Prof. Antoni Dudek: Rzeczypospolite

Podczas III wojny światowej - zgodnie ze szczegółowymi rozkazami płynącymi ze Sztabu Generalnego Armii Sowieckiej - przed polskimi jednostkami stawiano zadania głównie ofensywne. Polscy żołnierze w ramach wielkiej ofensywy wojsk należących do Układu Warszawskiego mieli zdobyć północną część RFN, Danię, częściowo Holandię i Belgię. Broń jądrowa stanowiła przy tym niezwykle istotny czynnik walki.

W audycji "Rzeczypospolite" gościliśmy prof. Wandę Jarząbek i rozmawialiśmy o jej książce "Kłopotliwy sojusznik? PRL i RP w politycznych strukturach Układu Warszawskiego w latach 1980-1991".

Kim byli komuniści, którzy po II wojnie światowej objęli w Polsce władzę? Z jakich grup społecznych się wywodzili? Jakie były ich przedwojenne losy? Dlaczego tak mało było wśród nich kobiet? Skąd wzięła się w powojennej elicie władzy taka duża obecność osób z żydowskimi korzeniami? Gościem audycji z cyklu "Rzeczypospolite" był dr Łukasz Bertram z ISP PAN, autor książki "Bunt, podziemie, władza. Polscy komuniści i ich socjalizacja polityczna do roku 1956".

Wielkie ośrodki wypoczynkowe albo domki nad jeziorami, stołówki i dancingi. Podczas audycji cofnęliśmy się o kilkadziesiąt lat i rozmawiamy o tym, jak wyglądał urlop w minionej epoce.

- Anders był człowiekiem doświadczonym, wywodził się z armii rosyjskiej, znał język i realia. Przeżył gehennę aresztowany we Lwowie, siedział w więzieniu na Łubiance. Był to naturalny kandydat do objęcia tego stanowiska - mówił w Dwójce prof. Sławomir Kalbarczyk z Instytutu Pamięci Narodowej. Audycję poświęciliśmy fenomenowi Armii Andersa i jej wędrówce z terenów ZSRR na Zachód.

Stosunki między USA i ZSRR uległy znacznemu ochłodzeniu po śmierci Franklina Delano Roosevelta. Co zdecydowało o tej zmianie kursu? Jakimi zasadami kierował się nowy prezydent - Harry Truman?

Jaki był stosunek władz II RP do mniejszości ukraińskiej? Czym różnili się Ukraińcy zamieszkujący w dwudziestoleciu międzywojennym Wołyń od tych z Galicji oraz okolic Kijowa? Nad tym zastanawialiśmy się w audycji "Rzeczypospolite".

- "Ruch" był często kojarzony z duszpasterstwami akademickimi, na początku - rzeczywiście, potem uległo to zmianie. Łączył tych ludzi krytyczny stosunek do systemu - o organizacji "Ruch" w audycji "Rzeczypospolite" mówił dr Piotr Byszewski, autor pierwszej naukowej monografii poświęconej konspiratorom.

O PRL-owskiej służbie zdrowia prof. Antoni Dudek rozmawiał w "Rzeczypospolitych" z badaczką tego tematu – prof. Eweliną Szpak z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.

- Władysław Gomułka był człowiekiem o specyficznym charakterze, czyli mało politycznym i mało dyplomatycznym. Był też politykiem bardzo energicznym, cholerycznym i niespecjalnie liczącym się z konwenansami i otoczeniem. Jak na komunistę i człowieka, który przez kilka lat dowodził powojenną partią komunistyczną, miał za sobą w okresie powojennym bardzo ciężkie przejścia - mówił w Dwójce dr Robert Spałek z IPN.