SỐNG ++

SỐNG ++

By Kênh VOV Giao thông (VOVGT)Society & Culture
Download on the App Store

All SỐNG ++ episodes

  • Úc: Khi nhà nước tự mở đường cho phục hồi vùng triều

    Ở bãi biển Webb, cách thành phố Adelaide của nước Úc khoảng 50 cây số về phía Bắc, người ta đã làm một việc nghe hơi ngược đời. Thay vì đắp đê ngăn mặn để giữ đất làm nông nghiệp hay làm muối, họ lại dùng máy móc đào mở những con đê cũ, lắp cống ngầm xuyên qua đường để “mời” nước biển quay trở lại vùng đất trũng rộng hơn 12.000 hecta.

    TẬP NÀY CÓ

    12.400 hecta đất ngập mặn được đón thủy triều trở lại: Tại Khu bảo tồn Chim Quốc tế Adelaide, Chính phủ Australia đầu tư 2,9 triệu đô la Australia để khôi phục dòng thủy triều, đưa nước biển trở lại vùng đất từng bị đắp đê ngăn cách. Hệ thống cống ngầm xuyên đường hoàn thành giữa năm 2025, mở ra cơ hội phục hồi hệ sinh thái tự nhiên.

    Khi phá đê lại là giải pháp bảo vệ khí hậu: Những con đê từng phục vụ chăn nuôi, trồng trọt và làm muối đã cắt đứt dòng chảy tự nhiên. Khi vùng đất bị khô, lớp bùn có thể phát thải khí nhà kính. Đưa thủy triều trở lại giúp khôi phục môi trường sống, hạn chế phát thải và tạo điều kiện cho thảm thực vật tự nhiên phát triển.

    Nhà nước làm “người mở đường” cho carbon xanh dương: Từ năm 2022, Australia ban hành phương pháp luận Phục hồi Thủy triều của Hệ sinh thái Carbon Xanh, tạo cơ sở pháp lý để những hoạt động phục hồi vùng triều có thể được cấp tín chỉ carbon. Thay vì chờ doanh nghiệp tự đầu tư, Chính phủ chủ động xây dựng dự án mẫu để tạo sức lan tỏa.

    BlueCAM – chiếc “cân chuẩn” miễn phí cho chủ đất: Nhóm 18 nhà khoa học phát triển công cụ tính toán carbon dựa trên cao độ địa hình, vùng khí hậu và loại đất. BlueCAM ước tính lượng carbon được lưu giữ trong chu kỳ 25 năm, đồng thời áp dụng mức chiết khấu an toàn 25%, giúp giảm chi phí đo đếm vốn là rào cản lớn của các dự án phục hồi vùng triều.

    Tín chỉ đến từ hai nguồn: Khi nước biển quay trở lại, tình trạng phát thải từ đất nông nghiệp trước đây được hạn chế; đồng thời, thảm thực vật tự nhiên như cây ngập mặn có cơ hội tái sinh và tiếp tục hấp thụ carbon. Hai quá trình này góp phần tạo nên giá trị tín chỉ của dự án.Khoa học, chính sách và cộng đồng cùng tham gia: Chính phủ, các nhà khoa học, chính quyền bang và cộng đồng bản địa Kaurna phối hợp phục hồi hệ sinh thái. Mục tiêu không chỉ là tạo ra một mô hình carbon có thể giao dịch, mà còn khôi phục những giá trị tự nhiên, văn hóa và sinh kế gắn với vùng đất.

    Việt Nam có thể học gì từ Australia? Chúng ta đã khởi động Chương trình hành động quốc gia về carbon xanh dương, nhưng vẫn cần xây dựng cơ sở dữ liệu trầm tích chuẩn, hoàn thiện phương pháp đo đếm và xác định rõ quyền hưởng lợi từ tín chỉ carbon. Một chiếc “cân chuẩn” và cơ chế pháp lý minh bạch có thể là chìa khóa để người dân yên tâm tham gia phục hồi vùng triều.

    Không phải cứ ngập nước là carbon có lợi: Các nhà khoa học Australia vẫn cần theo dõi sát lượng khí methane phát sinh trong những năm đầu sau khi mở đê, bảo đảm lượng phát thải không vượt quá lợi ích carbon mà hệ sinh thái mới mang lại. Phục hồi tự nhiên cũng cần được đo đếm và kiểm chứng bằng khoa học.

    NHÂN VẬT TRONG TẬP

    Ông Jeffrey Newchurch – Già làng bản địa Kaurna.

    TS. Emily Leyden – Đại học Adelaide.

    GS. Sabine Dittmann – Đại học Flinders.

    TS. James Sippo – Đại học Southern Cross.

    Ông Vũ Thái Trường – Trưởng ban Biến đổi Khí hậu, Môi trường và Năng lượng, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam.

    13 min
  • Bộ hành qua phố: Sau tiếng trống tan trường

    Tiếng trống tan trường khép lại một buổi học, nhưng với người giáo viên, công việc vẫn còn tiếp nối. Sau mỗi giờ lên lớp là những lo toan, yêu thương và cả niềm vui giản dị được góp nhặt qua từng mùa học trò.

    6 min
  • Bộ hành qua phố: Ngóng đoàn tàu qua

    Giữa Hà Nội nhộn nhịp, những con đường quen tiếng xình xịch mỗi ngày luôn thu hút ánh nhìn háo hức, đầy tò mò của những đứa trẻ.

    Từ tiếng còi vang lên từ xa, tiếng bánh xe tàu hoả lăn xình xịch, mỗi lúc một gần, cho tới ánh đèn nơi đầu tàu và từng ô cửa đoàn tàu xuất hiện, mang theo đó là bao gương mặt, nụ cười hay những cái vẫy tay chào ríu rít…

    Dù chỉ là một vài phút ngắn ngủi dừng lại nhìn và chờ ngóng một đoàn tàu ngang qua phố nhưng đã đủ dệt lên trong đôi mắt của những đứa trẻ biết bao câu chuyện và ước mơ.

    6 min
  • Đầm lầy ngập triều - Số đặc biệt cho vùng chưa được biết

    Đến với chuyên mục "Biển giữ gì" lần này, hãy cùng VOV Giao thông lội bùn tại Cồn Lu, Vườn Quốc gia Xuân Thủy (Ninh Bình), khám phá một hệ sinh thái rộng lớn nhưng vẫn còn nằm ngoài những con số thống kê carbon xanh dương ở Việt Nam: đầm lầy ngập triều. Không có những cánh rừng cao quá đầu người, nơi đây chỉ có những dải cỏ gấu, cỏ lác, muống biển bám mình trên bãi bồi.

    Nhưng dưới lớp bùn tưởng chừng trống rỗng ấy là một “ổ cứng” tự nhiên đang âm thầm lưu giữ carbon. Vì sao hệ sinh thái này vẫn chưa được đo đếm, và làm thế nào để đánh thức giá trị của vùng đất bị bỏ quên?

    TẬP NÀY CÓ

    Mảnh ghép thứ ba của carbon xanh dương: Bên cạnh rừng ngập mặn và thảm cỏ biển, đầm lầy ngập triều là hệ sinh thái quan trọng trong việc hấp thụ và lưu trữ carbon. Thế nhưng, tại Việt Nam, đây vẫn là một “vùng chưa biết” trong các bảng thống kê.

    Những chiến binh thực vật dưới bãi bồi: Cỏ gấu, cỏ lác, muống biển với bộ rễ lan rộng, khả năng chịu vùi lấp và thích nghi với thủy triều đang góp phần giữ đất, ổn định những dải bãi bồi ven biển.“

    Ổ cứng của biển” nằm dưới lớp bùn: Carbon không chỉ tích tụ trong thân, lá cây mà còn được lưu giữ lâu dài trong lớp trầm tích ngập nước. Ở nhiều vùng đất ngập nước ven biển, lượng carbon trong bùn có thể ngang bằng hoặc lớn hơn lượng lưu trữ trong phần thực vật phía trên.

    Con số 0 trên 200.000 hecta: Việt Nam có khoảng 200.000 ha đất ngập nước ven biển tiềm năng, nhưng số phép đo trực tiếp được chuẩn hóa cấp quốc gia đối với hệ sinh thái đầm lầy ngập triều hiện vẫn là con số 0. Một tài sản sinh thái lớn vẫn chưa được định lượng đầy đủ.

    Vì sao chưa thể “cân” được carbon trong bãi bùn? Đầm lầy ngập triều biến động theo từng con nước, trong khi việc đo đếm carbon trong tầng trầm tích còn khó khăn. Việt Nam hiện chưa có phương pháp và hệ số quy đổi chuẩn cấp quốc gia để tính toán lượng carbon được lưu giữ trong đất bùn.

    Cần một hệ thống dữ liệu và cách đo chuẩn: Từ việc xây dựng cơ sở dữ liệu trực tuyến, cập nhật biến động diện tích do bồi tụ, xói lở đến chuẩn hóa hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) theo tiêu chuẩn quốc tế – đó là những bước cần thiết để đưa đầm lầy ngập triều vào bản đồ carbon xanh dương.

    Đưa “vùng chưa biết” ra ánh sáng: Vườn Quốc gia Xuân Thủy sẵn sàng trở thành nơi thí điểm khi có khung pháp lý và hướng dẫn cụ thể. Những mũi khoan trầm tích, công thức tính toán thống nhất và cơ chế chi trả phù hợp có thể mở ra nguồn lực mới cho bảo tồn và sinh kế cộng đồng ven biển.


    NHÂN VẬT TRONG TẬP

    Bà Trần Thị Hồng Hạnh – Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Vườn Quốc gia Xuân Thủy.

    Ông Vũ Quốc Đạt – Phó Giám đốc Vườn Quốc gia Xuân Thủy.

    Bà Phạm Thị Cẩm Nhung – Giám đốc Chương trình Khí hậu và Năng lượng, WWF Việt Nam.

    TS. Dư Văn Toán – Chuyên gia Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển.

    14 min
  • Sài Gòn sống và yêu: Vòng quay mưu sinh cùng những chiếc mặt nạ hát bội giữa Sài Gòn

    Giữa những con đường đông đúc của Sài Gòn, đôi khi người ta bắt gặp một chiếc xe đạp cũ chở theo những chiếc mặt nạ hát bội đủ sắc màu. Phía sau chiếc xe hàng ấy là chú Bảy, người đàn ông quê Bình Định đã dành hơn 30 năm làm và rong ruổi bán những sản phẩm gắn với nghệ thuật tuồng cổ. Từ niềm yêu thích thuở nhỏ, chú mang nghề vào Sài Gòn, lấy đó làm kế sinh nhai, nuôi các con trưởng thành.

    15 min
  • Hà Nội những hành trình cảm xúc: Tinh hoa đạo học - Trải nghiệm đêm tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

    Giữa không gian cổ kính của Văn Miếu – Quốc Tử Giám, công nghệ ánh sáng và những trải nghiệm tương tác đang mở ra một cách khám phá di sản mới mẻ khi đêm xuống. Tour đêm “Tinh hoa đạo học” không chỉ đưa du khách trở về với lịch sử khoa cử, mà còn kể câu chuyện về truyền thống hiếu học bằng ngôn ngữ của thời đại hôm nay.

    10 min
  • Indonesia – Đưa carbon xanh dương trở thành chiến lược quốc gia

    Đến với chuyên mục "Biển giữ gì" lần này, hãy cùng VOV Giao thông đến với Indonesia – quốc gia sở hữu những cánh rừng ngập mặn và thảm cỏ biển rộng lớn, đang từng bước đưa carbon xanh dương trở thành một phần trong chiến lược ứng phó biến đổi khí hậu.

    Từ nỗ lực bảo vệ rừng của người dân làng chài Torosiaje đến Kế hoạch hành động quốc gia với 21 nhiệm vụ cụ thể, Indonesia đang tìm cách kết nối bảo tồn thiên nhiên, quản lý tài nguyên và phát triển sinh kế cộng đồng. Điều gì làm nên cách tiếp cận này, và Việt Nam có thể học được gì?

    TẬP NÀY CÓ

    17% trữ lượng carbon xanh dương toàn cầu: Indonesia sở hữu khoảng 3,45 triệu ha rừng ngập mặn và 660.000 ha thảm cỏ biển. Hai hệ sinh thái này được đánh giá lưu giữ khoảng 17% trữ lượng carbon xanh dương toàn cầu.

    21 nhiệm vụ trong một chiến lược quốc gia: Ngày 18/2/2026, Indonesia công bố Kế hoạch hành động quốc gia về bảo vệ và quản lý các hệ sinh thái carbon xanh dương (RENAKSI), giai đoạn 2025–2030, tập trung vào rừng ngập mặn và thảm cỏ biển.

    32,5 triệu ha khu bảo tồn biển vào năm 2030: Đây là mục tiêu nổi bật của RENAKSI. Trong đó, khoảng 211.000 ha rừng ngập mặn và 58.000 ha thảm cỏ biển dự kiến được bảo vệ trong các khu vực này.

    Không chỉ trồng thêm cây, mà phải xây dựng cả bộ máy: Indonesia đưa rừng ngập mặn và thảm cỏ biển vào quy hoạch không gian ven biển, tích hợp carbon xanh vào chính sách khí hậu, chuẩn hóa dữ liệu và thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành giữa các bộ, ngành, địa phương.

    Hơn 15.000 ha rừng được phủ xanh trong giai đoạn 2024–2025: Thông qua dự án M4CR, Indonesia đã trồng 20,8 triệu cây ngập mặn. Tuy nhiên, thước đo quan trọng không chỉ là số cây được trồng, mà còn là khả năng sống của rừng và sự gắn bó của người dân.

    Để rừng tự nhiên tự hồi sinh: Tại vùng biển Demak trên đảo Java, người dân cùng các tổ chức dựng hàng rào tre giữ phù sa, điều chỉnh dòng chảy, tạo điều kiện để rừng ngập mặn phục hồi tự nhiên thay vì chỉ tập trung trồng cây.

    Việt Nam có thể học gì từ Indonesia? Từ việc xây dựng dữ liệu, hệ thống đo lường carbon đến phối hợp liên ngành và huy động tài chính, kinh nghiệm của Indonesia gợi mở cách tiếp cận để Việt Nam triển khai Chương trình hành động quốc gia về carbon xanh.

    Bảo tồn phải gắn với sinh kế: Trồng rừng sai vị trí, thiếu dữ liệu đo đếm và không bảo đảm lợi ích cho cộng đồng đều có thể khiến nỗ lực phục hồi khó duy trì lâu dài. Người dân cần được tham gia quản lý và hưởng lợi thiết thực từ hệ sinh thái được bảo vệ.

    NHÂN VẬT TRONG TẬP

    Ông Umar Pasandre – Ngư dân làng Torosiaje, Indonesia.

    Ông Sigit Sasmito – Nhà sinh thái học Indonesia.

    Bà Puji Iswari – Giám đốc Bảo vệ và Quản lý hệ sinh thái nước nội địa, Bộ Môi trường Indonesia.

    Anh Nijar – Người dân làng Binai, tỉnh Bắc Kalimantan, Indonesia.

    Ông Vũ Thái Trường – Trưởng ban Biến đổi Khí hậu, Môi trường và Năng lượng, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam.

    14 min
  • Hà Nội sống và yêu: Hành trình đạo học qua những nhịp cầu đương đại

    Gần một thiên niên kỷ kể từ năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám – trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam – vẫn luôn là biểu tượng sống động của tinh thần hiếu học và trọng dụng hiền tài.

    Hướng tới dấu mốc tròn 950 năm thành lập, Thủ đô Hà Nội đang rộn ràng chuỗi hoạt động tôn vinh di sản.

    Điều đặc biệt là năm nay, những giá trị cổ kính ấy không chỉ nằm trong sách vở, mà đang được đánh thức bằng công nghệ số và nghệ thuật đương đại để chạm tới trái tim công chúng hôm nay.

    15 min