Rozumieć Ukrainę

Jak obecnie kształtuje się polityka Ukrainy? W jakim punkcie znajdują się dziś relacje polsko-ukraińskie i skąd biorą się antyukraińskie nastroje? No i w końcu: kiedy wybory na Ukrainie i czy w obecnej sytuacji wybory na Ukrainie są w ogóle możliwe?W dzisiejszym odcinku wideokastu „Rozumieć Ukrainę” Edwin Bendyk rozmawia z politolożką i ukraińska badaczka i pisarką, dr Oleksandra Iwaniuk. Omawiamy, jak wielkim i wyniszczającym obciążeniem dla całego społeczeństwa jest trwająca wojna na Ukrainie. Analizujemy zjawisko kryjące się pod hasłem korupcja Ukraina oraz to, czy jest to problem, który martwi obywateli bardziej niż atakujące rosyjskie drony na Ukrainie.Temat, pod którym kryje się Ukraina wojna, powraca podczas analizy najnowszych badań społecznych, z których wynika ogromna determinacja obywateli. Przyglądamy się temu, jak wygląda dziś front Ukraina Rosja, jak radzi sobie wojsko ukraińskie i co sprawia, że na kluczowe pytanie: „czy Ukraina wygra wojnę?”, zdecydowana większość wciąż odpowiada z nadzieją, wierząc, że przyszłość Ukrainy maluje się w jasnych barwach.W rozmowie nie uciekamy od trudnych tematów wewnętrznych władzy. Dyskutujemy o tym, z jakimi głośnymi aferami mierzy się teraz NABU Ukraina (Narodowe Biuro Antykorupcyjne) i dlaczego wizerunek władzy słabnie. Zastanawiamy się również, dlaczego społeczeństwo obarcza prezydenta odpowiedzialnością za wady systemu i co tak naprawdę komunikuje Zelenski o korupcji w dobie narastającego zmęczenia.Wątek sąsiedzki to jednak nie tylko spory. Analizujemy, co pokazują sondaże i co tak naprawdę myślą Ukraińcy o Polsce i Polakach po miesiącach dyplomatycznych napięć, na które wpływ miały m.in. spory o zboże z Ukrainy oraz kwestie, które publicznie komentował Zełenski o Polsce. Zauważamy przy tym, że Ukraina zaczyna traktować Polskę z większą powagą, co widać po zmianach w ukraińskim MSZ, otwieraniu archiwów i przyspieszeniu zgód na ekshumacje – to ważny, dający ogromną nadzieję punkt tej rozmowy. Zastanawiamy się również, jak w tej rzeczywistości odnajdują się Ukraincy w Polsce – najnowsze relacje z ich codziennego życia pokazują bowiem, że pomijając wielką politykę, proces wzajemnej integracji ma się dobrze.Na koniec udowadniamy, że kultura w czasie wojny ma niezwykłą siłę przetrwania. Szukając oddechu w sztuce, opowiadamy o fenomenie "Rozstrzelanego Odrodzenia" w ukraińskiej literaturze lat 20. oraz o niedawno wydanej w Polsce antologii opowiadań pt. "Chleb i marzenia". Pięknym finałem i dowodem na udaną współpracę artystyczną jest wspomnienie o polsko-ukraińskim spektaklu "Kasandra" w reżyserii Grzegorza Jarzyny, w którym starożytny tekst Eurypidesa pozwala głębiej zrozumieć dzisiejszy dramat wojny.Zapraszamy do słuchania i oglądania!Podcast realizowany jest wspólnie przez Fundację im. Stefana Batorego oraz Tygodnik „Polityka”.

W najnowszym odcinku formatu „Rozumieć Ukrainę” Agnieszka Lichnerowicz oraz Edwin Bendyk analizują, jak wygląda wojna w Ukrainie dzisiaj. Zbliża się mroźna zima. Ukraina stoi przed ogromnym wyzwaniem, ale inicjatywę na kluczowych odcinkach przejmuje wojsko ukraińskie. Na froncie ruszyła potężna kontrofensywa Ukrainy pod kryptonimem operacja Vivaldi, za którą odpowiadają Siły Zbrojne Ukrainy. Równocześnie trwa bezprecedensowy wyścig zbrojeń i dynamicznie rozwija się technologia wojskowa. Rosjanie do ataków wykorzystują nowe drony odrzutowe, na co Kijów odpowiada ze zdwojoną siłą. Widzimy zuchwałe ataki Ukrainy na Rosję. Obserwując kolejne wybuchy w rafineriach i składach amunicji, świat zadaje sobie pytanie: czy to ukraińskie drony? Tak, to ukraińskie drony i to właśnie precyzyjne ukraińskie drony w akcji niszczą logistykę wroga. Zwracamy też uwagę na zaskakujące badania nastrojów: mimo że trwa brutalna wojna kognitywna, aż 71% Ukraińców nadal uważa się za osoby szczęśliwe, co świadczy o niezwykłej odporności tego społeczeństwa.

W tym odcinku analizujemy również, jaka jest obecna postawa USA wobec wojny i jak wdrożone właśnie sankcje na Rosję uderzą w Kreml. Odrzucając emocje i skupiając się na faktach, sprawdzamy, jak radzi sobie gospodarka Rosji po sankcjach i czy zamrożone zachodnie rosyjskie aktywa zostaną w całości przekazane do Kijowa. To niezbędna pomoc dla Ukrainy. Zwracamy też uwagę na wyzwania wewnętrzne: jak w dobie konfliktu funkcjonuje gospodarka Ukrainy i jak zwalczana jest korupcja w Ukrainie, by strategiczny cel, jakim jest Ukraina w Unii Europejskiej, mógł zostać zrealizowany. W tle polityki międzynarodowej odbyły się zmanipulowane wybory w Rosji, również na terenach nielegalnie anektowanych. Kreml inscenizuje tam poparcie, jednak podczas gdy reżim symuluje demokrację, na froncie Ukraina wybiera prawdziwą drogę do wolności.

Na koniec kuluarowe doniesienia z Niemiec – skrajnie prawicowa partia AfD i jej liderka Alice Weidel potajemnie przygotowują się do rozmów z Kremlem o wznowieniu dostaw paliw. Wracamy również do śledztwa wokół gazociągu Nord Stream. Polecamy książkę „Wysadzić Nord Stream”, która analizuje, jak technicznie wyglądało wysadzenie nord stream. Zastanawiamy się wspólnie, czy był to wprost sabotaż rosyjski, a może skomplikowana gra, w którą uwikłane były międzynarodowe służby specjalne?

Linki:

• Badania Kijowskiego Międzynarodowego Instytutu Socjologii dotyczące poczucia szczęścia Ukraińców: Press releases and reports - Dynamics of self-assessment of happiness of the population of Ukraine from 2001 to 2026

• Eugeniusz Smolar:

Chaos bezsojuszu: Polska i Europa wobec rumowiska starego świata

Fundacja im. Stefana Batorego: Chaos bezsojuszu: Polska i Europa wobec rumowiska starego świata - Fundacja im. Stefana Batorego

• Analiza OSW autorstwa Marka Menkiszaka:

Rosyjski plan wojny: podporządkować Ukrainę, zastraszyć Europę, przekupić USA: Rosyjski plan wojny: podporządkować Ukrainę, zastraszyć Europę, przekupić USA

Podcast realizowany jest wspólnie przez Fundację im. Stefana Batorego oraz Tygodnik „Polityka”.

W najnowszym odcinku formatu „Rozumiec Ukrainę” Agnieszka Lichnerowicz oraz Edwin Bendyk analizują, czym grozi bezpośredni atak dronów na pociąg pasażerski relacji Kijów–Warszawa, jak groźny jest ten atak na pociąg tuż przy zachodniej granicy oraz czego chce Putin, gdy kolejne ataki rosji na Ukrainę uderzają w kluczowe centra logistyczne. Publicyści sprawdzają, jak wygląda kolejny zmasowany atak na Ukrainie, jak dramatycznie kształtuje się obecna sytuacja na froncie w Ukrainie oraz dlaczego tezy, które głosi Donald Trump o kraju, a także technologiczny wyścig zbrojeń mijają się z realiami pola walki.

W programie autorzy odsłaniają kulisy konferencji Yalta European Strategy (YES) w Kijowie oraz konfrontują stanowcze postulaty Radosława Sikorskiego z transakcyjnymi pomysłami, jakie reprezentuje amerykańska dyplomacja. Na linii walk klasyczna obrona ustąpiła miejsca morderczemu pasowi ziemi, w którym bezzałogowce i nowoczesna technologia wojskowa zbierają krwawe żniwo. Choć w Donbasie przeprowadzana jest lokalna kontrofensywa Ukrainy, a zreorganizowane wojsko ukraińskie oraz nowoczesne ukraińskie drony w akcji stawiają zacięty opór, sytuacja państwa staje się dramatyczna, a na horyzoncie pojawia się paraliżująca zima w Ukrainie.

Z powodu niszczenia fabryk, uderzeń w infrastrukturę (w tym atak na stacji benzynowej), blokady szlaków handlowych i rosnącego do 190 mln dolarów dziennego kosztu walk, załamuje się gospodarka Ukrainy, a prezydent Wołodymyr Zełenski alarmuje o dziurze budżetowej sięgającej 24 miliardów euro. Rozmówcy wyjaśniają, dlaczego zamrożone rosyjskie aktywa, które miały osłabić Kreml bardziej niż same sankcje na Rosję, wciąż nie trafiły na front. W programie analizowana jest także systemowa korupcja w Ukrainie, bezkompromisowe śledztwa prowadzone przez NABU oraz bolesny fakt, jak destrukcyjna bywa korupcja na Ukrainie w czasie wojny. Autorzy dowodzą, dlaczego rozliczenie afer to warunek, od którego zależy dalsza międzynarodowa pomoc dla Ukrainy oraz perspektywa, jaką jest Ukraina w unii europejskiej. Zwieńczeniem analizy jest poruszający obraz fenomenu kijowskiej kultury - spektaklu „Kasandra” Grzegorza Jarzyny granego w cieniu syren alarmowych.

Linki:Najnowszy raport European Council on Foreign Relations: Future nostalgia:Europe’s unfinished song - European Council on Foreign Relations

W najnowszym odcinku wideokastu „Rozumieć Ukrainę” Agnieszka Lichnerowicz oraz Edwin Bendyk rozmawiają na temat misji specjalnych wysłanników Donalda Trumpa: Steve Witkoff i Jared Kushner, którzy odbywali wizyty w Moskwie i Kijowie, żeby wznowić rozmowy pokojowe Rosja-Ukraina oraz o tym, czy Putin chce pokoju, skoro zgodził się na telefoniczne rozmowy trójstronne? Publicyści analizują, na czym polega nowa polityka Donalda Trumpa, co oznacza wizyta, którą złożyli Jared Kushner oraz Steve Witkoff, i czy transakcyjne rozmowy Putin Trump Zełenski dadzą odpowiedź na pytanie, kiedy koniec wojny na Ukrainie?Rozmawiamy też o tym jak wygląda sytuacja na froncie w Ukrainie, gdy w Kijowie wybuchła bezprecedensowa wojna specsłużb. Odcinek naświetla wydarzenia z zaplecza frontu: bezpośrednie starcie zbrojne i strzelaninę w centrum Kijowa między agentami SBU a oficerami HUR, której celem była próba obalenia szefa wywiadu Kyryła Budanowa. Autorzy sprawdzają, jak endemiczna korupcja w Ukrainie oraz nagła dymisja, którą otrzymał ceniony minister obrony Mychajło Fedorow, wpływają na morale państwa, podczas gdy śledztwa prowadzone przez organizację antykorupcyjną NABU Ukraina obnażają miliardowe straty w zamówieniach dla wojska. W cieniu politycznych pęknięć i afery energetycznej coraz bliżej jest do zimy w Ukrainie, a brak środków na infrastrukturę stawia pod znakiem zapytania odporność państwa.Na samej linii walk trwa bezwzględny pat: nowoczesna wojna robotów sprawiła, że Donbas przecina kilkunastokilometrowa strefa śmierci, w której operują bezzałogowce uderzeniowe, a wyczerpana armia Ukrainy przechodzi na system korpusowy pod naporem wroga. Autorzy tłumaczą, czy pełzająca mobilizacja w Rosji zniweczy obronę, czy zachodnie rakiety Patriots wystarczą do ochrony miast oraz dlaczego twarde gwarancje bezpieczeństwa dla Ukrainy to jedyna bariera przed imperialnymi żądaniami Moskwy, które bezpośrednio zagrażają również bezpieczeństwu Polski?Podcast realizowany jest wspólnie przez Fundację im. Stefana Batorego oraz Tygodnik „Polityka”.

W najnowszym odcinku formatu „Rozumieć Ukrainę” Agnieszka Lichnerowicz oraz Edwin Bendyk analizują, jak wygląda sytuacja na froncie w Ukrainie, jak niszczycielskie są ataki na Ukrainę, w tym ataki na Kijów oraz jak przebiega codzienna walka o przetrwanie, 30 km od frontu gdy w miastach nieustannie wyje alarm przeciwlotniczy. Publicyści sprawdzają, jak trzyma się pierwsza linia frontu , czego chce Putin, co robił szef CIA w Moskwie w jakich warunkach walczy wyczerpana armia Ukrainy, jak wojna pozycyjna testuje granice wytrzymałości państwa, na jaką polityczna przyszłość zdecydował się Myhajlo Fedorow.

Odcinek łączy twardą analizę militarną z bezprecedensowym zjawiskiem, jakim jest walka o ukraińską tożsamość narodową. Choć zmasowane uderzenia rakietowe i naloty dronów niszczą kluczową infrastrukturę państwa, a bezpośrednie uderzenia w drukarnie doprowadziły do spalenia ponad 13 milionów książek, ukraińska kultura stała się pierwszą linią oporu. W programie autorzy odsłaniają realia życia zaledwie 30 kilometrów od rosyjskiej granicy, gdzie Charków mimo permanentnego bycia pod ostrzałem zorganizował jarmark literacki. Jaki wpływ ma linia frontu na to jaka będzie historia Ukrainy. Rozmówcy tłumaczą, dlaczego codzienne życie w Ukrainie to permanentne życie w stresie, dlaczego w okopach masowo czytana jest poezja, a twórcy tacy jak Serhij Żadan wstępują do wojska, stając się symbolami niezłomności. Czy literatura to pierwsza linia frontu w walce o tożsamość. Kiedy ukaże się główna powieść o walce - teraz czy po wojnie ? Zniszczenie gospodarczego zaplecza kultury to element szerszego planu Kremla – osłabiona gospodarka Ukrainy ma stracić zdolność finansowania własnych sił zbrojnych z podatków.

W drugiej części rozmowy publicyści przechodzą do bolesnego audytu relacji międzynarodowych i polityki wewnętrznej. Autorzy wyjaśniają, dlaczego relacje polsko-ukraińskie weszły w fazę głębokiego kryzysu i twardej gry transakcyjnej, a polskie ostrzeżenia dotyczące kwestii historycznych i postaci m.in. Stepana Bandery są w Kijowie całkowicie nieskuteczne w obliczu walki o fizyczne przetrwanie narodu. Pokazujemy, jak prowadzona przez Kreml wojna hybrydowa w Polsce oraz agresywna wojna kognitywna mają na celu rozbicie solidarności Zachodu, podczas gdy międzynarodowa pomoc dla Ukrainy oraz unijne sankcje na Rosję decydują jak bezpieczna jest wschodnia flanka NATO.

Podcast realizowany jest wspólnie przez Fundację im. Stefana Batorego oraz Tygodnik „Polityka”.

Przypadający właśnie Dzień Niepodległości Ukrainy to moment na chłodny bilans bez propagandowego lukru. W pierwszym odcinku 5. sezonu podcastu „Rozumieć Ukrainę” Agnieszka Lichnerowicz oraz Edwin Bendyk analizują, jaka będzie przyszłość, czy Ukraina wygra wojnę i kiedy skończy się wojna na Ukrainie, stawiając kluczowe pytanie: czy Polska jest bezpieczna i czy Ukraina jest naszym buforem? Przypominają geopolityczny przełom, jakim było referendum 1991 roku, a także bolesne dziedzictwo, jakim była wieloletnia rusyfikacja, która ukształtowała współczesną tożsamość naszych wschodnich sąsiadów.W piątym roku pełnoskalowego konfliktu ataki Rosji na Ukraine testują odporność społeczeństwa, którego filarem pozostaje niezłomna ukraińska armia oraz twarda mobilizacja wojskowa. Autorzy naświetlają jednak również wewnętrzne pęknięcia: jak w realiach wojennych wygląda kwestia zaufania do władzy, czy powinny odbyć się wybory na Ukrainie, jak funkcjonuje polityka Ukrainy, kim dla systemu stał się Wołodymyr Zełenski, jak wygląda dymisja, którą otrzymał Mychajlo Fedorow oraz jaką rolę odgrywa szef wywiadu Kyryło Budanow? Szczególną uwagę poświęcono zjawisku, jakim jest korupcja na Ukrainie w czasie wojny oraz operacyjnemu wsparciu, jakie zapewnia NABU Ukraina. W tle padają pytania o to, czy Ukraina odda Donbas w ramach politycznego kompromisu oraz jak realna jest perspektywa, w której Ukraina w Unii Europejskiej stanie się faktem.W dyskusji nie zabrakło strategicznego spojrzenia na relacje polsko-ukraińskie oraz polskie nastroje wobec Ukrainy. Dlaczego polska pomoc dla Ukrainy spadła na odległe pozycje i skąd biorą się narastające antyukraińskie nastroje? Czy kwestie takie jak zboże z Ukrainy oraz rosyjska dezinformacja zniszczyły dawne partnerstwo? Analizując wypowiedzi, jakie składał m.in. Wałerij Załużny, eksperci wskazują, dlaczego stabilna przyszłość Ukrainy to polska racja stanu i jedyna tarcza chroniąca region przed ziszczeniem się scenariusza, w którym sprawdzają się imperialne plany Putina na 2026 rok.Podcast realizowany jest wspólnie przez Fundację im. Stefana Batorego oraz Tygodnik „Polityka”.1. Edwin Bendyk, "Niepodległa Ukraina ma 35 lat. To jedno z trzech kluczowych wydarzeń XX w. Tak ruszyło domino" Niepodległa Ukraina ma 35 lat. To jedno z trzech kluczowych wydarzeń XX w. Tak ruszyło domino | Rewolucja od dołu - Polityka.pl2. Edwin Bendyk, "Po co Polsce Ukraina? Pytanie na 35-lecie ukraińskiej niepodległości. Analiza roli niepodległej Ukrainy w architekturze bezpieczeństwa oraz rozwoju Polski."3. Wadym Denysenko, "Dlaczego Polska potrzebuje Ukrainy. Spojrzenie z KijowaKomentarz na temat znaczenia silnej Ukrainy dla regionalnej pozycji Polski z perspektywy Kijowa." Dlaczego Polska potrzebuje Ukrainy. Spojrzenie z Kijowa - Fundacja im. Stefana Batorego4. Marek Ziółkowski, "Polska pomoc dla Ukrainy. Nagie fakty i gorzka diagnoza. Analiza polskiej polityki udzielania i komunikowania pomocy dla Ukrainy po 2022 roku" Polska pomoc dla Ukrainy. Nagie fakty i gorzka diagnoza - Fundacja im. Stefana Batorego5. Sondaż o historycznych bohaterach Ukrainy, https://www.ratinggroup.ua/news/socpol-aug2026-26. 85 proc. Ukraińców wierzy w zwycięstwo, https://www.ratinggroup.ua/en/news/iri-jun2026 7. sondaż zaufanie do polityków, https://www.ratinggroup.ua/news/socpol-aug2026-1 8. sondaż kiedy skończy się wojna, https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1627&page=1&t=1

Jakie cele przyświecały prezydentowi Zełenskiemu podczas jego ostatniego tournée po Europie? W jaki sposób Ukraina przekształca się z „petenta” w globalnego dostawcę nowoczesnych technologii i usług bezpieczeństwa? Z jakimi dramatycznymi lukami prawnymi muszą mierzyć się uchodźcy z Ukrainy w Polsce po zmianach przepisów z marca 2026 roku

Zapraszamy na odcinek, w którym podsumowujemy piąty sezon naszych spotkań, analizując kluczowe inicjatywy geostrategiczne oraz ewolucję ukraińskiego oporu, który stał się laboratorium innowacji społecznych i militarnych. Przyglądamy się procesowi uniezależniania się Kijowa od amerykańskiej pomocy oraz budowaniu nowych sojuszy, szczególnie z Niemcami w zakresie przemysłu zbrojeniowego i wymiany informacji frontowych. Omawiamy fenomen odporności ukraińskiej gospodarki i systemu energetycznego, a także analizujemy nastroje społeczne w Rosji, gdzie narasta zmęczenie wojną i erozja zaufania do Putina. Na koniec pochylamy się nad losem ukraińskich migrantów w Polsce w obliczu wygasającej specustawy oraz odwiedzamy Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, by przez pryzmat sztuki spróbować zrozumieć doświadczenie graniczne, jakim jest wojna.

00:00 - Wstęp

03:12 - Europejskie tournée prezydenta Ukrainy

07:29 - Ukraina jako dostawca bezpieczeństwa

11:51 - Stabilność finansowa i rezerwy walutowe

17:30 - Drony dalekiego zasięgu i analiza frontu

24:49 - Mobilizacja i pęknięcia wewnątrz Kremla

44:58 - Nowe twarze polityki: Budanow i Fedorow

56:57 - Sytuacja uchodźców w Polsce i specustawa

Więcej o wystawie CSW: https://u-jazdowski.pl/program/wystawy/ten-kot-zostal-narysowany-w-czasie-wojny

List polskich NGO w sprawie dramatycznych skutków zmian w ukraińskiej specustawie  https://www.sestry.eu/pl/artykuly/list-polskich-organizacji-do-wladz-w-sprawie-dramatycznych-skutkow-zmian-w-ukrainskiej-specustawie

Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press

Kamil Wrona | Oko press

Anna Fedas | Fundacja Batorego

Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego

Kinga Pękalska | Fundacja Batorego

Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego

Jesteśmy też tutaj:

FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego

IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/

www: https://www.batory.org.pl/

Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

W jaki sposób naziemne roboty bojowe rewolucjonizują front i czy maszyny biorą już jeńców do niewoli? Czy sukces Petera Magyara na Węgrzech oznacza koniec prorosyjskiego kursu Budapesztu i przełom w relacjach z Kijowem? Jak Ukraina zmienia swoją strategię dyplomatyczną w obliczu słabnącej roli USA jako gwaranta bezpieczeństwa?

Zapraszamy na odcinek w którym analizujemy dynamiczne zmiany na geostrategicznej szachownicy, gdzie Ukraina przestaje być jedynie biorcą pomocy, a staje się aktywnym „dostawcą usług bezpieczeństwa”. Przyglądamy się globalnej ofensywie dyplomatycznej Kijowa - od kontraktów zbrojeniowych w Arabii Saudyjskiej, przez operacje przeciwko rosyjskiej flocie cieni w Libii, aż po symboliczne gesty w Syrii. Rozmawiamy o tym, jak Ukraińcy radzą sobie z niepewnością płynącą z Waszyngtonu, budując własny, potężny ekosystem technologiczny „miltech”, który pozwala im na prowadzenie wojny robotów i skuteczne uderzenia głęboko na terytorium Rosji.

00:00 - Wstęp

02:18 - Peter Magyar i zmiany na Węgrzech

10:31 - Nowa dyplomacja Zełenskiego

19:21 - USA a bezpieczeństwo Europy

36:11 - Wojna robotów i miltech

42:59 - Gospodarka i kryzys parlamentu

49:07 - Odporność młodych Ukraińców

55:04 - Rola kobiet i zmiana postaw

Mapping the MilTech War: Eight Lessons from Ukraine’s Battlefield - https://www.ifri.org/en/studies/mapping-miltech-war-eight-lessons-ukraines-battlefield

Zełenski złożył życzenia pracownikom sektora zbrojeniowego z okazji ich święta - Президент привітав українських зброярів із професійним святом новини LB.ua„Tak wygląda siła hartowana w walce”

Wielkanocna wymiana jencow - https://www.youtube.com/watch?v=Ji6zOfWlSrE

Wplyw wojny na mlodych ludzi w Ukrainie - https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2026-03/impact_of_war_on_youth_in_ukraine_2025.pdf

Płeć, role i stereotypy - Презентація PowerPoint Badanie ogólnoukraińskie

Jak mit kozacki wpływa na dzisiejszą tożsamość i determinację Ukraińców? Dlaczego niektóry historycy uważają szlachtę ruską z kluczową w budowaniu Ukrainy? Jak zmienia się postrzeganie Rosji i USA w polskich badaniach socjologicznych? 

Zapraszamy na odcinek, w którym przyglądamy się mitom i faktom historycznym kształtującym tożsamość Ukraińców aby lepiej zrozumieć ich dzisiejszą determinację w walce o suwerenność. Rozpoczynamy od analizy najnowszych badań socjologicznych, które pokazują nie tylko stabilne zaufanie do prezydenta Zełenskiego, ale też głębokie zmęczenie i jednocześnie niezwykły hart ducha społeczeństwa ukraińskiego w obliczu wojennych traum. Zastanawiamy się również nad pęknięciem polskiego konsensusu geostrategicznego, analizując, dlaczego dla młodszych pokoleń Polaków Izrael i Stany Zjednoczone stają się źródłem niepokoju, co rezonuje z nowymi ofertami politycznymi na naszej scenie. W sercu naszej rozmowy kładziemy jednak historię Kozaczyzny, weryfikując popularne wyobrażenia o niej poprzez pryzmat badań Natalii Starczenko, która podkreśla znaczenie szlachty ruskiej i dziedzictwa I Rzeczypospolitej w budowaniu podmiotowości ukraińskiego narodu. Śledzimy polityczne wybory Bohdana Chmielnickiego i Iwana Mazepy, a także demaskujemy rosyjskie próby zawłaszczania kozackiej legendy na potrzeby współczesnego imperializmu Putina.

00:00 – Wstęp

03:02 – Nastroje społeczne w Ukrainie

12:31 – Pęknięcie polskiego konsensusu geostrategicznego

14:42 – Wprowadzenie do mitu kozackiego

20:30 – Ewolucja mitu: Od projektu politycznego do symbolu narodowego

28:13 – Rewizja historii: Szlachta ruska i dziedzictwo Rzeczypospolitej

42:46 – Powstanie Chmielnickiego jako rewolucja społeczna

53:08 – Rosyjskie manipulacje i mit Kozaków Dońskich

Rosyjska propaganda o Kozakach: Manipulating the Past: Do Russian Propaganda Myths about Zaporizhzhia and the Region Live on Today? | UACRISIS.ORG

Kremlin's Myths about Zaporizhzhia: History as an Instrument of War - https://uacrisis.org/uk/

Raport o Kozakach na obecnej wojnie: Cossacks at War — Ukrainian, Russian, or Both? - CEPA

Sondaż: ІСТОРИЧНА ПАМ'ЯТЬ результати соціологічного опитування дорослих жителів України - https://kiis.com.ua/?lang=ukr&cat=reports&id=1217&page=1

Jak Kozacy uratowali ukraiński świat - https://zaxid.net/statti_tag50974/

Serhij Plokhij https://www.pravda.com.ua/articles/2024/10/18/7480194/

Książki:

Plokhy Serhii: "The Cossack Myth: History and Nationhood in the Age of Empires"

Natalia Starczenko “Ukraińskie światy Rzeczpospolitej

„Burżuazyjna alternatywa. Ziemie ukraińskie w połowie XVII — drugiej połowie XVIII wieku" - Буржуазна альтернатива. Українські землі в середині XVII — другій половині XVIII ст.

Artykuł Natalii Starczenki pt. „Складні шляхи ранньомодерного українського націєтворення" opublikowanego w Ukraińskim Historycznym Żurnale (2025, nr 3)

„Trudne drogi wczesnonowożytnego ukraińskiego narodotwórstwa, czyli kilka uwag do utartego schematu historii Ukrainy"

Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press

Kamil Wrona | Oko press

Anna Fedas | Fundacja Batorego 

Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego

Kinga Pękalska | Fundacja Batorego

Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego

Jesteśmy też tutaj:

FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego

IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/

www: https://www.batory.org.pl/

Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations

Jak konflikt w Iranie realnie osłabia wsparcie dla Ukrainy i wzmacnia budżet Rosji? Na czym polega ukraiński „brikolaż” technologiczny, który pozwala państwu o mniejszych zasobach skutecznie stawiać czoła mocarstwu? Dlaczego w 2026 roku polska gościnność wobec uchodźców zaczyna wygasać, a systemy wsparcia są systematycznie ograniczane?

Zapraszamy na odcinek, w którym analizujemy złożoność współczesnego pola walki, gdzie kluczową rolę odgrywa ukraińska zdolność do szybkiej adaptacji i tworzenia autorskich systemów zarządzania ogniem. Przyglądamy się rosnącej frustracji prezydenta Zełenskiego, który boryka się nie tylko z „prorosyjskimi pęknięciami” w Europie i blokadami ze strony Węgier, ale także z paraliżem decyzyjnym własnego zaplecza politycznego. Omawiamy niebezpieczne zjawisko dążenia do normalizacji relacji z Rosją przez niektórych liderów zachodnich oraz próby wykorzystywania kwestii bezpieczeństwa do pogłębiania polaryzacji w Polsce. Na koniec zaglądamy do świata kultury, oceniając rosyjskie operacje wpływów na festiwalach filmowych i polecając dokumenty, które bez lukru pokazują brutalną rzeczywistość wojny i mechanizmy propagandy.

00:00 - Wstęp

05:22 - Ukraiński brykolaż technologiczny

17:46 - Ceny ropy i rosyjski budżet zbrojny

19:44 - Frustracja i polityka Zełenskiego

27:08 - Węgry i pęknięcia w jedności Europy

43:32 - Polska gościnność i ukraińskie zmiany

49:50 - Rosyjskie wpływy w świecie kultury

„Co wstąpiło w Wołodymyra Zełenskiego?" What’s gotten into Volodymyr Zelenskyy? – POLITICO

„Ukraina osiąga przełom: drony produkowane bez chińskich części" Ukraine Can Now Manufacture ‘China-Free’ Drones - The New York Times 

Raport Institut français des relations internationales (IFRI) Mapping the MilTech War: Eight Lessons from Ukraine’s Battlefield | Ifri

„Węgierski skok na kasę i milczenie UE. Jak Orbán zalegalizował grabież Ukraińców i co dalej": Угорський ''гоп-стоп'' та мовчання ЄС. Як Орбан узаконив пограбування українців та що буде далі | Європейська правда

Za produkcję odpowiadają:

Mikołaj Maluchnik | Oko press

Kamil Wrona | Oko press

Anna Fedas | Fundacja Batorego

Katarzyna Groblewska | Fundacja Batorego

Kinga Pękalska | Fundacja Batorego

Zoriana Samotiy | Fundacja Batorego

Jesteśmy też tutaj:

FB: https://www.facebook.com/FundacjaBatorego

IG: https://www.instagram.com/fundacjabatorego/

www: https://www.batory.org.pl/

Podcast finansowany ze środków Open Society Foundations