صادق زیباکلام

«از هویت تا بحران هویت»
فایل صوتی برنامه 180درجه
شبکه افق
مناظره
صادق زیباکلام
و موسی نجفی

Hosted on SHENOTO

فایل صوتی سخنرانی
صادق زیباکلام
در همایش
«صلح، دموکراسی
و حقوق ‌شهروندی»
در دانشکده علوم اجتماعی

Hosted on SHENOTO

در دوران جوانی ما خدمت به وطن، به ایران، به آب‌وخاک و به مردم ایران بخشی از ارزش‌های اجتماعی‌مان محسوب می‌شد. پزشک خوب، پزشک مردمی، پزشک انسان، پزشک شرافتمند، پزشکی بود که زندگی راحت در غرب، در اروپا و امریکا را رها کند و برگردد به ایران تا به مردم محروم آن خدمت کند. مهندس خوب، مهندس شرافتمند و... مهندسی بود که بازگردد به ایران و در ایران خدمت کند. روزی که در سال 1369 از رساله‌ام در دانشگاه برادفورد انگلستان دفاع کردم، استاد راهنمایم وقتی شتر را کشتند و داشتیم چایی و قهوه و شیرینی می‌خوردیم به من گفت که یک کادو برایم دارد. نگاه کردم و چیزی در دستانش نبود. فردایش «مارگارت» منشی رییس دانشکده‌مان یک پاکت به من داد. دیدم توی پاکت یک نامه رسمی دانشکده صلح‌شناسی است و از من دعوت به همکاری کرده. البته می‌دانستم که استاد راهنمایم و برخی اساتید دیگر دانشکده از من راضی هستند. یکی دو سالی می‌شد هر وقت جایی از دانشکده در خصوص ایران و خاورمیانه سخنران می‌خواستند مرا می‌فرستادند و مدتی هم می‌شد که یک کلاس به من داده بودند. خیلی شگفت‌زده نشدم. تنها فکری که به مخیله‌ام راه نیافت این بود که آن دعوت را لبیک بگویم. تیروتخته و جل‌وپلاسم را که مدتی می‌شد داشتم جمع‌وجور می‌کردم که عازم ایران شوم، سعی کردم زودتر جمع کنم. آن کاغذ را هم فرستادم به سفارت برای تایید. اصلش را گم کردم ولی فتوکپی‌اش را قاب گرفته‌ام و به دیوار اتاقم در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران مثل عقده‌ای‌ها آویزان کرده‌ام.
سال‌ها بعد یک‌شب دخترانم که حالا بیست‌وچند ساله‌شان شده بود از من پرسیدند: «بابا شما وقتی درستان تمام شد چطور شد که آن‌قدر سریع برگشتید ایران؟» گفتم: «یعنی چی؟ خب باید برمی‌گشتم» گفتند: «چی می‌شد ما می‌ماندیم انگلیس بهتون کار هم که داده بودند؟» گفتم: «نمی‌شد و من باید برمی‌گشتم.» بعد با حالت نیمه‌جدی و نیمه‌شوخی به من گفتند که البته شما باید برمی‌گشتید که خدمت کنید...» و به‌طعنه اضافه کردند که «جالب است که کسی هم اصلاً قبول ندارد که شما دارید خدمت می‌کنید. فی‌الواقع خیلی‌ها معتقدند که اگر شما برنمی‌گشتید و در همان انگلستان می‌ماندید برای جامعه خیلی بهتر می‌بود.» این را البته به مزاح می‌گفتند؛ اما بعدش مطلبی را گفتند که مرا تکان داد و تا به امروز هم جوابی برای آن پیدا نکرده‌ام. به من گفتند که: «شما حق داشتید که انتخاب کنید که کجا دوست دارید و می‌خواهید زندگی کنید. ولی ما چی؟ آیا ما حق نداشتیم که نخواهیم در ایران زندگی کنیم؟ آیا همان‌قدر که شما حق داشتید و اعتقاد داشتید که باید به ایران برمی‌گشتید و در ایران زندگی می‌کردید یا بقول خودتان خدمت می‌کردید، آیا ما حق نداشتیم که نخواهیم به ایران بازگردیم و در ایران زندگی کنیم؟»
البته بچه‌های من زندگی بدی در ایران ندارند و شاید در مقایسه با خیلی‌ها زندگی‌شان بسیار هم خوب باشد. علت اینکه آن سوال مرا در خود فروبرد ابعاد اخلاقی و فلسفی آن بود. من به‌غلط یا درست معتقد بودم که باید به ایران بازمی‌گشتم و در ایران خدمت کنم یا کارکنم. فکر اینکه یک روز در انگلستان خواسته باشم زندگی کنم برایم اصلاً غیرقابل‌تصور بود. من اعتقاد داشتم باید به ایران برمی‌گشتم؛ اما سوال این است که اگر فرد دیگری این اعتقاد را نداشت، دوست نداشت در ایران کار کند یا بقول نسل ما «خدمت کند»، آیا ما می‌توانیم او را مقید کنیم که او هم باید در ایران زندگی کند؟ فی‌الواقع سوال دخترانم آن شب از من این بود که آیا آن‌ها «حق انتخاب» نداشتند؟ به‌بیان‌دیگر، این باور که یک انسان، یک پزشک، یک معلم، یک مهندس، یک حسابرس و... حکماً باید در مملکت خودش بماند تا کارش «خدمت به همنوعان»‌اش باشد مبتنی بر چه منطق و اصولی است؟ این قید «باید» که هرکس «باید» در جایی که متولد شده خدمت کند، کار کند، یا زندگی کند از کجا آمده و منشا آن چیست؟ اینکه یک جراح مغز و اعصاب به‌جای اینکه در کالیفرنیا کار کند اگر در علی‌آباد کتول خدمت کند البته که برای اهالی علی‌آباد کتول مفیدتر است؛ اما یک پرسش اساسی این وسط می‌ماند. آیا آن جراح مغز و اعصاب خود حق انتخابی نباید داشته باشد که کجا دوست دارد و مایل است زندگی کند؟ اگر آن جراح مغز و اعصاب درس نخوانده بود و یک آدم معمولی می‌بود که فی‌المثل در اداره آب یا برق کالیفرنیا کار می‌کرد، آیا ما بازهم از او این انتظار را می‌داشتیم که به‌جای زندگی در کالیفرنیا باید به علی‌آباد کتول بازگردد؟ قطعاً خیر. پس صورت‌مسیله به این شکل درمی‌آید که آنان که می‌توانند مصدر خدمات…

Hosted on SHENOTO

چاپ ششم کتاب «هاشمی بدون روتوش» که در بهمن‌ماه 95 توسط نشر روزنه انتشاریافته شامل آخرین مصاحبه با مرحوم آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی است پیرامون این پرسش که «چرا و چه شد که مواضع مرحوم امام بعد از انقلاب نسبت به آمریکا آن‌چنان خصمانه شد و به‌تبع ایشان آمریکاستیزی و غرب‌ستیزی به‌سرعت تبدیل به گفتمان اصلی انقلاب شد؟» این گفتگو چند ماه قبل از فوت ایشان صورت گرفته است.
صادق زیباکلام

Hosted on SHENOTO

سخنرانی صادق زیباکلام در نشستِ دیدار و گفتگو با محمدعلی همایون کاتوزیان

به مناسبت انتشار کتاب «عاشقی‌های سعدی» اثر دکتر محمدعلی همایون کاتوزیان، نشست پنجشنبه، نوزدهم اسفندماه کتاب‌فروشی آینده به دیدار و گفتگو با دکتر کاتوزیان اختصاص داشت.

به گزارش خبرنگار رویداد فرهنگی، دراین نشست به کتاب‌های دیگر کاتوزیان درباره سعدی و آثار دیگر ایشان در زمینه ادبیات پرداخته شد. کاتوزیان به سوالات علی دهباشی سردبیر مجله بخارا پاسخ گفت و صادق زیبا کلام درباره ویژگی‌های کاتوزیان اظهار نظر کرد. در پایان کاتوزیان به سوالات حضار پاسخ گفت.

همایون کاتوزیان 26 آبان‌ماه سال 1321در تهران به دنیا آمده است. پس از فراغت از تحصیل در دبیرستان البرز و گذراندن یک سال در دانشگاه تهران، برای خواندن رشته اقتصاد به انگلستان رفت. او در سال 1967 لیسانس خود را از دانشگاه بیرمنگام دریافت کرد. در سال 1968 فوق لیسانس را از دانشگاه لندن و در سال 1984 دکترایش را از دانشگاه کنت در کانتربری گرفت. در سال‌های بین 1968 تا 1986 در انگلستان، ایران، کانادا و ایالات متحده اقتصاد درس داد. دکتر کاتوزیان در حال حاضر در کالج سنت آنتونی مشغول به پژوهش است و عضو هییت علمی موسسه شرق شناسی دانشگاه آکسفورد است.

Hosted on SHENOTO

سومین همایش جامعه‌شناسان ایرانی و جامعه ایرانی ویژه دکتر غلام‌عباس توسلی روز گذشته با حضور استادان حوزه‌های علوم سیاسی و جامعه‌شناسی در دانشکده علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری آنا، دکتر صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در این همایش به مفهوم توهم توطیه و گرایش زیاد به آن در جامعه ایران اشاره کرد و گفت: «سال 1357 است، کشور درگیر مبارزه و انقلاب اسلامی است، راهپیمایی‌ها و اعتصابات به راه افتاده و در این راهپیمایی‌ها اگر از مردم ایران می‌پرسیدید که اسباب و علل نارضایتی شما چیست؟ دلایلی را می‌گفتند، اما اگر از شخص اول مملکت محمدرضا پهلوی می‌پرسیدید که چرا مردم ایران علیه شما شورش می‌کنند؟ ایشان سوال شما را تصحیح می‌کردند و می‌گفتند اینها برنامه‌هایی است که خارجی‌ها علیه من به راه انداخته‌اند و می‌گفت خارجی‌ها، آمریکایی‌ها و انگلیسی‌ها هستند که خواهان سرنگونی منند.»
این عضو هیات علمی دانشگاه تهران ادامه داد: «محمدرضا شاه مدام می‌گوید اینها می‌خواهند من را سرنگون کنند، اما در پاسخ چرایی این کار می‌گوید من چون دارم کشور را به سرعت صنعتی می‌کنم و تا چند سال دیگر ایران از صادرکنندگان تولیدات صنعتی خواهد بود و غربی‌ها این را برنمی‌تابند، می‌خواهند من را سرنگون کنند. دلایل زیادی می‌آورد، اما نکته خیلی مهم این است که او به طور قاطع معتقد بود که من را انگلیسی‌ها و آمریکایی‌ها سرنگون کردند.»
زیباکلام افزود: «الان من نمی‌دانم شاه در بهشت است یا جهنم؛ آیا خداوند توبه او را قبول کرده است یا خیر؟ ولی می‌دانم که اگر من اکنون هم از او بپرسم باز هم همان حرف‌ها را تکرار می‌کند.»
او در ادامه گفت: «این صورت مساله است. اگر شما تا 12 فروردین 58 که رفراندوم جمهوری اسلامی آری یا نه برگزار شد، نظرسنجی می‌کردید، شاید کمتر از یک درصد مردم ایران می‌گفتند این انقلاب توطیه آمریکا و انگلیس است و آن یک درصد هم افراد نظامی و... بودند. حالا ما همان نظرسنجی را می‌خواهیم بعد از سی و چند سال دوباره انجام دهیم. من در دانشگاه با افراد مختلفی از دهه‌های 70 و 80 و قبل از آنها برخورد می‌کنم و هرسال که می‌گذرد تعداد دانشجویانی که به دیده شک و تردید به این موضوع می‌نگرند به طور منظم بالا می‌رود.»
زیباکلام این سوال را که چرا امروزه تعداد کسانی که می‌گویند انقلاب چی و چرا؟ و ... به طور منظم بیشتر می‌شود، طرح کرد و گفت: «آیا ما مردم ایران را چه می‌شود که چنین اتفاقی می‌افتد؟ آیا در نتیجه اسناد و مدارکی که به دست آمده است این روند به وجود آمده؟ من تا جایی که می‌دانم هیچ سندی که بگوید دست‌هایی در کار بوده که این انقلاب توطیه بوده و مسایل دیگر از هیچ جایی بیرون نیامده است؛ اما اگر هیچ شواهد و دانش، آگاهی و اطلاعاتی به دست نیامده است چرا منظما تعداد کسانی که به اصالت انقلاب و منشا داخلی آن شک می‌کنند بیشتر می‌شود؟»
این فعال سیاسی در پایان گفت: «من نمی‌خواهم به پاسخ بپردازم و بیشتر به صورت حدس و گمانه‌زنی این را مطرح کرده‌ام. من می‌خواهم بدانم که آیا کسان دیگری هم در اطراف خودشان با این مساله‌ای که من مطرح کردم همراهی می‌کنند؟ آیا واقعا کسانی هستند که دارند به هویت انقلاب شک می‌کنند؟»

Hosted on SHENOTO

پرونده هسته‌ای ایران از نقطه‌ای تبدیل به یک بحران بین‌المللی در سیاست خارجی کشور شد که تندروها آن را به‌عنوان سوختی برای «آمریکاستیزی» به کار گرفتند. وقتی در سال1382 موضوع فعالیت‌های هسته‌ای ایران آشکار شد، سیاست دولت اصلاحات «کج‌دار و مریز» بود. آنان فعالیت‌های هسته‌ای را به‌گونه‌ای ‌پیش بردند که غرب را در برابر ایران قرار ندهند. با پیروزی اصولگرایان در انتخابات سال84 آن برنامه کنار گذارده شد. رییس‌جمهور جدید آقای احمدی‌نژاد با پشتیبانی قاطع از سوی همه اصولگرایان، سیاست‌های هسته‌ای دولت آقای خاتمی را «خاینانه» خواند. او به دنیا اعلام کرد که ایران انقلابی با تمام سرعت و توان به‌پیش خواهد برد و غرب هم مختاراست هر آنچه می‌خواهد انجام دهد. ازاینجا به بعد بود که مناقشه هسته‌ای در خدمت سیاست‌های انقلابی آمریکاستیزان قرار گرفت. همه استدلال تندروها آن بود که چون ایران اسلامی یک کشور انقلابی و مستقل است لذا استکبار جهانی به رهبری آمریکای جنایتکار نمی‌گذارد که ایران اسلامی بدل به یک قدرت هسته‌ای شود؛ اما مردم آزاده و انقلابی ایران از نظام می‌خواهند که با تمام توان و به کمک دانشمندان جوان و انقلابی‌مان برنامه‌های هسته‌ای را به‌پیش ببریم و از تحریم‌ها هراسی به خود راه ندهیم. چنین شد که ماجرای هسته‌ای بدل شد به ابزاری در خدمت آمریکاستیزی و هسته‌ای بدل شد به یک شعار انقلابی «انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست». اصولگرایان هرگز اجازه ندادند تا علت اصلی مخالفت غربی‌ها با برنامه هسته‌ای ایران برای مردم بازگو شود. مابقی داستان را می‌دانیم. پرونده هسته‌ای از شورای حکام در وین به شورای امنیت در نیویورک رفت و تحریم‌هایی که کمر اقتصاد کشور را خم کردند. اگرچه تندروها همچنان به بهره‌برداری سیاسی از بحران هسته‌ای مشغول بودند و قطعنامه‌های شورای امنیت را «ورق‌پاره» می‌خواندند.
دولت آقای روحانی همه بهره‌برداری‌های سیاسی و ایدیولوژیک از هسته‌ای در خدمت آمریکاستیزی و استکبارستیزی را یکسره رها نمود و دست همکاری به‌سوی غربی‌ها دراز نمود. خوشبختانه رهبران کاخ سفید هم، آن دست را به گرمی فشردند و حاصل 22ماه مذاکرات نفس‌گیر باعث شد تا تیم مذاکره‌کننده ایران، کشور را از چاه ویل هسته‌ای بیرون آورند. صدالبته که تندروها از همان آغاز مذاکرات در شهریور92 بنای مخالفت را گذاردند و تیم مذاکره‌کننده را به انواع و اقسام اتهامات متهم ساختند. هرگز هم نگفتند که چه هزینه هولناکی برای ماجراجویی‌های هسته‌ای در آن 8سال بر کشور متحمل شد.

Hosted on SHENOTO

بسمه‌تعالی
حضرت حجت‌الاسلام جناب آقای منصور زارعی
نماینده محترم مقام معظم رهبری در دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین
با سلام و تحیات، در انتقاد از سخنرانی اینجانب که در سوم اسفند در دانشگاه قزوین به مناسبت بزرگداشت مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی و به دعوت انجمن اسلامی دانشجویی فرهنگ و سیاست آن دانشگاه صورت می‌گیرد مواردی را فرموده بودید که شایسته دیدم توضیحاتی به محضرتان ارایه دهم. نخست آنکه بنده را متهم کرده بودید که خواسته‌ام از مجلس ترحیم آن مرحوم سوءاستفاده نموده و «ایشان را در کنار مارکسیست‌ها و مسعود رجوی(منافقین)» قرار دهم. ایراد دومتان آن بود که چرا گفته بودم که مرحوم امام خمینی با جریان «مک فارلین» موافقت کرده بودند. ایراد سومتان در خصوص به‌کارگیری لفظ تندرو در رابطه با حوادث سال 88 بود؛ و بالاخره نتیجه‌گیری کرده بودیدکه چرا نظرتان در مخالفت با آمدن افرادی نظیر بنده به دانشگاه صایب می‌باشد.
در خصوص انتقاد اولتان می‌بایستی اشاره نمایم که به نظر نمی‌رسد حجم آگاهی‌های‌ شما پیرامون مبارزات قبل از انقلاب خیلی عمیق باشد والا آن ایراد را نمی‌گرفتید. آنچه گفتم تحلیل و حدس و گمان نبود بلکه بخشی از رویدادهایی بود که در سال 1354 و به دنبال اعترافات باورنکردنی رهبری دستگیرشده سازمان مجاهدین خلق اتفاق افتاد. رهبران سازمان در مصاحبه رادیو تلویزیونی اعلام کردند که ایدیولوژی سازمان از اسلام به مارکسیسم تغییر یافته. آنچه بر تحیر و شگفتی همگان افزود آن بود که آنان اعتراف کردند که درجریان آن تغییر برخی از رهبران سازمان ‌که برروی اسلامیت همچنان پافشاری می‌کرده اند را به قتل رسانیده اند. در سخنرانی‌ام گفتم که آن رویداد همچون زلزله‌ای مبارزین و مخالفین رژیم شاه در داخل و خارج از کشور بعلاوه درون و بیرون اززندان را به لرزه درآورد. رژیم شاه می‌خواست تا از آن رویداد باورنکردنی حداکثر بهره برادری را در ایجاد دشمنی و شکاف که خواهی‌نخواهی بعد از اطلاع از آن ماجرا درمیان مبارزین مسلمان و مارکسیست پیش می آمد ببرد. می‌خواست تا مبارزین اسلام گرا و چپ گرا را که تا قبل از آن تحول در کنار یکدیگرعلیه رژیم شاه مبارزه می‌کردند را در مقابل یکدیگر قرار دهد و درنتیجه شکاف و بحران عظیمی در میان اپوزیسیون ایجاد نماید. برخی از زندانیان سیاسی اسلام‌گرا که هم با رهبری سازمان مجاهدین اختلافاتی می‌داشتند و هم به شدت ازمارکسیست‌ها مکدر بوده و حاضر به هیچ نوع همکاری با آن‌ها نمی‌بودند، تغییر ایدیولوژی در رهبری سازمان را دستاویز قرار داده و خواهان ایستادگی و مقابله با مارکسیست‌ها شدند. آن‌ها می‌خواستند که مارکسیست‌ها ‌»نجس» اعلام شوند و هرگونه همکاری و ارتباط با آن‌ها قطع شود(یعنی دقیقا همان‌که رژیم شاه به دنبالش بود). برخی از آنان حتی مبارزه با مارکسیست‌ها را مهمتر و ضروری‌تر از مبارزه با رژیم شاه می‌دانستند اما مرحوم هاشمی رفسنجانی به کمک برخی روحانیان دیگر از جمله مرحوم آیات منتظری و طالقانی و مهدوی کنی در برابر آن موضع‌گیری تند ایستادگی کردند و نگذاشتند مبارزین اسلام‌گرا در برابر مبارزین مارکسیست قرار گیرند. بنده این را به‌عنوان یکی از دلایلم مبنی بر نشان دادن اعتدال و میانه‌روی مرحوم آقای هاشمی رفسنجانی مطرح نمودم؛ اما جنابعالی که واضح است علم و اطلاع چندانی از تاریخ مبارزات انقلاب ندارید بنده را متهم به استفاده ابزاری از مرحوم آقای هاشمی رفسنجانی می‌نمایید و اینکه ایشان را در کنار مارکسیست‌ها و مسعود رجوی قرار داده‌ام.جسارتا پیشنهاد می‌کنم با برخی از آقایان‌ که در آن سال‌ها در زندان بوده‌اند رایزنی بفرمایید تا دریابید که چگونه ماه‌ها آقای هاشمی رفسنجانی تلاش می‌کردند تا مانع از تحقق اهداف رژیم شاه شوند.
در خصوص جریان «مک فارلین» هم متاسفانه آگاهی تان به نظر نمی‌رسد خیلی زیاد باشد. فقط خدمتتان عرض کنم که بعد از آن‌که جریان مک فارلین توسط برخی عناصر حزب‌الله در لبنان لو رفت و در ایران هم افراد تندرویی آن را برملا نمودند، هشت تن از نمایندگان مجلس دوم خواهان احضار وزیر خارجه وقت یعنی آقای دکتر علی اکبر ولایتی به مجلس شدند تا پیرامون مذاکرات با آمریکایی‌ها توضیح دهند. آن‌ها با واکنش تند مرحوم امام خمینی مواجه شدند که آنان را احمق خواندند.
در خصوص حوادث سال 88 و فتنه بنده توضیحی ندارم. بیش از 7 سال است که شما هرچه خواسته‌اید به آن‌ها نسبت داده اید. لاکن 7‌ثانیه هم به آن‌ها فرصتی نداده‌اید تا در قبال انبوه اتهامات شما از خود دفاع نمایند. بالاخره روزی به آنچه که در سال 88…

Hosted on SHENOTO