Rozmowy Instytutu Nowej Europy

Majaczący na horyzoncie kryzys energetyczny może być największą z dotychczasowych prób dla solidarności państw Unii Europejskiej przeciwko Rosji. Przez ostatnich sześć miesięcy europejscy decydenci różnili się ws. zaangażowania w pomoc Ukrainie i odcinania się od rosyjskich surowców, ale w najważniejszych kwestiach potrafili się porozumieć.  

❓ Czy antyrządowe demonstracje w Pradze, na których wznoszono hasła o zniesieniu sankcji przeciwko Rosji, to zapowiedź podobnych manifestacji w innych europejskich stolicach? 

❓ Co musi zrobić UE, by zachować spójne stanowisko wobec Rosji? 

❓ Jak Bruksela może naciskać na kraje wyłamujące się z sankcji, jak np. Węgry? 

❓ Czy kryzys energetyczny i galopująca inflacja rozbiją europejską solidarność?  

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada dr Jolanta Szymańska - koordynatorka programu Unia Europejska w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych.

Na Charków wciąż spadają rosyjskie rakiety. Syreny alarmowe słychać w mieście po kilka razy dziennie, ale pozostali tam mieszkańcy starają się funkcjonować w miarę normalnie. Tymczasem na Krymie eksplodują kolejne obiekty, będące pod kontrolą Rosjan. Czy to zapowiedź ukraińskiej kontrofensywy na półwyspie?  

❓ Co Ukraińcy mówią o eksplozjach na Krymie? 

❓ Jak wygląda dziś życie w największych miastach Ukrainy? 

❓ Czy Rosjanie zaatakują największą elektrownię jądrową w Europie? 

❓ Dlaczego Ukraińcy czekają na nadejście zimy?  

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada Mateusz Lachowski - korespondent wojenny, relacjonujący wydarzenia z Ukrainy dla Polsat News i Newsweeka.  

Rozmowa jest dwudziestym szóstym odcinkiem cyklu #PrzystanekEuropa, w którym omawiamy najważniejsze sprawy dotyczące naszego kontynentu. Te dotyczące Unii Europejskiej, ale też innych regionów: Wielkiej Brytanii, Europy Wschodniej czy Bałkanów.

Papież Franciszek do tej pory jednoznacznie nie wskazał kto w wojnie Rosji z Ukrainą jest oprawcą, a kto ofiarą. Apelując o pokój wielokrotnie używał słów żywcem wyjętych z rosyjskiej propagandy. Odrzucił też zaproszenie do Kijowa, choć teraz wydaje się, że jednak Ukrainę odwiedzi.  

❓ Z czego wynika niejednoznaczna retoryka Watykanu wobec wojny? 

❓ Jaki wpływ mają słowa Franciszka na politykę międzynarodową? 

❓ Jakie znaczenie miałaby pielgrzymka do Ukrainy? 

❓ Dlaczego Papież tak bardzo chce spotkać się z Władimirem Putinem i patriarchą Moskwy Cyrylem?  

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada Tomasz Terlikowski - dziennikarz, filozof i publicysta.

Postawa Turcji wobec wojny rosyjsko-ukraińskiej jest niejednoznaczna. Z jednej strony wyraża poparcie dla Ukrainy, sprzedaje jej drony i uczestniczy w ważnym dla ukraińskiej gospodarki porozumieniu zbożowym, z drugiej nie przyłączyła się do zachodnich sankcji na Rosję, a prezydent Turcji spotyka się z Władimirem Putinem.  

❓ Czy spotkania Putin-Erdogan zwiastują rosyjsko-tureckie zbliżenie? 

❓ Dlaczego Turcja lawiruje między Rosją a NATO? 

❓ Jakie znaczenie dla tureckiej polityki zagranicznej mają przyszłoroczne wybory prezydenckie w tym kraju? 

❓ Czy Turcja może jeszcze zablokować dołączenie Finlandii i Szwecji do NATO?  

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada Karolina Wanda Olszowska z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego, autorka podcastu "W szpilkach dookoła świata".

Od pierwszego dnia rosyjskiej agresji na Ukrainę świat spogląda na reakcję Chin. Z jednej strony z nadzieją, że Pekin dołączy do antyrosyjskiej koalicji, a z drugiej z niepokojem, że zdecyduje się otwarcie wesprzeć Władimira Putina.  

❓ Po czyjej stronie na froncie wojny rosyjsko-ukraińskiej stoją dziś Chiny? 

❓ Jakie interesy rozgrywają w cieniu tej wojny? 

❓ Kto może wkrótce dołączyć do sojuszy z Chinami? 

❓ Czy Xi Jinping utrzyma swoje przywództwo w kraju?  

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada prof.Bogdan Góralczyk - sinolog, politolog z Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego, były ambasador Polski w krajach azjatyckich i autor książek dotyczących Chin.

Cztery i pół miesiąca działań wojennych za naszą wschodnią granicą wystarczyły, by w Europie Zachodniej przybywało głosów nawołujących do zakończenia wojny rosyjsko-ukraińskiej nawet kosztem ustępstw wobec agresora. A jak ten czas wpłynął na postrzeganie wojny w Rosji i na Białorusi?  

❓ Czy Rosjanie nadal wierzą, że to tylko "wojskowa operacja specjalna"? 

❓ Jak odczuwają zachodnie sankcje? 

❓ Czy Białoruś może jeszcze dołączyć do wojny? 

❓ Jak rosyjscy politycy i media komentują postanowienia szczytu NATO w Madrycie?  

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada Anna Maria Dyner - analityczka PISM ds. Białorusi i bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej.

Boris Johnson ustępuje z funkcji premiera Wielkiej Brytanii oraz przewodniczącego Partii Konserwatywnej. Polityk chciałby sprawować oba urzędy do czasu wybrania swojego następcy, ale polityczna presja może go zmusić do szybszego odejścia.  

❓ Dlaczego Boris Johnson rezygnuje właśnie teraz? 

❓ Kto ma największe szanse zostać nowym premierem Wielkiej Brytanii?

 ❓ Czy zmiana szefa rządu wpłynie na brytyjską politykę względem wojny rosyjsko-ukraińskiej? 

❓ Który z kandydatów do zastąpienia Borisa Johnsona byłby najlepszym premierem z punktu widzenia Polski? 

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada Przemysław Biskup - analityk PISM ds. Wielkiej Brytanii.

Szczyt NATO w Madrycie oraz towarzyszące mu deklaracje szefów państw Sojuszu mają szanse zmienić strukturę bezpieczeństwa w Europie. W najbliższym czasie do NATO poszerzy się o Szwecję i Finlandię. Liczebność sił szybkiego reagowania Sojuszu wzrośnie ponad siedmiokrotnie, a na wschodniej flance - w tym po raz pierwszy w Polsce - na stałe stacjonować będzie więcej amerykańskich żołnierzy.   

❓ Jak wejście w życie tych decyzji i deklaracji wpłynie na bezpieczeństwo Polski?

❓ Czy NATO wciąż prowadzi głównie politykę odstraszania czy może już przygotowuje się do obrony? 

❓ Czy nowe siły wojskowe NATO i USA w Polsce i krajach ościennych oznaczają, że Polska byłaby miejscem starcia Sojuszu i Rosji? 

❓ Dlaczego w nowej koncepcji strategicznej NATO Chiny są wskazane jako wyzwanie?  

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada Marek Stefan - zastępca redaktora naczelnego magazynu "Układ Sił".

Koncepcja utworzenia federacji Polski i Ukrainy, przedstawiona przez Marka Budzisza, zainicjowała szeroką debatę o przyszłości stosunków polsko-ukraińskich. Zwolennicy tego pomysłu mówią o potrzebnie stworzenia ambitnego projektu, mogącego być nową platformą integracji wschodnioeuropejskiej i szansą na wzmocnienie pozycji Polski w regionie. Według krytyków nie ma szans na stworzenie wspólnego organizmu, a sama dyskusja na ten temat może zaszkodzić wzajemnym relacjom.  

❓ Dlaczego Polska i Ukraina powinny postawić na inną drogę współpracy niż tworzenie unii bądź federacji? 

❓ Gdzie już teraz można szukać zacieśnienia obustronnych relacji? 

❓ Jak na kształtowanie stosunków z Polską zapatrują się eksperci i decydenci ukraińscy? 

❓ Czy pomysł wspólnego państwa polsko-ukraińskiego spotkałby się ze społeczną akceptacją? 

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada dr Michał Patryk Sadowski - ekspert ds. obszaru postradzieckiego z Uniwersytetu Warszawskiego i Fundacji Instytut Prawa Wschodniego. Rozmowa nawiązuje do odcinka z udziałem Marka Budzisza, który przedstawiał swój koncept federacji polsko-ukraińskiej: https://www.youtube.com/watch?v=T8YcKq9_lu8&feature=youtu.be

W rosyjskiej Dumie ma być głosowany projekt ustawy cofającej uznanie przez Rosję niepodległości Litwy. Istnieje obawa, że Rosja będzie w ten sposób szukać politycznego uzasadnienia dla podważenia samostanowienia krajów bałtyckich. W tej sytuacji jeszcze bardziej zasadna wydaje się dyskusja o przyszłości relacji polsko-ukraińskich i politycznej pozycji Polski w regionie.  

❓ Czy kraje bałtyckie powinny realnie obawiać się realizacji rosyjskich gróźb? 

❓ Jak duża rosyjskojęzyczna mniejszość w Estonii i na Łotwie wpływa na politykę tych państw? \

❓ W którą stronę powinny rozwijać się relacje Polski i Ukrainy? 

❓ Jak na pomysł polsko-ukraińskiej federacji reaguje rosyjska propaganda?  

Na te i inne pytania Michała Banasiaka odpowiada dr hab. Agnieszka Legucka - analityczka ds. Rosji w PISM oraz profesor Akademii Finansów i Biznesu Vistula. W drugiej części rozmowy poruszona jest kwestia ewentualnej federacji Polski i Ukrainy, o której w poprzednim odcinku cyklu mówił Marek Budzisz.