Sesli Yorumlar - İşçi Dayanışması - UİD-DER

Çehov’un “Vanya Dayı” oyunu, 1900’lerin başındaki Rusya’yısaran kasvetli havayı yansıtır. Oyunun merkezindeki malikânede yaşam tekdüze vesıkıcıdır. Karakterler kendilerini malikâneye hapsolmuş gibi hissederler vemutsuzdurlar. Malikânenin doktoru şöyle der: “Zaten yaşam dediğimiz şeyinkendisi de öylesine sıkıcı, aptalca ve kirli ki… Yutuyor insanı.” Gerçektenyaşam kendiliğinden kirli ve sıkıcı mı, yoksa yaşamı çekilmez hale getiren birdüzende mi yaşıyoruz?

İnsanların gündelik yaşamdakiendişeleri artıyor, “bakalım daha neler gelecek başımıza” cümlesi sıklıklakulağımıza çalınıyor. Yaşadığımız mahallenin, kentin, dünyanın daha tekinsizbir yer olduğu algısı güçleniyor. Elbette bu, durup dururken olmuyor.Ekonominin durumu, siyasi gelişmeler, kazalar, felaketler, savaş, şiddet venicesi insanın kendini güvende hissetmesini engelliyor, her an beklenmedik birtehlikeyle karşı karşıya kalabileceği beklentisini büyütüyor. Pek çokinsan için endişe duygusu artık istisnai anlarda hissedilen geçici bir duyguolmaktan çıkmış ve süreklileşmiş durumda. “Her an kötü bir şeyolabilir” hissi içinde kıvranan emekçiler; yaşadıkları çevreyi, dünyayıgüvenli, istikrarlı, öngörülebilir bir yer olarak görmekten giderek uzaklaşıyorlar.

Şafak ışıklarıyla başlar gün. Tüm gün çalışıp üretirken ya dahizmet ederken akşama kadar, belki hiç alamayacağı evi, belki aile kurmayıdüşünür insan ya da sosyalleşebileceği, özgürce gezip görebileceği yerleri… Günboyunca bazen ekmek ve çorbayla, bazen fasulyeyle doyurur karnını. Uyumak içingirdiği karanlık küçük odada gözlerini kapatırken, gelecek kaygısı çökeromuzlarına, yarınını düşünür. Birbirine benzeyen günler geçip giderken her günbiraz daha yorgun, biraz daha endişeli hisseder. “Ne zaman değişecek bu döngü?”diye düşünüp kaderine isyan ederken, yeni güne gebe bir saatte ancak uykuyadalabilir… Düşünelim, 2 bin yıl önce Roma’da yaşayan genç bir köleyi mi anlatırbu cümleler yoksa bugünün emekçi mahallesinde açlık sınırının altında birücretle geçinmeye çalışan herhangi bir genç işçiyi mi? Anlatılan kiminhikâyesi?

Hayatta kalabilmek için en temel gereksinimlerimizden biri beslenme.Atalarımız can boğazdan gelir demişler, beslenmenin canlılığın temeli olduğunu vurgulamışlar.Yiyen dikilir, yemeyen yıkılır demişler, düzenli ve sağlıklı beslenen insanıngüçlü olacağını, hastalıklardan korunacağını anlatmışlar. Bir dirhem et binayıp örter demişler, iyi beslenenin çelimsiz, solgun görünmeyeceğinianlatmışlar. Yaşadığımız dönemde ise sağlıklı beslenme üzerine çok büyükaraştırmalar yapılıyor, yayınlar çıkarılıyor, akımlar yaratılıyor. Hangi organya da dokumuzun sağlığı için ne yapmamız gerektiği anlatılıyor. Uyku kalitemiziarttıracak, zihinsel aktivitemizi güçlendirecek besinler öneriliyor. Yani insanlariçin sağlıklı beslenmenin önemi ve bunun yolları herkes tarafından biliniyor. Peki,önemini ve yolunu çok iyi bildiğimiz sağlıklı beslenmeyi hangimiz gerçekten hayatageçirebiliyoruz? Aslında cevap ortada, öyle değil mi?

Toplumun sınıflara bölündüğü çağlardan günümüze köleliğe,monarşiye, sömürge imparatorluklarına karşı eşitlik ve özgürlük için sayısızmücadeleler verildi. Pek çok insan bugün artık köleliğin kalktığını, krallıkların,sultanlıkların eskisine göre daha az yaygın olduğunu söyleyerek, kâğıtüzerindeki sözde siyasal hakları göstererek geçmişe göre daha iyi durumdaolduğumuzu düşünebilir. 21. yüzyılın dünyasında daha özgür olduğumuzu iddiaedebilir. Peki sıklıkla lafı edilen özgürlüğün ne olduğunu, neyebenzediğini biliyor muyuz gerçekten?

Bugün Türkiye’de özelliklegençler, daha iyi bir yaşam kurma umuduyla Batı ülkelerine gitme hayali kuruyor.Peki “özgür ve zengin” olarak görülen Batı ülkelerinde de gençlerin, işçive emekçilerin aynı hayalleri kurduğunu söylesek? Ülkeden ülkeye bazıfarklılıklar gösterse de tüm dünyada ücretlerin düşmesi, yoksulluk, iştenatmalar, hak gaspları ve baskıcı politikalar emekçilerin hayatınızorlaştırıyor. Barınma, beslenme ve sağlık gibi temel ihtiyaçlar karşılanamazhale geliyor. Sosyal adaletsizlik ve güvencesizlik yaygınlaşıyor. ABD veAvrupa’da da eğitim ve sağlık gibi sosyal hakların tırpanlanması, artan gıda veenerji fiyatları, yükselen işsizlik oranları emekçilerin temel sorunları olarakbüyümeye devam ediyor.

Binyıllar boyunca nice şair, nice ozan yaşamın, dünyanıngüzelliğini anlatan, ömrün kısalığına eseflenen şiirler yazmıştır, şarkılarsöylemiştir. Gılgamış, Dede Korkut, Lokman Hekim gibi nice destan kahramanı,sonsuz yaşamı düşlemiş, ölümsüzlüğü aramıştır. Bu şiirler, şarkılar, destanlarher çağda insanların yaşama duydukları arzunun ifadesi olmuştur. Çünkü aslındadünyamız da yaşam da çok güzel. Ama Nâzım Hikmet’in bir şiirinde anlattığı gibi;bu inanılmayacak kadar güzel, bu anlatılamayacak kadar sevinçli şey böyle zor,bu kadar dar ve bu denli kepaze hale getiriliyor. Milyarlarca insan, günlerinidünyanın ve yaşamın güzelliğini hissetmekten uzak, kahır çekerek geçiriyor.Tersi nasıl mümkün olabilir ki? Adına kapitalizm denilen sömürü düzeni altındayaşıyoruz. Bu düzende, sermaye sınıfı işçi sınıfını sömürerek ayakta duruyor,tüm üretim araçlarına, tüm zenginliklere el koyuyor. Temelinde sömürü veadaletsizlik olan böyle bir düzen, kötülük üretir, şiddet ve savaş üretir,zulümle ayakta durur, insanlığa gün yüzü göstermez. Üstelik kapitalizm bugüntarihsel tıkanıklık ve çürüme çağında bulunuyor. Milyarlarca işçi ve emekçiyekâbusu yaşatması yetmezmiş gibi insanlığı ve doğayı yok oluşa sürüklüyor.

Milyonlarca genç ve ailesi için önemli bir gündem olan liseye ve üniversiteye giriş sınavları yapıldı, sonuçlar açıklandı. Uykusuz gecelerin, uzun uzadıya tartışmaların, hesaplamaların sonucunda tercihler yapıldı, yerleştirme sonuçları açıklandı. İyi bir liseye, iyi bir üniversiteye girmek için yıllarca çalışmış gençler ve aileleri için zorlu bir süreç daha başladı. Kimi öğrenciler istedikleri yere yerleşemedikleri için üzgünler, kimileri ise yoksulluk, barınma gibi sorunlar yüzünden yerleştikleri yerde eğitimlerini nasıl sürdüreceklerini kara kara düşünüyorlar. İşçi, emekçi anne babalar haklı olarak çocukları için kaygılanıyorlar, çocuklarına yardımcı olabilmek için uğraşıyorlar, “aman iyi bir liseye girsin, iyi bir üniversite okusun, iş bulabileceği bir bölüm okusun, hayatı kurtulsun” diyerek umutlarını dile getiriyorlar. Ama hayal kırıklıklarıyla, sorunlarla dolu bu zorlu dönemde kapılar yeni hayal kırıklıklarına ve sorunlara açılıyor.

Bir sabah çalıştığınız tezgâhta çamaşır makinesi kapağı yerine tank kapağı üretmeye başlayacağınızı söyleselerdi ne hissederdiniz? Veyahut çocuklar için deniz şortu üretirken ertesi gün askerler için hücum yeleği üretmeyi kabul eder miydiniz? Mahallelerde kadınların ve çocukların silah parçaları monte ettiğini görsek ne düşünürdük? Dahası otomobilden gıdaya, tekstilden tarıma birçok alanda üretimin silah, bomba, tank, uçak vb. üretimine doğru kayması bizde nasıl duygular uyandırırdı? 

Türkiye’nin karşı karşıya olduğu en büyük sorun nedir diye sorulsa ne cevap verirdiniz? Bir araştırma şirketinin Mart ayında yaptığı ankette bu soru sorulmuş ve katılımcıların yarısı “ekonomi, işsizlik ve enflasyon” derken yüzde 18’i “hukuk, adalet sistemi ve yargı bağımsızlığı” yanıtını vermiş. 2018’den bu yana yapılan benzer araştırmalarda ekonomi ve hayat pahalılığı yanıtının açık ara farkla önde olması tesadüf değil.