Praktyki Kultury. Rozmowy

Specjalny odcinek podcastu dla praktyków i praktyczek kultury to opowieść badaczki, edukatorki, koordynatorki projektów kulturalnych i edukacyjnych, Magdaleny Różyckiej o działaniach w ramach Bardzo Młodej Kultury. Anna Bieliz pyta pracującą w Dziale Mazowieckiego Obserwatorium Kultury Mazowieckiego Instytutu Kultury specjalistkę, o działania badawcze związane z tą grupą. Pochylamy się nad tym, jak z różnych raportów możemy uczyć się kierunków, w których nasze instytucje i organizacje mogłyby iść w działaniach..  

Magda przywołuje wiele danych, ale też opartych na nich aktywności, które z sukcesem były realizowane w „BMK”, nie tylko w województwie mazowieckim, ale w całym kraju. Wskazuje na łączące różne pokolenia działania, dzięki którym możemy nawiązać wiele nici porozumienia. To bardzo inspirująca rozmowa, która mamy nadzieję, wniesie do Waszego jesiennego myślenia o przyszłorocznych programach, dużo optymizmu! 

Rozmowa zrealizowana partnersko z programem Bardzo Młoda Kultura 2026-2028 – Dolny Śląsk.

Na finał naszego mikrocyklu rozmów wokół badań i danych dotyczących grup, dla których tworzymy w kulturze program i komunikację – omawiamy wspólnie z Radkiem Kowalikiem, młodzież. Z doświadczonym animatorem i edukatorem kultury, próbujemy wgryźć się w badania i raporty oraz omawiamy szczegółowo cechy bardzo różnorodnej grupy, którą często ciężko jest uchwycić nawet demograficznie.

Radek wskazuje na masę badań i raportów, które mogą nam lepiej zobrazować, jak wygląda krajobraz aktywności osób młodych w kulturze, a także rozprawia się na ich podstawie ze stereotypami, które czasami zupełnie niesłusznie formułujemy wobec młodzieży. Dzieli się również z nami ogromną liczbą inspirujących działań, które opierają się na kompetencjach i umiejętnościach młodzieży, świeżości ich spojrzenia, a także łączeniu międzypokoleniowych grup, które mogą dzielić się doświadczeniami. 

Mamy nadzieję, że będzie to dla Was ciekawa opowieść! 

Jeśli temat jest dla Was interesujący, zajrzyjcie do wymienianych przez nas w rozmowie materiałów: 

🟢 najnowszego raportu z bardz ,ważnych w ostatnich tygodniach badań kontekstowego uczestnictwa w kulturze - „Aktywni i nieobecni”,

🟢 zina „Sprawczość. Zin młodych i dorosłych” stworzonego w ramach programu  Bardzo Młoda Kultura 2023–2025, realizowanego przez Narodowe Centrum Kultury i finansowanego przez Ministerstwo Kultury iDziedzictwa Narodowego,

🟢 publikacji podsumowującej inicjatywy młodzieżowe w ramach programu Bardzo Młoda Kultura - „Kulturalne Sprawy Młodych”,

🟢 bezpłatnego przewodnika stworzonego przez Fundację Legii we współpracy z Fundacją Off School „Po dwóch stronach ekranu, po jednej stronie rozmowy”,

 🟢 raportu Fundacji Stocznia, który oddaje głos młodzieży (13–19 lat) z gmin poniżej 20 tysięcy mieszkańców „Ważni ludzie z małych miejsc. Głosy młodzieży z małych miejscowości”,

🟢 raportu badawczego „Lokalna sprawczość młodzieży” wydanego przez Małopolski Instytut Kultury w Krakowie(MIK), będącm diagnozą sytuacji młodzieży w środowisku lokalnym,skupiającym się na podmiotowości młodych ludzi w edukacji kulturowej,

🟢 raportu badawczego „Kultura Poza Domem” przygotowanego przez Federację Mazowia, który analizuje dostęp do kultury w około 100 mazowieckich gminach pozbawionych tradycyjnych domów czy ośrodków kultury,

🟢 „Diagnozy Młodzieży 2025 w Poznaniu”, czyli zbioru analiz potencjału społecznego młodego pokolenia oraz wyzwań, na które napotyka młodzież i młodzi dorośli,

🟢  publikacji dobrych praktyk „Animacja + Młodzież” wydanej przez Narodowe Centrum Kultury,

🟢  broszury autorstwa Marka Krajewskiego „Po co nam instytucje kultury?” Wydanej przez Małopolski Instytut Kultury w ramachserii „Broszura do Myślenia”.

🟢 Radek poleca również wizyty w lokalnych muzeach, które budują program tematyczny łączący różne pokolenia ze sobą, np. Muzeum Woli i Muzeum Pragi, które są oddziałami Muzeum Warszawy.

Zapraszamy Was do dzielenia się swoimi komentarzami pod nagraniem oraz na naszych mediach społecznościowych. 

W odcinku rozmawiała: Anka Bieliz z Wrocławskiego Instytutu Kultury, a za jego montaż odpowiada Mikołaj Gawron. 

W drugiej w 2026 roku rozmowie w ramach „Praktyk Kultury” i bloku „Badam, analizuję i komunikuję” przyglądamy się grupie osób starszych – bardzo różnorodnej i zaangażowanej w aktywności twórcze, ale też obciążonej wieloma stereotypami odnoszącymi się do sposobów korzystania z kultury. Razem z Martą Białek-Graczyk, socjolożką i prezeską Towarzystwa Inicjatyw Twórczych „ę”, sięgamy do badań i raportów związanych ze starzeniem się społeczeństwa oraz diagnozami na temat aktywności, nie tylko kulturalnych, osób po 60 roku życia. 

Omawiamy populacyjne i pokoleniowe zróżnicowanie osób, które zwyczajowo nazywamy „seniorami i seniorkami”, bez uwzględniania specyfiki wynikającej z płci, miejsca zamieszkania, sytuacji ekonomicznej czy aktywności zawodowej. Przywołujemy różne strategie działań instytucji i organizacji kultury w odpowiedzi na wyzwania współczesności – związane ze starzejącym się społeczeństwem. Rozmawiamy jak działa w grupie osób starszych szukanie sojuszników/-czek i ambasadorów/-ki swoich społeczności i spraw. 

Marta przywołuje wieloletnie doświadczenia pracy z inicjatywami odpowiadającymi na zdiagnozowane potrzeby osób starszych i realizowane jako Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”, w ścisłej współpracy z nimi. Mamy nadzieję, że będzie to dla Was inspirująca opowieść! 

Jeśli temat jest dla Was interesujący, zajrzyjcie do wymienianych przez nas w rozmowie materiałów: 

🟢 najnowszego raportu z bardzo ważnych w ostatnich tygodniach badań kontekstowego uczestnictwa w kulturze - „Aktywni i nieobecni”, 

🟢 omawianej szczegółowo w poprzednim, 16 odcinku podcastu Praktyk Kultury - „Ogólnopolskiej segmentacji uczestników kultury 2025”, 

🟢 badań CBOS-u Seniorzy 2.0, 

🟢 książki : 

• Starzenie się. Przygoda życia, która trwa autorstwa Danielle Quinodoz, 

• Spojrzenie wstecz. Rozmowy autorstwa Justyny Dabrowskiej, 

• Niebieskie strefy. 9 lekcji długowieczności od ludzi żyjących najdłużej oraz Tajemnica Niebieskich Stref. Wyzwanie długowieczności autorstwa Dan Buettnera 

• Ja, którą kiedyś znałam. Moje życie z chorobą Alzheimera autorstwa Wendy Mitchell 

Zapraszamy Was do dzielenia się swoimi komentarzami pod nagraniem oraz na naszych mediach społecznościowych. 

W odcinku rozmawiała: Anka Bieliz z Wrocławskiego Instytutu Kultury, a za jego montaż odpowiada Mikołaj Gawron. 

Pierwsza rozmowa w ramach podcastów „Praktyk Kultury” w 2026 roku skupiona jest wokół możliwości czerpania informacji z danych i badań - przydatnych przy programowaniu wydarzeń kulturalnych oraz późniejszym ich promowaniu. Katarzyna Lewandowska i Małgorzata Zając, związane z Sekcją Badań Działu Promocji i Marketingu Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN opowiadają o swoich doświadczeniach oraz polecają sprawdzone metody przyglądania się raportom. Opowiadają o specyfice segmentacji behawioralnej oraz wynikach „Ogólnopolskiej segmentacji uczestników kultury 2025”.  Przybliżają nam również zmiany w sposobach korzystania z kultury w ostatnich latach, które w raporcie opisane są bardzo wyczerpująco i mogą być dobrym startem do refleksji nad publiczności wydarzeń kulturalnych w naszych instytucjach i organizacjach. 

Odwołując się do konkretnych przykładów staramy się osadzić badanie w praktyce programowej, komunikacyjnej i marketingowej, a także w mierzeniu się z typowymi wyzwaniami: ograniczonymi zasobami, konkurencją o uwagę odbiorców i odbiorczyń czy uzasadnianiem decyzji programowych. 

Piętnasta, ostatnia w 2025 roku rozmowa związana jest z warsztatami twórczego mówienia o sobie, które Magdalena Kreis przeprowadziła już we współpracy z kilkoma instytucjami w Polsce. Zastanawiamy się wspólnie do czego jest nam potrzebna jako pracownicom i pracownikom pola kultury autorefleksja nad tym, czym się zajmujemy, w czym może nam ona pomóc i dlaczego znalezienie komfortowego sposobu na mówienie o sobie, może nam się przydać nie tylko w sytuacji wystąpień czy prezentacji. 

Wymieniamy się perspektywami na to, jak podejść do przedstawiania siebie, po jakie narzędzia sięgnąć, a także staramy się obalić mity związane z tym, czego osobie twórczej czy praktykującej kulturę „nie wypada”, kiedy mówi o swoich działaniach. 

Jeśli temat jest dla Was interesujący, zajrzyjcie do wymienianych przez nas w rozmowie materiałów: 

🟢 rozmowy z Agatą Nowotny w cyklu podcastów Vogue Polska filmu „Jak ona to robi” Anny Sańczuk, 

🟢 webinaru Dawida Lewandowskiego, który w ramach „Praktyk Twórczych” przeprowadził w 2024 roku webinar „Tak mnie widzą, jak się pokażę” oraz prowadzi profil artystanasocialu  

Zapraszamy Was do dzielenia się swoimi komentarzami pod nagraniem oraz na naszych mediach społecznościowych. 

W odcinku rozmawiały: Anka Bieliz i Roma Pomianowska z Wrocławskiego Instytutu Kultury, a za jego montaż odpowiada Mikołaj Gawron. 

W czternastej rozmowie Praktyk Kultury spotykamy się przy stole w czwórkę! Dzień po warsztatach Anny Marii Sadowskiej i Weroniki Wardzyńskiej we Wrocławskim Instytucie Kultury zastanawiamy się wspólnie nad ważnymi dla nas cechami świadomej komunikacji, która sprawia, że praca w zespołach realizujących zadania z obszaru kultury, może być satysfakcjonująca, pełna jasnych punktów i mimo koniecznych kompromisów – iść do przodu.

Urefleksyjniamy nasze podejście do uważnego słuchania i odbierania komunikatów oraz klarownego opisywania faktów, a także wyrażania naszych uczuć, potrzeb czy próśb. Tłumaczymy sobie najważniejsze pojęcia związane ze sposobem komunikacji – Porozumienia bez przemocy, opracowanego przez Marshalla Rosenberga. 

Jeśli temat jest dla Was interesujący, zajrzyjcie do polecanych przez nasze rozmówczynie źródeł inspiracji: 

🟢 filmu „Mała Miss” z 2006 roku w reżyserii Valerie Faris i Jonathana Daytona, 

🟢 publikacji Marshalla Rosenberga, jak np. „Porozumienia bez przemocy: o języku życia” czy „To, co powiesz może zmienić świat. O języku pokoju w świecie konfliktów” 

🟢 rozmowy Marty Niedźwiedzkiej, prowadzacej podcast „O zmierzchu” z Joanną Ziębą z Fundacji Nowej Wspólnoty, pt. „Ćwiczyć mięsień różnicy”  

🟢 rozmowy Dariusza Bugajskiego, prowadzącego podcast „K3” z psychoterapeutą Krzysztofem Głowackim pt. „Słuchanie”» 

Zapraszamy Was do dzielenia się swoimi komentarzami pod nagraniem oraz na naszych mediach społecznościowych. 

W odcinku rozmawiały: Anka Bieliz i Roma Pomianowska z Wrocławskiego Instytutu Kultury, a za jego montaż odpowiada Mikołaj Gawron. 

Trzynasty podcast Praktyk Kultury to okazja do rozmowy z Olgą Michalik, muzeolożką i historyczką sztuki, która mentorsko pracuje z wieloma instytucjami kultury w Polsce, o społecznej i środowiskowej odpowiedzialności podmiotów kultury. Rozkładamy sobie w nim na czynniki pierwsze każdą z liter skrótu ESG (Environmental, Social, and Governance), który po latach kariery w biznesie, w końcu zaczyna być częściej stosowany w kulturze. Olga teorię obrazuje wieloma praktycznymi przykładami, zarówno z naszego rodzimego podwórka, jak i instytucji zagranicznych. Zastanawiamy się jak w oparciu o 17 celów zrównoważonego rozwoju możemy diagnozować wpływ instytucji kultury na otoczenie w wymiarze społecznym i środowiskowym, a także na co i na kogo oddziaływają nasze instytucje -  kto jest naszym interesariuszem i interesariuszką. 

W odcinku pada wiele nazw instytucji i dokumentów, linkujemy je poniżej. Jeśli zainteresował Was temat, polecamy Wam też sięgnąć do wspominanych przez Olgę źródeł wiedzy: 

🟢 opracowanie 17 celów zrównoważonego rozwoju: https://www.gov.pl/web/polskapomoc/cele-zrownowazonego-rozwoju   

🟢 więcej na temat Climate Fresk/Mozaiki klimatycznej jako metody edukacji społecznej na temat zmian klimatu: https://climatefresk.org  

🟢  PANOPTIKUM - Centrum Kompetencji dla Muzeów : https://nim.gov.pl/dzialalnosc/panoptikum/panoptikum-opis-inwestycji.html  

🟢 Europejskie Centrum Solidarności - Zielony ECS: Zielony Zespół ECS, Zielona ksiąga, Deglaracja ekologiczna ESC : https://ecs.gda.pl/zielony-ecs/   

🟢 Museum Goed - wynajem, przechowywanie i wtórne zarządzanie materiałami wystawienniczymi: https://museumgoed.nl/  

🟢 Biblioteki dla Klimatu: https://www.bibliotekidlaklimatu.pl/  

🟢 Narodowy Instytut Dziedzictwa – Instrukcja ochrony zabytków na wypadek powodzi: https://nid.pl/powodz-2024-wsparcie-eksperckie-nid/ 

🟢 

Do poczytania: 

🟢 Henry McGhie „Museums and the Sustainable Development Goals”: https://www.researchgate.net/publication/340886952_Museums_and_the_Sustainable_Development_Goals 

🟢 Publikacje Wydawnictwa Wysoki Zamek – wybrani autorzy i autorki Mikael Colville-Andersen, Joanna Erbel, Charles Mongomery, Peter Walker: https://www.wysokizamek.com.pl 

🟢 materiały od „Kultury dla klimatu”: https://www.kulturadlaklimatu.pl/  

Po posłuchania: 

🟢 BWA Sokołowsko - Podcast Michała Suchory o sztuce, ekologii i polityce:  https://open.spotify.com/show/63cmZvGnB9QCdeSJ7mB4vs 

🟢 ICOM Podcast – Sustainable Development in Museums: https://open.spotify.com/episode/1MyXEoQDOgUJ5sExDMTpZl 

Zapraszamy Was do dzielenia się swoimi komentarzami pod nagraniem oraz na naszych mediach społecznościowych. 

W odcinku rozmawiały: Anka Bieliz i Roma Pomianowska z Wrocławskiego Instytutu Kultury, a za jego montaż odpowiada Mikołaj Gawron. 

W dwunastej rozmowie Praktyk Kultury zgłębiamy temat prostego języka oraz poznajemy działalność Pracowni Prostej Polszczyzny działającej przy Uniwersytecie Wrocławskim. Dyskutujemy o przydatności metody dla tekstów tworzonych przez kulturę - zarówno mocno nasyconych merytoryką, a także często metaforami i neologizmami tekstów kuratorskich, jak i treści informacyjnych i promocyjnych. Obalamy mity związane z prostym językiem i zachęcamy do próbowania z nim swojej przygody.  

Polecamy Wam sięgnąć do wspominanych przez Martę źródeł wiedzy: 

🟢 Aplikacja do sprawdzania prostego języka : https://logios.dev/ 

🟢 komunikatów Rady Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk: https://rjp.pan.pl/index.php 

🟢 poradni językowych, do których możecie zwrócić się z dylematem i otrzymać kompleksową odpowiedź:  

• Słownika Języka Polskiego PWN: https://sjp.pwn.pl/poradnia 

• Uniwersystetu Warszawskiego: https://poradniajezykowa.uw.edu.pl/  

• Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu: https://polonistyka.amu.edu.pl/wspolpraca-z-otoczeniem/poradnia-jezykowa   

• Telefoniczna Poradnia Językowa Uniwersytetu Wrocławskiego: https://www.wroclaw.pl/akademicki-wroclaw/telefoniczna-poradnia-jezykowa-uniwersytet-wroclawski 

Zapraszamy Was do dzielenia się swoimi komentarzami pod nagraniem oraz na naszych mediach społecznościowych. 

W odcinku rozmawiały: Anka Bieliz i Roma Pomianowska z Wrocławskiego Instytutu Kultury, a za jego montaż odpowiada Mikołaj Gawron. 

Jedenasta rozmowa Praktyk Kultury to spotkanie z doradzającą instytucjom i organizacjom kultury w obszarze treści wrażliwych, Justyną Mańkowska-Kaczmarek.  

Zaczynamy od pojęć, które w kontekście treści wrażliwych mogą nam być szczególnie przydatne, a następnie rozbrajamy sobie to, czym one właściwie są lub mogą być. Przyglądamy się temu, w kontakcie z jaimi odbiorcami i odbiorczyniami informowanie o nich będzie i dla nas i dla drugiej strony szczególnie komfortowe. Bardzo dużo rozmawiamy o obawach względem pracy z treściami wrażliwymi, dlatego radzimy jak przygotować się do rozpoznania i zdefiniowania potencjalnych triggerów znajdujących się w treściach utworów, wystaw, spektakli, książek, a także ich opisach, które udostępniamy publicznie. Dyskutujemy o tym, jak zachować wolność twórczą, odwagę w poruszaniu trudnych tematów, a jednocześnie wspierać zdrowie psychiczne uczestniczek i uczestników naszych działań oraz budować wspólnie inkluzywną i bezpieczniejszą przestrzeń do odbioru kultury. Radzimy też jak zacząć pracę nad tym tematem i gdzie szukać wskazówek, skąd czerpać inspiracje! 

Jeśli ten temat Was zainteresował, polecamy Wam sięgnąć do: 

🟢 substacka/newsletter Justyny Czuj się dobrze w kulturze, 

🟢 strony różnych instytucji, które informują o treściach wrażliwych: TR Warszawa, Teatru Polskiego w Poznaniu  

Zapraszamy Was do dzielenia się swoimi komentarzami pod nagraniem oraz na naszych mediach społecznościowych. 

W odcinku rozmawiały: Anka Bieliz i Roma Pomianowska z Wrocławskiego Instytutu Kultury, a za jego montaż odpowiada Mikołaj Gawron. 

Dziesiąty odcinek podcastu Praktyk Kultury to rozmowa z doświadczoną pasjonatką fundraisingu, Marią Ziębą - o pieniądzach! Wymieniałyśmy się wiedzą, jak mądrze i kreatywnie dywersyfikować pozyskiwanie dodatkowych środków finansowych na działalność kulturalną i artystyczną, nie opierając się wyłącznie na grantach czy stypendiach. Omówiłysmy wspólnie „fakty i mity” związane z definicją i rozumieniem fundraisingu, a także częste błędy w prowadzeniu przekazu rzeczniczego oraz współprac z partnerami.  

Wymieniamy wiele narzędzi, które z powodzeniem mogą być stosowane przez kadry kultury, nie tylko do zapewniania środków (finansowych, a także rzeczowych) na naszą działalność, lecz także pracy na rzecz wzmacniania sektora i rozwijania publiczności. Dzielimy się również źródłami wiedzy na temat konkretnych metod działania.