พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ต้องมีเตรียมการทำน้ำอภิเษก ซึ่งตามตำราโบราณของพราหมณ์จะต้องเป็นน้ำที่มาจาก “ปัญจมหานที” หรือแม่น้ำสายสำคัญ 5 สายในชมพูทวีป คือ แม่น้ำคงคา แม่น้ำยมนา แม่น้ำมหิ แม่น้ำอจิรวดี และแม่น้ำสรภู ทั้งนี้ ในสยามประเทศนับจากสมัยสุโขทัย สมัยอยุธยา จวบจนสมัยรัตนโกสินทร์ แม้ปรากฎหลักฐานการนำน้ำศักดิ์สิทธิ์มาใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษกแต่ไม่พบการนำน้ำปัญจมหานทีในชมพูทวีปมาใช้ในพระราชพิธี กระทั่งสมัยรัชกาลพระพุทธเจ้าหลวงเมื่อพระองค์เสด็จพระราชดำเนินไปประเทศอินเดีย พ.ศ.2415 จึงทรงนำน้ำปัญจมหานทีที่มีการบันทึกในตำราของพราหมณ์ กลับมายังสยามด้วย และในบรรดาแหล่งน้ำศักดิ์สิทธิ์ทั่วสยามนั้น ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดเกล้าฯ ให้เพิ่มเติมแหล่งน้ำตามมณฑลต่าง ๆ ซึ่งเป็นแหล่งสำคัญและเป็นสิริมงคล มาตั้งทำพิธีเสกน้ำพุทธมนต์ ณ พระมหาเจดียสถานที่เป็นหลักพระมหานครโบราณ 7 แห่ง โดยนับรวมน้ำกลางหาวบนองค์พระปฐมเจดีย์ ซึ่งเป็นปูชนียสถานสำคัญมาแต่สมัยทวารวดีด้วย
ข้อมูลจาก
วัดพระปฐมเจดีย์. ที่ระลึกงานเทศกาลนมัสการพระปฐมเจดีย์ วัดพระปฐมเจดีย์ จังหวัดนครปฐม 2530. นครปฐม : วัดพระปฐมเจดีย์, 2530.
https://museum.li.mahidol.ac.th/.../details-of-the-royal.../
http://thaiheritage.net/king/water/index1.htm
https://www.khaosod.co.th/lifestyle/news_2366783
https://www.prachachat.net/%E0%B8%9E%E0%B8%A3.../news-278418
https://www.prachachat.net/%E0%B8%9E%E0%B8%A3.../news-311922
https://www.prachachat.net/%E0%B8%9E%E0%B8%A3.../news-312370
ขอขอบคุณ
- ภาพปกจาก เพจ : www.facebook.com/ประชาสัมพันธ์-องค์พระปฐมเจดีย์-887791808081320
- เพลงนำรายการ "เพลงมาร์ชนครปฐม"
เผยแพร่โดย NAG Th ทาง www.youtube.com/watch?v=SLqcIJOZTcE&ab_channel=NAGTh
https://anchor.fm/snclibrary/episodes/ep-e132gsv