Cầu nguyện tức là dựa vào một tha lực để mình đạt được như ý nguyện. Cầu nguyện hay ý nguyện như thế nào thì tối hậu là cũng để hết khổ. Cầu nguyện là hướng đến một năng lực ở bên ngoài làm cho mình hết khổ. Như vậy hiểu biết cầu nguyện đó chẳng qua là biểu hiện của vô minh về khổ tập diệt đạo. Khổ từ bên ngoài đến thì cầu nguyện ở bên ngoài để chấm dứt khổ. Bên Thiên chúa giáo cho rằng khổ là do Chúa trừng phạt nên mới cầu nguyện Chúa để Chúa bớt trừng phạt đi. Hiểu biết khổ do mồ mả tổ tiên ông bà chưa được tốt nên tổ tiên ông bà quá vãng trừng phạt con cái. Cho nên bây giờ cúng lễ cầu nguyện. Khi khởi lên ý nghĩ cầu nguyện để chấm dứt khổ là xuất phát từ hiểu biết khổ và nguyên nhân khổ từ thế giới bên ngoài mang đến cho mình dù là thế giới vật chất hay thế giới tâm linh. Như vậy, nó trái với sự thật nguyên nhân của khổ là tham sân si nơi nội tâm, muốn chấm dứt khổ chỉ có đoạn trừ tham sân si mới hết khổ.
Người phật tử bây giờ hiểu sai là tin sâu nhân quả tin chuyện viển vông còn tin sâu nhân quả theo lời Phật dạy thì bỏ qua. Phật chỉ nói đến nhân quả quan trọng nhất là tham sân si là nhân, quả là khổ; chấm dứt tham sân si là chấm dứt khổ. Đó là nhân quả quan trọng nhất cần phải tin hiểu một cách sâu sắc. Khi tin hiểu một cách sâu. Muốn chấm dứt tham sân si thì phải chấm dứt tâm biết tà kiến thay bằng tâm biết ý thức chánh kiến. Khổ và nguyên nhân khổ thuộc nội tâm chứ không phải từ thế giới ngoại cảnh mà đến với mình. Cho nên cầu nguyện không có mặt trong đạo Phật thật. Đạo Phật thật là muốn chấm dứt khổ thì phải thực hành bát chánh đạo. Đạo đế duy nhất như vậy chứ không có cầu nguyện. Cầu nguyện là tôn giáo, không có cầu nguyện thì không thể tồn tại tôn giáo. Cho nên đó là một phần không thể thiếu được của tôn giáo. Đạo Phật thật không phải là tôn giáo. Toàn bộ giáo pháp đức Phật chỉ nói về khổ và sự chấm dứt khổ. Cụ thể hơn là nguyên nhân của khổ là tham sân si, chấm dứt tham sân si là chấm dứt khổ. Khi hiểu rồi thì biết rằng cầu nguyện chẳng có ích lợi, kết quả gì.
Phát nguyện được hiểu là mình phát nguyện bây giờ để tương lai đạt được kết quả. Hành vi phát nguyện là quyết tâm bây giờ để tương lai đạt được kết quả đó. Như vậy là sống bởi tương lai. Đức Phật dạy dục như ý túc, tinh tấn như ý túc hay là tín tấn là công tác chuẩn bị chứ không phải là phát nguyện. Muốn tu tập bát chánh đạo thì phải làm công tác chuẩn bị có Văn tuệ, Tư tuệ. Tiếp đến là thực hành bát chánh đạo siêu thế là định như ý túc, tuệ như ý túc hay là niệm định tuệ. Khi thực hành niệm định tuệ thì lúc đó quý vị sẽ không ràng buộc vào kết quả cho dù dự định có thành công hay thất bại. Cho dù có thành công hay thất bại thì cũng giải thoát khổ, không có khổ nữa.
Bài kinh Nhất dạ hiền giả: “Quá khứ không truy tìm, tương lai không ước vọng”. Phát nguyện là ước vọng tương lai. Đạo Phật thật không tồn tại phát nguyện nhưng đạo Phật tôn giáo và mọi tôn giáo khác thì đương nhiên vẫn sống với ước vọng tương lai, mong rằng hết khổ, đạt được kết quả trong tương lai. Đó là bản chất của cuộc đời và tôn giáo. Hiểu biết của cuộc đời là sống cho tương lai phù hợp với tôn giáo. Vì vậy các tôn giáo đáp ứng tâm thức của con người, cái khát khao, mong muốn, ước vọng tương lai của con người.
Đăng ký khóa Thiền Tứ Niệm xứ tại đây https://zalo.me/g/djypft096
