فصل پنجم قسمت آخر

مرد پاییزی؛ عبدالحسین سپنتا

عبدالحسین سپنتا فقط یکی از نام‌های مهم سینمای ایران نیست؛ او شاعر، روزنامه‌نگار، مترجم و پژوهشگری بود که سرانجام پای صدا را به سینمای ایران باز کرد. از سال‌های زندگی‌اش در هند و همکاری با اردشیر ایرانی تا ساخت «دختر لر» و فیلم‌هایی که بعد از آن ساخت، زندگی سپنتا پر از جاه‌طلبی، شکست و بن‌بست بود؛ کسی که عاقبت کارش به یک شرکت پشم‌فروشی رسید.

در این شماره‌ی رادیو تراژدی سراغ مردی رفته‌ایم که یکی از نخستین صداهای سینمای ایران را ساخت، اما خودش سال‌ها بعد تقریباً از همان سینما کنار گذاشته شد و بی‌صدا شد.

اپیزود عبدالحسین سپنتا؛ «مرد پاییزی» را بشنوید.

شنیدن اپیزودها و خرید کتاب‌ها

Radiotragedy.com

شماره‌ی چهارم از فصل پنجم رادیو تراژدی

چریک رمانتیک

قصه‌ی زندگی مصطفی شعاعیان

شماره‌‌ی تازه‌‌ی ما درباره‌ی کسی است که از نوجوانی در گورستان مسگر آباد می‌چرخید؛ انگار می‌دانست سرنوشتش با بی‌خانمانی و دربه‌دری همراه است. چپ بود اما منتقد چپ‌ها هم بود، یک دست اسلحه داشت دست دیگرش قلم بود و زیر زبانش سیانور. مصطفی شعاعیان راه طولانی را از طرفداری مصدق و دشمنی با انگلیس‌ها پیمود و در نهایت چریک شد اما نه چریک معمول؛ کسی که به آرمان انقلابی می‌اندیشید و هم جان خودش هم دیگران را قربانی آن کرد.

شنیدن اپیزودها و خرید کتاب‌ها

Radiotragedy.com

معین‌التجار بوشهری: مرد دریا

بعد از چند شماره درباره‌ی جنگ وقتش است برگردیم به کار اصلی‌مان؛ مرور زندگی اشخاصی که کمتر می‌شناسیم. محمد دهدشتی مشهور به معین‌التجار بوشهری مردی است از اهالی بوشهر که در فقر بزرگ شد اما توانست در دوره‌ی قاجار به ثروت برسد. او کسی بود که انحصار فروش خاک سرخ هرمز را به دست آورد، امتیاز کشتیرانی در رود کارون را کسب کرد و اولین کتاب را درباره‌ی خلیج فارس نوشت و تاریخچه‌ی آن را توضیح داد. گاه در جنگ مداوم با انگلیسی‌ها سر تصاحب امتیازات بود گاه در دوستی با آن‌ها همراه. او نماینده‌ی مجلس شورای ملی شد و در تأسیس بانک ملی نقش داشت. پسران و فرزندانش هم همگی چهره‌های جنجالی و مشهوری شدند. این شماره‌ی «رادیوتراژدی» به او و کارهایش اختصاص دارد.

گوش دادن به اپیزودها و خرید کتاب‌های در

Radiotragedy.com

شماره‌ی سوم ویژه‌ی جنگ

امدادگران داوطلب هلال احمر پدیده‌هایی استثنایی‌اند. کسانی که مشاغل مختلف دارند اما در روزگار سختی، کار و زندگی‌شان را رها می‌کنند تا کنار مردم باشند. شاید این شماره تبلیغاتی به نظر برسد. چه باک! تبلیغ آدم حسابی‌ها همیشه مفید است. این شماره‌ی «رادیو تراژدی» اختصاص دارد به گفت‌وگو با امدادگران هلال احمر و زندگی‌شان؛ همه جوان همه با انگیزه. هر کدام روایتی داشت از جنگ که دردناک بود و در عین حال، حالِ خود امدادگران قابل تحسین. روایت آن‌ها از جنگ متفاوت است با روایت‌هایی که تا کنون شنیده‌اید، همان‌طور که زندگی‌شان هم نامتعارف است. این گفت‌وگو درست یک شب قبل از آتش‌بس در چادر هلال احمر برگزار شد و تصویری دقیق‌تر از تهرانی ارائه‌ داد که ۳۷ روز زیر بمب و موشک دوام آورده بود؛ شاید یک دلیلش همین جوان‌ها بودند که در کمترین زمانِ ممکن خودشان را به محل حادثه می‌رساندند.

طبعاً شنیدنش را به همه توصیه نمی‌کنیم. اما تاریخِ این روزها هم نباید فراموش شود؛ تلخ‌هایش، دلخوشی‌ آدم‌ها و امید به اینکه همیشه کسی هست به دادمان برسد.

این شماره با کمک دکتر خالدی، سخنگوی هلال احمر، و دکتر امیر صدری ممکن شد. از هر دوشان سپاسگزاریم.

خرید کتاب‌های تراژدی

radiotragedy.com

رادیو تراژدی: شماره‌ی دوم ویژه‌ی جنگ

چه روزهایی را گذراندیم

سال‌ها پیش اندیشمندی در تعریف کلمه‌ی «ایران» گفته بود: «ایران یعنی مایی که خویشاوند همیم.» حالا در روزهای نه جنگ نه صلح، که هنوز تکلیف نبرد روشن نیست، ما در «رادیو تراژدی» سراغ اغلب شهرهای ایران رفته‌ایم، سراغ خویشاوندان و فک‌و‌فامیلمان که بعضی‌هاشان را ندیده‌ایم و شاید هرگز نبینیم. آن‌ها بودند که «روایت» کردند. نویسندگان، مردم عادی، شعرا، نمایشنامه‌نویس‌ها و خبرنگارها از مشاهداتشان گفته‌اند؛ از آن‌چه دیده‌اند و تجربه کرده‌اند. ما روزها و شب‌هایی را گذراندیم که هم جنگ بود هم زندگی در کناره‌اش جاری بود؛ کم‌وزیاد، گاهی با مشکل، گاهی سخت. این شماره درباره‌ی «ایران» است؛ ایرانی که وطن ماست.

در این شماره چهره‌هایی صمیمانه کمک‌مان کرده‌اند: مصطفی مستور، شمس لنگرودی، محمد رضایی‌راد، راد قنبری، مهدی ربی، الهام فلاح، منصور ضابطیان و البته تعداد زیادی روزنامه‌نگار که اسم تک‌تکشان را در پادکست برده‌ایم: زهره ترابی، مونا تاروردی، قاسم فتحی، فرزانه قبادی و... . همین‌طور ‌مردم عادی که بی‌منت و با روی گشاده، قصه‌ی زندگی‌ و تجربه‌هاشان را برای ما تعریف کرده‌اند؛ از یاسین در بوشهر تا حسین در اهواز، از عقیل در خارک تا مهنا احمدوند در کرمانشاه. از تک‌تک کسانی که به ما کمک کردنند سپاسگزاریم؛ حسام اسلامی، محمد شکیبانیا، روژین حسینی، مجتبی خالدی، تهمورث بشیریه، احسان مفیدکیا، دانش اقباشاوی و... هر کسی را که راهی باز کرد تا این شماره‌ی پادکست جان بگیرد.

موسیقی‌های بی‌کلامِ این شماره همگی انتخاب آثاری از ساخته‌های آرمان موسی‌پور بوده‌اند. ترانه‌های «گل میناب» با صدای رضا صادقی، «لاک سفید» با صدای امیر عظیمی، «لال» از یاس، «عصر حجر» از محسن نامجو و «حسبی‌الله» از محسن چاووشی هم مکمل این پادکست سه‌ساعت و نیمه هستند.

این واضح است که ما در روزهای جنگ، راوی زندگی آدم‌های عادی هستیم. راستش قرار نیست چیزی را فراموش کنیم.

کریم نیکونظر

رادیو تراژدی: ویژه‌ی میناب

شماره‌ی تازه‌ی «رادیو تراژدی» اولین شماره‌ی ویژه‌ی ما درباره‌ی جنگ است؛ مجموعه‌ای درباره‌ی روزهایی که پشت سر گذاشتیم. این شماره اختصاص دارد به جنایت میناب، به کشتار 156 نفر از دانش‌آموزان و والدین‌شان و معلم‌های مدرسه‌ی شجره طیبه که درست روز اول جنگ رخ داد؛ کشتاری که عاملانش هنوز هم مسولیتش را نپذیرفته‌اند.

شنیدن این پادکست طبعاً کار ساده‌ای نیست؛ چون از رنج و مرگ و فاجعه حرف می‌زند و خانواده‌ها و بازمانده‌ها و شاهدین درباره‌‌‌ی این فاجعه توضیح می‌دهند.

Radiotragedy.com

شماره‌ی دوم؛ فصل پنجم

موسولینی ایران؛ سیدضیاءالدین طباطبایی

این شماره‌ی «رادیوتراژدی» قصه‌ی مردی است بدنام در تاریخ ایران؛ اما این عبارت همه‌چیز را دقیق توضیح نمی‌دهد. او فرزند مجتهدی مشهور بود و مشروطه‌خواهی تندرو. در جوانی دلبسته‌ی لنین شد و خیلی زود وابسته‌ و دلباخته‌ی انگلستان. کودتای ۱۲۹۹ محصول تلاشش بود اگرچه دوره‌ی حکمرانی‌اش کوتاه بود. زندگی پرابهام او، افسانه‌هایی که ساخت و رازهایی که برملا نکرد از سیدضیا مردی چند چهره ساخته؛ آدمی پیچیده، مرموز، جنجالی و در عین حال سیّاس. 

شرح زندگی‌اش را در این شماره بشنوید.

نویسنده و راوی: كریم نیكونظر | اصلاح صدا و میكس: رضا دولت‌زاده | ناشر: رادیو تراژدی

خرید بسته‌ی پاییزی رادیو تراژدی

Radiotragedy.com

فصل پنجم، شماره‌ی اول

شبی که سینما مرد

دو سال از آن شبِ شوم می‌گذرد؛ از شبی که داریوش مهرجویی و وحیده محمدی‌فر در خانه‌شان به قتل رسیدند. حالا که احکام قاتلان صادر شده هنوز بخش‌های مبهمی در پرونده هست که هیچ معلوم نیست کِی برطرف می‌شود. ما در این شماره گزارشی از آن‌چه آن شب رخ داد منتشر کرده‌ایم؛ به همراه حوادث بعد از آن، ابهامات، نظرات و البته تصمیم‌های روزهای آخر زندگی مهرجویی. در این شماره خانم‌های گلاویژ نادری و زهرا علی اکبری در تهیه‌ی گفت‌وگوها با ما همکاری کرده‌اند. 

این شماره در حالی منتشر می‌شود که صبح امروز ناصر تقوایی هم از دنیا رفت؛ روز و شب مرگباری برای ایران که دردش جانفرساست. این شماره را تقدیم می‌کنیم به تقوایی عزیز که تا آخر عمر زیر بار ذلت نرفت. 

هشدار: به دلیل تشریح صحنه‌ی قتل در این شماره، اگر ناراحتی قلبی دارید یا دچار اضطراب هستید لطفاً از خودتان مراقبت کنید.

راوی: كریم نیكونظر | اصلاح صدا و میكس: رضا دولت‌زاده | ناشر: رادیو تراژدی

radiotragedy.com

شماره‌ی دهم؛ همیشه غایب

آخرین شماره‌ی فصل چهارم «رادیو تراژدی» درباره‌ی فریدون فروغی است؛ خواننده، نوازنده و آهنگسازی که قبل از بیست سالگی به شهرت رسید و خیلی زود بدل به ستاره‌ای در موسیقی پاپ ایران شد. اما روزگار چرخید و زندان و ممنوع‌الکاری زندگی‌اش را تغییر داد؛ تا جایی که به بن‌بست رسید. این شماره مروری است روی زندگی او؛ در روزهایی که به سالمرگش نزدیک می‌شویم. 

اسپانسر این اپیزود نوشیدنی مالت‌ایچ است؛ حال خوب این شکلیه!

https://www.instagram.com/maltich.beverage/

هشدار: این شماره مناسب همه‌ی شنوندگان نیست. در صورتی که خودتان یا اطرافیان‌تان از اضطراب، افسردگی یا هر نشانه‌ای از مشکلات روحی رنج می‌برید پیشنهاد می‌کنیم حتماً با شماره تلفن‌های 123 یا 1480 تماس بگیرید.

نویسنده: علی سیف‌الهی | راوی: كریم نیكونظر | اصلاح صدا و میكس: رضا دولت‌زاده | ناشر: رادیو تراژدی

منابع:

۱.کتاب خفته در تنگنا، یوسف یزدانی، نشر ثالث

۲.کتاب یادنامه‌ی فریدون فروغی، انوش شهابی، نشر قطره

۳.آرشیو نشریه‌ی اندیشه‌ی پویا، شماره‌ی 61، شهریور و مهر 1398، نوشته‌ها و گفت‌وگوهای امیر بهاری

۴.آرشیو نشریه‌ی هنر موسیقی، شماره‌ی 155، بهمن و اسفند 1394، نوشته‌ها و گفت‌وگوهای حمید ناصحی، آرش قاسمی و یاشار هاشم‌زاده

۵.مستند قریه‌ی من، ساخته‌ی مهران زینت‌بخش

۶.گفت‌وگوی تصویری رسانه‌ی «کادانس» با هومن اژدری

۷.آرشیو رسانه‌ی آسو، نوشته‌ی امیر بهاری درباره‌ی فریدون فروغی 

۸.آرشیو بهارنیوز، نوشته‌ی نیما نوربخش درباره‌ی فریدون فروغی به مناسبت سال‌روز درگذشت او

Radiotragedy.com

جلیل زندی؛ تک‌خال ایرانی

شماره‌ی تازه‌ی «رادیوتراژدی» درباره‌ی جلیل زندی است؛ خلبانی که اول

همافر بود و بعد آموزش دید و خلبان اف-۴شد. بعدها با آموزش ویژه هدایت اف-۱۴ را به عهده گرفت و در اولین روزهای جنگ موفق شد میگ‌هاو سوخوهای عراقی را سرنگون کند. تکنیک و توانایی او به قدری بالا بود که ۱۱ عملیات موفق هوایی داشت و انواع جنگنده‌های عراقی را سرنگون کرد. زندی مشهورترین تک‌خال اف-۱۴ در جهان است با رکوردی دست‌نیافتنی. او در دهه‌ی شصت دچار مشکل شد اما نه ایران را ترک کرد نه استعفا کرد. او دوباره سرِ کارش برگشت و باز هم با نبوغش در نبردهای هوایی موفق و پیروز شد. نام او در تاریخ هوانوردی جهان ثبت شده. قصه‌ی او را در این شماره‌ی رادیوتراژدی بشنوید.

اسپانسر این اپیزود برند اَوِه است

AVÉ آوای زندگی

نویسنده و راوی: کریم نیکونظر | ویرایش صدا: رضا دولت‌زاده | ناشر: رادیو تراژدی

Radiotragedy.com