Đáp : Đời sống thế gian là tình cảm, mà tình cảm nói thẳng ra là thích ghét, là tham sân. Tình cảm là thế. Còn chúng ta tu để chấm dứt tham sân tức là chấm dứt tình cảm. Khi bát chánh đạo khởi lên, quý vị có chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng. Chánh ngữ là lời nói tử tế nhưng nó không phải phát sinh từ thích hay ghét mà nói tử tế. Lời nói tử tế này phát sinh từ chánh tri kiến. Cho nên người bình thường họ chỉ sống với hiểu biết rằng cuộc đời này có thích ghét, họ chỉ kinh nghiệm được cuộc sống có thích ghét và họ giải thích mọi sự, nhìn nhận mọi sự với tâm thích ghét mà mình đã sống, đã trải nghiệm đang chi sống đời sống của mình. Đương nhiên khi nói là tu để đạt được tâm không thích ghét thì họ phản đối ngay. Họ nghĩ rằng là nếu như không thích ghét thì như gỗ đá chứ còn gì, điều đó không thể được. Nhưng chỉ có người nào thực hành đạt được không thích không ghét thì quý vị mới thấy sự thật là nó thế nào, nó có thật, nó tồn tại. Trạng thái nó như thế nào thì quý vị phải tu mới chứng ngộ được nó, mới biết nó là khi mình không thích ghét thì mình sẽ đối xử với mọi người như thế nào. Cái đó là đến để mà thấy, thân chứng. Nếu như tôi nói với quý vị, quý vị học rồi và đang tu thì có thể hiểu nhưng tôi nói với người chưa học thì không bao giờ họ chấp nhận. Vì họ không bao giờ hiểu cái đó, không bao giờ có kinh nghiệm. Nếu quý vị đang thực hành bát chánh đạo, quý vị đối xử với ai, lời nói hành động sẽ rất tử tế, nhẹ nhàng và dùng từ khác là có thể rất là bi mẫn. Đó chính là chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng. Quý vị đang thực hành niệm thân tức quý vị an trú tâm biết tỉnh giác. Nhưng nhiều người tu cũng thấy rằng là cái biết tỉnh giác này chỉ nhiếp phục được tham sân si ở trạng thái bình thường thôi còn những cảm giác mạnh, khốc liệt thì tỉnh giác này không làm tròn nhiệm vụ. Lúc đó tà kiến vẫn khởi lên mà quý vị phải quán, có chánh tri kiến, tuệ giải thoát mới đối trị được những trạng thái mạnh. Chỉ có quán thọ mới vượt qua được những trạng thái khốc liệt.