از نکات جالب قسمت سوم آشنایی با برخی نکات در زندگی بلوچ‌ها است، مانند لباسی که میپوشند، گیاهانی که به عنوان دارو استفاده میکنند، چگونگی تهیه‌ی آرد و پخت نان و غیره. هم چنین برخی واژگان را در زبان بلوچی برایمان میاورد.

از نکات جالب توجه بلوچهای ایران به مسائل سیاسی پاکستان است. در زمان نوشتن این سفرنامه اختلافات بر سر پاکستان شرقی و غربی بود که نهایتاً منجربه جدایی این دو و تشکیل بنگلادش میشود.

آن چه در این قسمت میشنوید سفر نویسنده است به دل بلوچستان، آن جا که ماشینها به دردسر اند برای گذشتن از زمینهای خشک نمک و شن. این طبیعت اقلیمی به همان سختی دارد و مردمانی که با آن زندگی خو گرفته اند، مردمانش هم مانند طبیعت سخت زندگی کردن را آموخته اند.

کتابی که انتخاب کرده ام در سه جلسه در سال ۱۴۰۳ در کلاب هاوس خوانده ام.

در مقدمه ابتدا به معرفی اسلام کاظمیه(۱۳۰۹- ۱۳۷۶)پرداختم: نویسنده، فعال سیاسی، از گردانندگان شبهای شعر گوته،‌ از روشن‌فکران پی‌رو جلال آل احمد. با شمس آل احمد هم دوستی داشت. در سالهای پس از انقلاب از ایران رفت. ولی دور از ایران نتوانست دوام آورد. در دیار غربت با دکتر علی امینی به امید برگشتن و ساختن سرزمین آرمانی خود هم‌راهی کرد. با مرگ دکتر امینی، او هم چندانی دوام نیاورد به دلیل مشکلات مالی و غم غربت تصمیم به خودکشی گرفت و به زندگی خود پایان داد.

سپس کمی از سیستان گفتم و از زبان بلوچی به نقل از کتاب رده‌شناسی زبانهای ایرانی.

کتاب جای پای اسکندر سفری است که مرحوم اسلام کاظمیه در عید ۱۳۵۱ به سیستان و بلوچستان کرد. مانند همیشه،‌ تاکیدم بر این است که به هنگام شنیدن خود را در همان سالها تصور کنید. این کتاب در سه قسمت ارائه خواهد شد.

آهنگ بلوچی این سه قسمت از استاد شیرمحمد اسپندار است.

در این قسمت از برنامه افتخار داشتیم که میزبان آقای دکتر توکلی صابری، نویسنده‌ی سفر برگذشتنی بودیم. ایشان در یک پروژه‌ی فردی در طول یک سال قدم به قدم در همان مسیری پا گذاشت که ناصرخسرو در کتاب سفرنامه‌ی خود گفته بود. و حاصل آن را در کتاب سفر برگذشتنی در دو جلد منتشر کردند. این کتاب جزو کتب برنده‌ی جایزه‌ی ادبی جلال در سال 1393 شد. توضیحات بسیار شنیدنی است. د راین قسمت از برنامه دکتر محمدرضا توکلی صابری از تجربه‌ی خود در سفربرگذشتنی خود که به تعبیری جا پا گذاشتن در سفر ناصر خسرو قبادیانی بود صحبت کرده است. در طول برنامه دکتر توکلی صابری نه تنها از سفر خود گفتند بلکه درباره‌ی شخصیت ناصر خسرو برایمان گفتند و از کتابهای دیگری که درباره‌ی این حکیم بزرگ نوشته اند.

در چهار قسمت نگاهی کلی به سفرنامه‌ها در دوره‌های مختلف پرداخته ام. به نظر میاید که بسیاری از داستانها و اسطوره‌های ما در حال سفر بوده اند. رد سفر را حتی در داستانهای مذهبی هم به خوبی میتوان جست‌جو کرد. انگشت بر داستانی بگذارید که در آن اثری از سفر نباشد. به پیچ و خم با دیدی متفاوت بنگرید. این جا تنها سفرنامه صرف یک نگاه گذرا به سفر نیست. سفر زندگی است، سفر بخش عمده‌ای از زندگی روزمره‌ی همه‌ی ما شده است. 

آن چه را امروزه به نام جاده‌ی ابریشم میشناسیم د راین که آیا این اسم با چه مسمایی ساخته شده و این که آیا نام صحیحی است در این جا مورد بحث نیست،‌بلکه بحث بر سر نقشی است که ایران به دلیل جغرافیایی در این مسیر ایفا کرده است ، مسیر شرق به غرب و بالعکس برای رد و بدل کردن محصولات شرق به غرب چه از راه دریا چه از راه خشکی از ایران میگذشته است و همین بر نقش ایران در جابه جایی کالا و فرهنگ از قدیم الایام بسیار افزوده است. در این قسمت از ایران در جاده‌ی ابریشم میگویم. 

در این قسمت ابتدا به تفصیل از مبحث خط میخی ، خط فارسی باستان و سپس از اهمیت و دلایل چند زبانگی کتیبه‌ی بیستون صحبت کردم. در خدمت دکتر اسماعیل مطلوب‌کاری از بند ۶۱ تا بند پایانی ۷۶ خواندم و توضیحاتی ارائه شد.

در بند پایانی داریوش شاه میگوید:‌‌

« آن‌که اهورامزدا را بپرستد،‌

لطف او شامل حالش باد،

چه در زندگی و چه پس از مرگش!»

و آن که این پادکست را میشنود نیز رسیدیم به پایان سفر داریوش بزرگ هخامنشی .لطف اهوره‌مزدا شامل حال شما نیز باد! پادکست ما را به دیگران نیز معرفی کنید.

خوانش از بند ۴۵ تا بند ۵۹

با حضور دکتر مطلوب‌کاری بندهای خوانده شده را به لحاظ زبان‌شناسی و تاریخی بررسی و تجزیه و تحلیل کردیم. داریوش بزرگ بارها در پایان بندها ابراز میکندکه تمام این کارها را در یک سال انجام داده است. از نکات جالب در کتیبه‌ی بیستون آوردن نام برخی از ماهها است. با این همه، متن از برخی جهات ابهامهای بسیار دارد ،یکی از آنها به لحاظ گاه‌شماری به کار رفته در کتیبه است. متون فارسی و عیلامی به هم نزدیک هستند ،‌ و متن آشوری و بابلی به لحاظ نوشتاری و اطلاعات با هم قرابت دارند.

در این قسمت در خدمت دکتر مطلوب‌کاری و آقای امیری پریان از بند ۳۰ تا ۴۴ خوانده شد. در این بندها از شورشهایی میگوید که در میان اقوام مختلف روی داده است از جمله در میان مادها،‌ ارمنیان ، باختر/بلخ . در تمام اینها داریوش در پایان از اهورامزدا سپاس‌گزاری میکند که توانسته است شورشها را سرکوب کند.

در این قسمت در خدمت دوست عزیز و محقق باستان‌شناس دکتر مهرداد ملک‌زاده و دکتر اسماعیل مطلوب‌کاری بودیم و درباره‌ی کتیبه‌ها صحبت کردیم. از بند ۲۸ تا ۳۲ خوانده شد.