Snodelike Saken

Het is de nazomer van 1284, en we zijn in Ragusa, het tegenwoordige Dubrovnik. Op een normaal verlaten weg net buiten deze stad komen we een non tegen. En ze is daar niet alleen. Er is nog iemand die zich daar op de weg bevindt en het op haar gemunt heeft. Totaal overdonderd is ze, wanneer hij haar vastgrijpt en haar neus afsnijdt.

VoetnotenMeer weten over deze zaak en het afsnijden van neuzen?

- Lonza, N. ‘The Priest Barbius and His Crime Before the State and Church Authorities of Medieval Dubrovnik’ in: Jaritz G. & Marinković (ed) Violence and the Medieval Clergy. New York: Central European University Press (2011) pp. 77-89

- Lonza, N. ‘On Cutting off noses and pulling out beards: Face as a medium of crime and punishment in medieval Dubrovnik’ in: Ravančić, G. (ed) Our Daily Crime: Collection of studies. Zagreb: Hrvatski Institute za povijest (2014) pp. 59-72

- Groener, V. Defaced: The Visual Culture of Violence in the Late Middle Ages. Princeton: Princeton University Press (2009)

- Verhuyck, P & C. Kisling (vert.) Marie de France - De Lais. Liefdessprookjes uit de twaalfde eeuw. Amsterdam: Athenaeum -Polak & Van Gennep (2009)

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is de nacht van 24 op 25 augustus 1427: in de tuin van zijn landgoed ligt Najm al-Din ibn Hijji vredig te slapen met zijn echtgenote Kadijah. Aan het hoofdeind van hun bed staan twee gemaskerde mannen; getrokken messen in de hand… De twee kijken neer op het slapende stel en dan, precies zoals ze hadden afgesproken slaan ze toe, de opperrechter van Damascus moet dood! In deze zaak neemt Sander jullie mee naar een moordzaak in Middeleeuws Syrië.

Voetnoten:

R. Kevin Jaques, 'Murder in Damascus: The Consequences of Competition among the Medieval Muslim Religious Elites', Mamluk Studies Reveiew 18 (2014-15) 149-185

Hendrik Callewier et al (2022), Op Bedevaart naar Jezuzalem: een praktische reisgids door Rombout De Doppere (OCMW-archief Brugge, Reg. 1 van 'Stukken van onbekende herkomst') https://lirias.kuleuven.be/retrieve/713637

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 5 december 1514 en we zijn in Londen, om preciezer te zijn, in Saint Paul’s Cathedral. Een groep van meer dan 20 mannen beklimt de trap van de zuidwestelijke toren van de kathedraal. Ze zijn daar niet om te bidden, of voor andere religieuze redenen. Nee, deze groep vormt een gerechtelijke jury, en ze zijn hier samen met de lijkschouwer om een lichaam te bekijken.

Ze duwen de deur open van de kleine gevangeniscel, bovenin de toren. En daar zien ze het: het lichaam van Richard Hunne. Een welvarend lakenhandelaar. Om zijn nek zit een zwarte zijden gordel, die bevestigd is aan een ijzeren haak in de muur.

Voetnoten

Meer weten over Richard Hunne?

- Cooper, W.R. ‘Richard Hunne’, in: Reformation Journal, Volume 1 (1996) pp. 221 - 252

- Bernard, G.W. The Late Medieval English Church. Vitality and vulnerability before the break with Rome. New Haven / London: Yale University Press (2012)

- Cavill, P. ‘The Prosecution of Heresy in the Henrician Reformation’ in The Journal of Legal History 45 (1) (2024) pp. 1-33

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Onze zomerspecial is terug! Geen snodelike misdaden, maar ditmaal staan films en series centraal. We keken enkele films en series die zich afspelen in de middeleeuwen en bespreken in deze aflevering wat we gezien hebben. Wat is historisch correct en is het erg als dat niet zo is? Welke lijnen met de middeleeuwse literatuur kunnen we vinden?

Je hoort het in deze aflevering!

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is zomer in het jaar 1402 en we zijn in de stad Gdansk, in het hedendaagse Polen. We staan in de haven onder de beroemde, 30 meter hoge kraanpoort en we zijn deel van een enthousiaste menigte. Voor ons ontvouwt zich een schouwspel dat zelfs in deze wereldstad uiterst zeldzaam is, Olaf Haakonson, de koning van Noorwegen en Denemarken keert na een verblijf in de stad terug naar zijn koninkrijken. Vijftien jaar lang heeft hij zijn thuis niet gezien. Nadat hij verdween wanen zijn onderdanen hem dood, evenals zijn familie, zijn vrienden en zijn moeder… Of weet zij misschien toch meer?

Voetnoten:

Vivian Etting, Queen Margrete I (1353-1412) and the Founding of the Nordic Union (Leiden 2004)

Richard Cole, "The False King Olaf and His Necklace of Letters", Scandinavian Studies, 95:1 (2023) 1-34

Richard Cole, "The False King Olaf, Queen Margaret and the Prussian Hansa", Viking and Medieval Scandinavia, 18:1 (2022) 83-111 

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is begin februari 1119 en het is een koude ochtend in Breteuil, Normandië. Het kasteel van Breteuil wordt op dat moment al enige tijd belegerd door koning Hendrik I, de koning van Engeland. De belegerde in Breteuil, de persoon op wie Hendrik het heeft gemunt, is zijn bloedeigen dochter, Juliane.

Voetnoten

Meer weten over Juliane de Fontevault?

- Warren Hollister, C. Henry I. London: Yale University Press: 2001 - Thompson, K. "Affairs of State: the Illegitimate Children of Henry I" in: Journal of Medieval History 29-2 (2003) pp. 129–151

- Kosto, A. J., Hostages in the Middle Ages. Oxford: Oxfort University Press (2012)

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is 1201 en we zijn in het kasteel aan de Engels-Schotse grens. Rond de grote tafel in het midden van de zaal zitten ruw uitziende mannen. Ze praten luid, lachen en voelen duidelijk de effecten van meerdere kannen wijn die leeg op en om de tafel staan. In een hoek van de zaal ligt de kasteelheer Robert en zijn vrouw Anabel. Ze zijn gebonden aan handen en voeten. Hun soldaten zijn dood of liggen, samen met de andere leden van het huishouden, vastgebonden in de zaal. Ze zijn het slachtoffer geworden van Fulk Fitz Waryn, een beruchte outlaw die de grensgebieden van Engeland onveilig maakt.

In deze aflevering vertelt Sander het veelbewogen verhaal deze roofridder.

Voetnoten

Meer weten over Fulk Fitz Waryn?

- G.S. Burgess, Two Medieval Outlaws: Eustace the Monk and Fouke Fitz Waryn (Woodbridge 2009)

- M. Keen, The Outlaws of Medieval Legend (2001)- R. Pensom, "Inside and outside: fact and fiction in 'Fouke le Fitz Waryn", Medium Aevum 63:1 (1994) 53-60

- C.A. Rock, "Fouke le Fitz Waryn and King John. Rebellion and Reconciliation", in: A. L. Kaufman (ed.), Britisch Outlaws of Literature and History. Essays on Medieval and Early Modern Figures from Robin Hood to Twm Shon Catty (2011)

- Thomas Wright (ed.), The History of Fulk Fitz Warine. An outlawed Baron in the Reign of King John (1855)

Historische fictie:

- Elizabeth Chadwick, The Outlaw Knight (2000)

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is juli, hoogzomer, 1503 en we zijn in Ettiswil, een dorp in het kanton Luzern. Na lange tijd zich niet als een goede echtgenoot gedragen te hebben, hebben de heren van Luzern Hans Spiess opgedragen beter voor zijn vrouw Margret te zorgen. Hij belooft beter zijn best te doen en spendeert de avond en nacht met haar. De volgende ochtend vertrekt hij in alle vroegte. Wanneer de buren bij Margret willen informeren hoe de verzoening was, treffen ze haar levenloze lichaam aan.

Wat volgt is een bijzondere juridische methode om de (on)schuld van Hans te bewijzen.

Voetnoten

Meer weten over de zaak Hans Spiess en de baarproef?

- Kost. P. ‘Die Bahrprobe von Ettiswil anno 1503: ein berühmtes Gottesurteil, in: Heimatkunde Wiggertal 63 (2006) pp. 79-87

- De Ceglia, F.P. ‘Saving the Phenomenon: Why Corpses Bled in the Presence of Their Murderer in Early Modern Science’, in: The Body of Evidence. Corpses and Proofs in Early Modern European Medicine. Leiden: Brill 2020. Pp. 23-52

- Entry: Petermann Feer in: Historisches Lexikon der Schweiz (HLS). Geraadpleegd via https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/014119/2005-01-03/

- Wojtucki, D. ‘The Bahrprobe (cruentation, ordeal of the bier) - obtaining evidence in cases of homicide in legal practice in 16th and 17th century Silesian and Moravian towns and the countryside’, in: Czasopismo Prawno-Historyczne 77 - 1 (2025) pp. 29-46

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Wat verbindt een schipper uit Gent, een groep kooplieden uit Lissabon, een roofmoord in Haarlem en een schreeuwende ruzie in een herberg, met de twijfelachtige praktijken van Jan van Treslong, Baljuw van Rotterdam?

Deze week behandelen we een zaak die in januari 1445 door het hof van Holland in Den Haag werd behandeld. Wat begint met een eenvoudige aanklacht van belediging wordt al snel gecompliceerd; wie was het slachtoffer en wie de dader?

Voetnoten:

Meer weten over deze zaak?

- R.W.G. Lombarts, Paula C.M. Schölvinck, J.T. De Smidt & H.W. van Soest, Memorialen van het hof (Den Raad) van Holland, Zeeland en West-Friesland, van den Secretaris Jan Rosa. Delen VII, VIII, IX, X (Leiden 1985): n. 265 pp. 201-207 (11-1-1445); n. 342 p. 99 (25-1-1445); n. 345 p. 100 (1445); n. 346 p. 100-101 (24-1-1445).

- Ad van der Zee, De Wendische Oorlog. Holland, Amsterdam en de Hanze in de vijftiende eeuw (Hilversum 2018)

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is begin 1409 en we zijn in Zelem, in het Kartuizer Sint-Jansbergklooster. Normaal een plaats van bezinning en absolute stilte.

Toch zet het moment dat we nu gadeslaan een reeks gebeurtenissen in gang die ervoor zorgen dat het gedaan is met de rust in dit stille klooster. Vanuit het gebouw met de kamers voor de lekenbroeders zien we een man lopen. Hij is kaal, maar heeft een flinke baard en loopt ferm richting de kloosterpoort, zeker van zijn zaak. Vlak voor hij bij de poort is, stopt hij bij een aantal bomen langs de muur en hangt resoluut zijn schoudermantel aan een van de onderste takken. Vervolgens stapt hij door de kloosterpoort, de wijde wereld in, klaar om deze te veroveren.

Voetnoten

Meer weten over Jan van Brederode en de schaking van Jacoba van Abcoude?

- van Oostrom, F. Nobel Streven. Het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van ridder Jan van Brederode. Amsterdam: Prometheus (2017)

Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals