PsychoseNet Bipolair - Annemieke Dols en Moniek van Dijk in gesprek met...

Op dinsdag 9 juni 2026 sprak prof dr. Annemieke Dols haar oratie uit, getiteld: Koorddansers. [de introductie van de vice-decaan prof. dr. Elly Hol is tot 04.24] Annemieke Dols is per 15 juni 2025 benoemd tot hoogleraar bij de faculteit Geneeskunde aan de Universiteit Utrecht om werkzaam te zijn op het vakgebied van ‘Gepersonaliseerde psychiatrische zorg bij ernstige stemmingsontregelingen'.

Psychiater en hoogleraar Annemiek Dols ziet psychische gezondheid als een continuüm waarop iedereen balanceert. In haar oratie ‘Koorddansers’ pleit zij voor meer begrip voor mensen met stemmingsontregelingen, zoals een bipolaire stoornis. Om hen beter te ondersteunen, vraagt zij aandacht voor het doorbreken van stigma en voor zorg die aansluit bij de persoonlijke behoeften van de patiënt.

Een slechte nacht, een verliefdheid of een ontregelde jetlag. Volgens Annemiek Dols, hoogleraar ‘Gepersonaliseerde psychiatrische zorg bij ernstige stemmingsontregelingen’, lijken zulke ervaringen op wat mensen met een stemmingsontregeling meemaken, alleen veel heftiger en langduriger.  

“Beste mensen, we zijn allemaal koorddansers”, zegt ze tijdens haar oratie. “Allemaal proberen we te balanceren tussen uitersten, maar sommigen van ons doen dit op een heel dun koord of terwijl er rukwinden zijn.”

Meer begrip en minder oordeel
Juist dat inzicht kan helpen om mensen met stemmingsontregelingen, zoals een bipolaire stoornis, beter te ondersteunen. Veel van hen schamen zich voor hun klachten, praten er niet over of zoeken pas laat hulp. “Een stigma heeft een functie: het schept afstand. ‘Hij of zij is anders, is zwak, is gek, enzovoort’”, legt Annemiek uit. “Met andere woorden: ‘Dit zou mij niet kunnen overkomen.’”

Daarom pleit ze voor meer begrip en minder oordeel. Door stil te staan bij onze eigen ervaringen, kunnen we beter begrijpen wat mensen met een bipolaire stoornis doormaken. “Een open, niet-oordelende houding van ons, de omstanders, kan het stigma verminderen. Daardoor kunnen mensen meer steun en begrip ontvangen. Dat is van levensbelang.”

Versnelde veroudering
Het mentale welzijn is echter niet het enige belang van mensen met een bipolaire stoornis. De aandoening heeft ook grote gevolgen voor de lichamelijke gezondheid. Zo overlijden deze patiënten gemiddeld tien tot vijftien jaar eerder. Ook hebben ze een drie keer zo grote kans op dementie. “Dat noemen we versnelde veroudering,” vertelt Annemiek. “De biologische leeftijd is dan hoger dan de leeftijd die in het paspoort staat.”  

Toch kunnen we volgens Annemiek nog niet zeggen dat alleen de bipolaire stoornis de oorzaak is van de versnelde veroudering. “We zien dat mensen met deze aandoening vaker te maken krijgen met factoren die ook invloed hebben op hun lichamelijke gezondheid, zoals stress, roken en overgewicht. Daarom is het belangrijk dat we meer aandacht besteden aan leefstijl en gezondheid binnen de psychiatrie.”

Gepersonaliseerde zorg
Daarbij hoort ook dat de zorg aansluit bij de persoonlijke behoefte van de patiënt. Medicatie vormt daarbij vaak de basis van de behandeling. Tegelijkertijd blijkt uit bevolkingsonderzoek dat een grote groep mensen met een bipolaire stoornis geen gebruikmaakt van deze medicatie. Annemiek wil beter begrijpen wie deze mensen zijn en hoe zij omgaan met stemmingswisselingen.  

Daarbij wil ze verder kijken dan alleen medicatie. “Voor de behandeling van een bipolaire stoornis is meer nodig, zoals psychotherapie, sociale steun en een zinvolle dagbesteding”, zegt Annemiek. “Om patiënten meer regie te geven over hun behandeling, is langdurig en omvangrijk onderzoek nodig. Zo kunnen we beter begrijpen wie medicatie kan afbouwen, wanneer dat kan en hoe we dat veilig kunnen doen.”

ECT: van laatste redmiddel naar passende behandeling
Een tweede onderzoekslijn richt zich op elektroconvulsietherapie (ECT), een effectieve behandeling voor mensen met ernstige stemmingsstoornissen. Toch zetten artsen ECT vaak pas in als andere behandelingen niet werken. Volgens Annemiek roept dat een belangrijke vraag op: waarom bewaren we een behandeling die zo goed werkt tot het laatst?  

Samen met collega's onderzocht ze daarom bijna tweeduizend mensen die voor een depressie ECT kregen. Op basis van die gegevens ontwikkelden de onderzoekers een tool die voorspelt welke patiënten waarschijnlijk goed reageren op de behandeling, op basis van factoren zoals leeftijd en medicijngebruik. “We willen deze tool nu naar de spreekkamer brengen”, zegt Annemiek. “We willen daarmee toewerken naar het geven van behandeladvies op basis van de individuele patiënt.”

Stigma doorbreken
Een terugkerend thema in de oratie is stigma. Met collega Moniek van Dijk maakte Annemiek het fotoboek Koorddansers, met portretten en persoonlijke verhalen van mensen met een bipolaire stoornis, hun naasten en hulpverleners. “Dit fotoboek laat een realistisch beeld zien van het leven met een bipolaire stoornis. Het toont de kwetsbaarheid, het verdriet, maar ook de veerkracht,” aldus Annemiek. 

De foto's uit Koorddansers zijn ook te zien in een expositie, onderdeel van het lustrum van UMC Utrecht en Universiteit Utrecht. Meer verhalen en informatie over bipolaire stoornissen zijn te vinden op koorddansers.nl. Voor patiënten, naasten en behandelaren die meer willen weten over ECT, verzamelde het team alle informatie op ECTinfo.nl.

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

Met psycholoog en schrijver van het boek "Vertel ik het wel of vertel ik het niet?" Anita Hubner en advocaat Marloes Sterrenberg van Zumpolle Advocaten gaan we in gesprek over of je nu wel of juist niet open wil zijn over je bipolariteit op je werk. Wat is wenselijk? Wat kan Anita adviseren vanuit haar rol als psycholoog en ervaringsdeskundige? En wat zijn de juridische adviezen van Marloes? En wat komt zij in haar rol als mediator tegen. Luister mee.

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

In deze aflevering van Koorddansers spreken we met Sigfried Schouws, klinisch neuropsycholoog, over geheugenklachten bij een bipolaire stoornis. Wat gebeurt er in het brein, waar komen die klachten vandaan en wat kun je ermee? Een verhelderend gesprek dat wetenschap en praktijk samenbrengt. 

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

Seksualiteit kan meewisselen met de stemming en daarom voor mensen die leven met bipolariteit en hun partners een relevant onderwerp zijn. Moniek van Dijk en ik gingen in gesprek met Volker Moritz, psycholoog en seksuoloog en werkzaam bij talk, touch & body explorations. 

De grootste misverstanden hebben we geprobeerd uit de weg te ruimen. 

Luister mee ......

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

Cornelie Egelie schreef in 2017 het boek "Pillendoos" waarin ze openhartig is over haar bipolariteit. Haar kijk op bipolariteit is intussen gewijzigd, waar ze toen ze de diagnose kreeg dacht dat het 100% nature was (biologisch/genetisch), heeft ze na intensieve psychotherapie zichzelf en haar bipolariteit goed leren kennen. Inmiddels denkt ze 20-80, 20% nature en 80% nurture, het aandeel van wat je hebt meegemaakt lijkt veel groter en met wat ze geleerd heeft in psychotherapie heeft ze ook meer handvatten om de stemmingswisselingen te hanteren. 

Luister naar het mooie gesprek dat we met haar hadden. 

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

Roos Schlikker is journalist en schrijver. Ze zei eerder al over haar bipolaire moeder: 'Er zit veel eenzaamheid bij iedereen die niet helemaal op het lijntje loopt'. Wij gingen met haar in gesprek over het opgroeien met een moeder die anders is dan andere moeders. 

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

Wist je dat mensen met ernstige psychiatrische klachten gemiddeld 10 jaar korter leven? Wij gingen in gesprek met professor Wiepke Cahn, hoogleraar Lichamelijke gezondheid bij psychiatrische aandoeningen om hier meer over te horen. Luister mee. 

Meer horen, zien en lezen over Judith en Eline en de andere Koorddansers? Kijk op Koorddansers.nl 

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

Vandaag gaan wij in gesprek met Judith Bisscheroux en professor Eline Regeer over de diagnose bipolaire stoornis en wat de voor- en nadelen zijn van een vroege diagnose.    

We gaan met hen in gesprek over Hoe kan diagnose/classificatie bipolaire stoornis gesteld worden? En waarom duurt het soms lang voordat juist diagnose gesteld wordt? Wat is vroegherkenning en waarom is het belangrijk? Wat zijn de mogelijke nadelen van een diagnose en van het vroegtijdig stellen ervan?

Judith blikt terug op haar eigen ervaringen en Eline voegt toe hoe het in de praktijk dan gaat. Zij zitten samen in de werkgroep Vroegherkenning, zie voor meer kenniscentrumbipolairestoornissen.nl

Meer horen, zien en lezen over Judith en Eline en de andere Koorddansers? Kijk op Koorddansers.nl 

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat

Vandaag gaan wij in gesprek met Riëtte en Marne, twee verpleegkundigen van de High & Intensive Care (gesloten acute opname afdeling), over hoe het is om te werken op een gesloten afdeling. 

Riette en Marne beantwoorden onze vragen: wie worden en waarom opgenomen? hoe gaat het er aan toe? (mogen mensen naar buiten?) en waarom zij juist op deze afdeling zijn gaan werken.

Meer horen, zien en lezen? Kijk op Koorddansers.nl 

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Onze hosts:
Annemieke Dols is psychiater bij het UMC Utrecht, en Moniek van Dijk is als sociaal psychiatrisch verpleegkundige aangesloten bij Huis van Raad. Ze zijn de hosts van de nieuwe PsychoseNet podcast over leven met bipolariteit, met thema’s als hoe om te gaan met stigma en openheid. Zie ook koorddansers.nl voor meer informatie.

Volg Annemieke op LinkedIn, de website Koorddansers en via het YouTube kanaal van PsychoseNet.

Wist je dat PsychoseNet regelmatig nieuwe podcasts, mini-colleges en blogs op PsychoseNet plaatst?

• De Mini colleges van PsychoseNet - Interessante college's van Jim van Os
• De Podcasts van PsychoseNet - Met hosts Annemieke Dols en Jim van Os
• De PsychoseNet Chat - gratis en anoniem chatten op PsychoseNet
• Het PsychoseNet Forum - gelijkgestemden ontmoeten
• Test jezelf - vragenlijsten om te kijken hoe het met je gaat