Prawda czy fake?

Na Facebooku krążą nagrania, które zelektryzowały internautów. Widzimy na nich prezydenta Karola Nawrockiego, który z powagą głowy państwa… zachęca Polaków do inwestowania w kryptowaluty! Mówi o jakiejś cudownej platformie, gwarantowanych zyskach i wsparciu NBP. Brzmi to jak spełnienie marzeń każdego, kto chce szybko zarobić, ale czy prezydent naprawdę został „Wilkiem z Wall Street”? Prawda czy Fejk?

120 milionów euro – taki rachunek Komisja Europejska wystawiła właśnie Elonowi Muskowi i jego platformie X. W internecie wrze: jedni mówią o końcu wolności słowa i cenzurze, drudzy, że to i tak za mało. Czy Bruksela chce zamknąć usta Muskowi, czy może chodzi tu o coś zupełnie innego?

Przeglądanie mediów społecznościowych przypomina od jakiegoś czasu chodzenie po polu minowym. Gdzie się nie kliknie, tam wybuch. "Szokujące odkrycie". "Tego nikt się nie spodziewał". "Polska wstrzymała oddech". Clickbait goni clickbait. Czy my jesteśmy skazani na to cyfrowe naciąganie i po co właściwie media to robią?

Codziennie scrollujemy media społecznościowe i często przecieramy oczy ze zdumienia, widząc, co ludzie tam wypisują. Koniec ze zgadywaniem, jak wielki jest ten śmietnik. Naukowcy z Uniwersytetu Warszawskiego wzięli lupy, kalkulatory i policzyli wszystkie polskie bzdury z ostatnich dwóch lat. Jaka jest skala tego szaleństwa i w co wierzymy najchętniej?

Kalendarz nie kłamie – coraz bliżej święta. W mediach społecznościowych, zamiast „Last Christmas”, hitem stają się obrazki niemieckich jarmarków, które przypominają raczej bazy wojskowe niż miejsca z grzańcem i piernikami. W sieci krążą zdjęcia zasieków, policji i filmy z rzekomego „oblężenia” świątecznych kramów przez muzułmanów. Czy nasi sąsiedzi naprawdę odwołują Jarmarki Bożonarodzeniowe ze strachu?

Temat-rzeka: media społecznościowe i ten nieustający zalew nieprawdziwych informacji. Platformy niby z tym walczą, ale jednocześnie fake newsy mają się świetnie. Czy to naiwność, czy może cyniczny model biznesowy? Czy tym gigantom po prostu opłaca się promować bzdury?

Dziś w naszym cyklu "Prawda czy Fejk" ostro o fałszywych sklepach, które zalewają internet. Działają one jak te mityczne Hydry: jedną głowę się zetnie, a w jej miejsce... pojawiają się dwie kolejne! Co sprawia, że te scam-sklepy tak szybko się rozrastają? Jak to możliwe, że w dobie internetowej świadomości wciąż tak łatwo wpadamy w pułapkę, choćby kupując produkty fatalnej jakości? Gdzie tkwi ten haczyk, zwłaszcza dziś, w ten szalony Black Friday?

Mamy film, który miałby udowadniać, jak chińska technologia militarna zostawia w tyle Europę. Materiał wygląda na niskiej jakości, trochę jak spod ręki amatora, ale już zdążył wylądować w mediach społecznościowych, a nawet u jednego z naszych krakowskich polityków, który używa go do wyśmiewania Unii Europejskiej. O co w tym wszystkim chodzi? Czy Europa naprawdę ma powód do wstydu, czy to kolejny fejk z cyfrowej kuźni?

W naszym cyklu "Prawda czy Fejk" często rozmawiamy o dezinformacji i fake newsach, ale dziś na warsztat bierzemy coś, co wydaje się bardziej subtelne - działanie algorytmów personalizujących. Oglądamy YouTube'a, przeglądamy media społecznościowe i wszystko wydaje się idealnie dopasowane. Czy ta wygoda ma swoją ciemną stronę? Dotarło do nas badanie z The Ohio State University, które sugeruje, że te same algorytmy, które serwują nam treści na podstawie naszych poprzednich kliknięć, mogą upośledzać proces uczenia się i prowadzić do zniekształconego spojrzenia na rzeczywistość. Jak to możliwe?

Ostatnio w sieci zawrzało. Platforma X, czyli dawny Twitter, wprowadziła funkcję, która pokazuje kraj pochodzenia konta, a nawet to, czy ktoś używa VPN-a. Wywołało to lawinę emocji, zwłaszcza że nagle okazało się, że mnóstwo kont udających "lokalnych" komentatorów tak naprawdę jest prowadzonych z zupełnie innych krajów. Czy ta zmiana to ten moment, kiedy wreszcie spadają maski i zobaczymy, kto naprawdę do nas mówi w internecie?