Mamrotanie, szept, płacz czy śmiech. Blisko 5% populacji regularnie mówi przez sen - jak się okazuje, zgodnie z zasadami gramatyki! Często nawet prowadzimy złożone dialogi. Ale co tak naprawdę wyrywa się z naszych ust, gdy śpimy? W tym odcinku o najczęściej wypowiadanych przez sen słowach.

Czasem - "ą", innym razem - "oł", jeszcze innym - "om". Tym razem przysłuchujemy się błędnej wymowie końcówek wyrazów. Niektóre z tych błędów wywodzą się z gwar. Powstaje więc dylemat, jak traktować ich pojawienie się w oficjalnej komunikacji. Innym przykładem jest wymowa kończącego wyraz - "ę". W tym odcinku o tym, jak wystrzegać się hiperpoprawności.

Joanna Kołaczkowska zmarła po długiej walce z nowotworem. Jedna z najpopularniejszych polskich aktorek kabaretowych odwiedziła 1 sierpnia 2024 roku audycję "PrzySłowie". Była to okazja, aby porozmawiać trochę z przymrużeniem oka, ale o poważnych tematach, m.in. o języku humoru oraz o terapeutycznym wymiarze żartu. Przypominamy tę rozmowę.

Dlaczego tak trudno dubbingować Timothéego Chalameta? Czy Jaskier jest dobrym bardem? Czy narzekanie na "źle przetłumaczone piosenki" ma sens? Jak zacząć przygodę z dubbingiem? O tym, między innymi, rozmawiam z Marcinem Francem - wokalistą, aktorem dubbingowym, filmowym i teatralnym.

W języku polskim akcent pada zazwyczaj na przedostatnią sylabę - nazywamy to zjawisko akcentem paroksytonicznym. Istnieją jednak wyjątki, gdzie akcent pada na trzecią lub czwartą sylabę od końca, lub, rzadziej - na ostatnią. W tym odcinku dowiemy się, gdzie i dlaczego akurat pada akcent.

Czy słyszeli kiedyś Państwo powiedzenie: "wisi mi to kalafiorem"? W tym odcinku o genezie jego powstania oraz o innych wyrażeniach z nazwami warzyw takimi jak: głąb, cebula czy burak.

To podobno cecha narodowa Polaków. "Stara bieda" odpowiadamy zapytani o to, co słychać. Z trudnością przyjmujemy też komplementy, niełatwo przychodzi nam słuchanie podziękowań, za to wyjątkowo gorliwie przepraszamy za spóźnienie. Dlaczego? Odpowiedź można znaleźć na styku psychologii i językoznawstwa.

Tytułowy frazeologizm wydaje się być nielogiczny, wszak palców mamy dziesięć. Skąd wzięło się zatem to powiedzenie? Zajmujemy się też innym, zaskakująco związanym z dłońmi słowom. "Chrzest" i "naparstek" mają z tą częścią ciała sporo wspólnego... Ślad w języku odcisnęły także stopy - np. stopa zawodowa i prywatna, których pochodzenie również wyjaśnia ten odcinek.

Czy denaturat ma coś wspólnego z denatem? Czy biegunka ma coś wspólnego z bieganiem? A może staw w ciele człowieka jest powiązany ze stawem - zbiornikiem wodnym? Tym razem dowiadujemy się czy wyrazy, które podobnie brzmią, mają wspólne pochodzenie.

Anachronizm to celowe lub mimowolne użycie w wypowiedzi elementów językowych (słów, zwrotów, konstrukcji gramatycznych), które nie pasują do epoki, w której dana wypowiedź jest umiejscowiona. Innymi słowy, to błąd chronologiczny w języku, polegający na wprowadzeniu do wypowiedzi elementów językowych, które nie były charakterystyczne dla danego okresu historycznego. W tym odcinku dowiemy się min. skąd wzięła się nazwa... "sklep".