieje się dziś na świecie i w jakim kierunku zmierza globalna polityka? W rozmowie na kanale „Polskie demo” naszym gościem jest Eugeniusz Smolar, dziennikarz, były dyrektor polskiej sekcji BBC i ekspert Centrum Stosunków Międzynarodowych. Analizujemy stosunki międzynarodowe, badamy, jaka jest polityka Donalda Trumpa oraz w co gra Trump wobec Europy, NATO i Ukrainy. Czy Trump ma jakiś pomysł na nową architekturę bezpieczeństwa, czy istnieje plan pokojowy lub tajny plan Trumpa dotyczący Rosji i Chin? Rozmawiamy o tym, jaka jest strategia bezpieczeństwa USA, jak wyglądają relacje Trump–NATO, jaka będzie przyszłość NATO w Polsce oraz o napięciach między NATO a Unią Europejską. Czy to możliwe, że kiedyś Unia Europejska się rozpadnie? Czy grozi nam wojna z Rosją albo eskalacja konfliktu USA–Chiny? Pojawia się również wątek Rady Pokoju, wolności słowa w USA oraz ideologicznego konfliktu między USA a Europą. To rozmowa o końcu stabilnego świata, kryzysie zaufania do sojuszy i o tym, jaką rolę w tej nowej rzeczywistości może odegrać Polska. Z Eugeniuszem Smolarem rozmawiają Michał Tomasik i Anna Materska-Sosnowska, „Polskie demo”.

Dzisiaj w wideokaście „Polskie demo”: Antoni Dudek o polityce. Czy Polska wyjdzie z Unii, czy możliwy jest polexit rozłożony na raty i co to wszystko naprawdę oznacza? W najnowszym materiale rozmawiamy z profesorem o tym, jaka jest wiedza historyczna Polaków i czy kanał „Dudek o historii” pomaga Polkom i Polakom w zrozumieniu, czym jest III RP. Zastanawiamy się wspólnie, czy przyszła moda na walkę z komuną i postkomuną oraz czy wokół tego ogniskują się działania prezydenta Karola Nawrockiego. Czy takim przejawem tej walki może być demontaż Okrągłego Stołu i wyniesienie go z Pałacu Prezydenckiego?

Prof. Dudek o Nawrockim publicznie wypowiada się ostro, ale jak zaznacza w rozmowie Anna Materska-Sosnowska, wiele jego opinii potwierdziło się w rzeczywistości. Jakie plany na najbliższe lata w Pałacu ma Karol Nawrocki? W rozmowie prof. Dudek zaznacza, że będzie to zmiana konstytucji i polexit na raty, o czym mówi się już w kuluarach. Czy polexit na raty jest możliwy i czy Polska wyjdzie z Unii Europejskiej po wyborach 2027? Suwerenna Polska marzy się części polityków PiS.

Zastanawiamy się wreszcie, jaką w tym wszystkim rolę odegra prezes Prawa i Sprawiedliwości Jarosław Kaczyński. Co myśli Karol Nawrocki o Kaczyńskim i jego obecnej sytuacji politycznej? Możliwa jest między nimi bliska współpraca? Z profesorem Antonim Dudkiem rozmawiają Anna Materska-Sosnowska i Michał Tomasik, Polskie demo.

W najnowszym odcinku wideokastu „Polskie demo”: ministra Katarzyna Kotula wyjaśnia, jak ma funkcjonować ustawa o sobie najbliższej, która jest właśnie przygotowywana. Czym różni się ten projekt od głośnej wcześniej ustawy o związkach partnerskich? Co się zmieniło w siódmej wersji ustawy? Ministra Kotula powtarza, że związki partnerskie w Polsce powinny być traktowane na równi z małżeństwami niezależnie od tego, czy to związki jednopłciowe czy nie. Związki nieformalne są dziś wybierane przez wiele Polek i Polaków; ustawa ma być formą zabezpieczenia finansowego i prawnego dla osób, które nie zdecydowały się na małżeństwo lub nie mogą tego zrobić.
Katarzyna Kotula wyjaśnia, że związek partnerski (tak tu go nazwijmy) będzie można zawrzeć u notariusza, a partnerzy będą mogli zdecydować, jak ma wyglądać ich wspólnota finansowa, będą zwolnieni od podatku od spadków i darowizn.
Ale co myśli prezydent Karol Nawrocki o związkach partnerskich i ustawie o sobie najbliższej? Wcześniej deklarował, że nie podpisze takiej ustawy. Czy liczy się tylko tradycyjna rodzina? W rozmowie poruszamy także temat bezpieczeństwa, praw człowieka, pytamy o prawa kobiet. Mówimy m.in. o tym, że Niebieska Karta została scyfryzowana – co to oznacza w praktyce?
Z Katarzyną Kotulą rozmawiają Michał Tomasik („Polityka”) i Krzysztof Izdebski (Fundacja Batorego).