Prawda czy fake?

Ktoś daje się nabrać w sieci na fałszywą inwestycję i traci oszczędności życia. Ból, złość, szukanie ratunku. I nagle w mediach społecznościowych wyskakuje profil „Pomoc polskim poszkodowanym”, a z ekranu uśmiecha się do nas znany minister, prokurator albo szef policji i obiecuje: „pomożemy ci odzyskać pieniądze!”. Brzmi jak wybawienie?

Rosyjski dron uderzył kilka kilometrów od polskiej granicy, mieszkańcy Lubelszczyzny i Podkarpacia dostali alert RCB, a w części miejscowości zawyły syreny. Niemal natychmiast w mediach społecznościowych pojawiły się fałszywe informacje. Analitycy NASK wyodrębnili trzy główne narracje. Jedna obarczała odpowiedzialnością polski rząd, druga Ukrainę, a trzecia podważała sam fakt eksplozji. Sprawdzamy, jak powstawał informacyjny chaos.

Coraz więcej wyborców szuka informacji o polityce korzystając ze sztucznej inteligencji. Problem w tym, że chatboty potrafią nie tylko odpowiadać bardzo pewnie, ale również bardzo pewnie się mylić. W testach przeprowadzonych przed wyborami w Szkocji błędy rzeczowe zawierało 46,2 proc. odpowiedzi ChatGPT i 56,4 proc. odpowiedzi modelu Replika. Czy AI może więc bezpiecznie podpowiadać nam, jak głosować?

Wojsko wyłowiło z Bałtyku obiekt przypominający rosyjskiego drona typu Gerbera. Zaraz potem w internecie pojawiło się przerobione zdjęcie z polskim prefiksem „SP”, które podchwyciły także duże media. Fałszywa fotografia wystarczyła, żeby wywołać informacyjny chaos i podsycić teorie spiskowe.

W mediach społecznościowych krążą zdjęcia rzekomych kart powołania do wojska. Materiały wywołują obawy, że w Polsce rozpoczęła się nieogłoszona, masowa mobilizacja. Ministerstwo Obrony Narodowej ostrzega jednak przed dezinformacją – powszechnej mobilizacji nie ma.

Niebieski, żółty i już internet wie swoje. Zdjęcia kolorowych miejsc na polskich ulicach mają być dowodem, że powstały specjalne, darmowe parkingi dla obywateli Ukrainy. Czy samorządy rzeczywiście chwyciły za farbę i zaczęły dzielić kierowców według paszportów? Sprawdzamy.

SMS informuje o niezapłaconym mandacie. Kwota jest niewielka, ale czasu na reakcję ma być mało, bo za chwilę pojawią się odsetki, a nawet komornik. W wiadomości jest link do strony łudząco podobnej do rządowego serwisu e-TOLL. Wystarczy podać dane i zapłacić kilka złotych. Tyle że mandatu nie ma, a podanie danych karty może kosztować znacznie więcej. CERT Polska ostrzega przed nową falą oszustw.

W wyborach w Saksonii-Anhalt prawicowo-populistyczna AfD zdobyła 43,8 procent głosów. Jeszcze przed otwarciem lokali wyborczych w niemieckiej sieci zaczęły jednak krążyć fałszywe materiały mające podważać wiarygodność głosowania.

Wybory w Niemczech za nami, a w polskiej i zagranicznej sieci wrze od emocji! Chodzi o nagranie z finału kampanii Alternatywy dla Niemiec – czyli AfD – w Magdeburgu. Widzimy na nim młodego chłopaka, który podchodzi do reporterki i unosi prawą rękę w geście, który w mig został zinterpretowany jako hitlerowski salut. Miliony wyświetleń, setki tysięcy komentarzy o tym, że „Hitler się budzi”, a internauci grzmią, że to prawdziwa, faszystowska twarz partii. Czy my tu rzeczywiście mamy do czynienia z neonazistowskim skandalem na wizji, czy może internet po raz kolejny urządził nam klasyczną burzę w szklance wody?

Pieniądze za oglądanie rolek na Facebooku? W sieci pojawiają się reklamy obiecujące łatwy zarobek za czynność, którą wiele osób i tak wykonuje codziennie. Za wizją szybkiej wypłaty może jednak kryć się mechanizm oszustwa, w którym najpierw zdobywa się zaufanie użytkownika, a później nakłania go do wpłacenia własnych pieniędzy. W „Prawda czy Fejk” sprawdzamy, jak działa ten schemat i na co uważać.