Sut i Ddarllen

Yn cadw cwmni i Francesca Sciarrillo mae’r gantores a chyfansoddwr Casi Wyn.

Yn wreiddiol o ddinas Bangor, Casi oedd Bardd Plant Cymru 2021-2023. Cyhoeddodd ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth, Cariad Yw yn 2024. Mae hi wedi perfformio ei cherddoriaeth ar lwyfannau SXSW, BBC Proms in the Park, yn yn ogystal â thaith genedlaethol gyda Sinfonia Cymru. Rhyddhawyd ei halbym newydd Plentyn yr Haul ddiwedd Mawrth.

Casi hefyd yw Cyfarwyddwr Creadigol cylchgrawn Codi Pais, cylchgrawn annibynnol i bawb gan ferched Cymru.

Yn y bennod mae Casi’n trafod gwerth darllen barddoniaeth, ei hoff siopau llyfrau a vibes faniau llyfrgell!

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes

Recordio sain: Aled Wyn Hughes

Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Teddy’s Place, Caerdydd.

Dyma’r llyfrau sy’n cael eu trafod yn y bennod hon

• Llyfr Mawr y Plant - Jennie Thomas, J.O. Williams
• Rala Rwdins - Angharad Tomos
• Heddwch o’r Diwedd - Jill Murphy, addas. Roger Boore
• Beth Nesaf? - Jill Murphy, addas. Roger Boore
• Y Llygod a’r Lleuad - Joyce Dunbar, addas. Myrddin ap Dafydd
• The Lion, the Witch and the Wardrobe - C.S. Lewis
• A Series of Unfortunate Events - Lemony Snicket
• Harri Potter a Maen yr Athronydd - J. K. Rowling, addas. Emily Huws
• Caer y Rhew - Robert Swindells, addas Gruff Roberts
• Mrs Mochyn a'r Sos Coch - Mary Rayner
• Elfed yr Eliffant - David McKee
• 'Dyn Ni yn Mynd i Hela Arth - Michael Rosen, addas. Gwynne Williams
• Teulu Bach Nant Oer - Moelona
• Y Tylwyth Teg
• mae - Mererid Hopwood
• Mymryn Rhyddid - Gruffudd Owen
• O Ffrwyth y Gangen Hon - Gol. Nia Morais
• Trochi – Carwyn Eckley
• I Know Why The Caged Bird Sings - Maya Angelou
• The Doors of Perception - Aldous Huxley
• Codi Pais
• Folding Rock
• Hanes Byw
• Atgofion drwy Ganeuon: Gweld Sêr - Siân James
• Y Tywysog Bach - Antoine De Saint-Exupéry
• Cariad Yw - Casi Wyn
• Cerdded Lerpwl y Cymry - Gari Wyn
• Bitter Honey - Caryl Lewis
• Service 95
• Send Books
• Songs of Innocence and of Experience  - William Blake
• Mynd - Marged Tudur
• Nature and Selected Essays - Ralph Waldo Emerson

Y llyfrau ar gael o'ch siop lyfrau leol.

Yr awdur a cholofnydd Malachy Edwards yw gwestai Francesca Sciarrillo yn y bennod ddiweddaraf o Sut i Ddarllen.

Yn enedigol o Lundain ac wedi’i fagu yn Ffynnon Taf, mae Malachy Edwards bellach yn byw ar Ynys Môn.

Cyhoeddwyd cofiant ffeithiol-greadigol cyntaf yr awdur, Y Delyn Aur, gan Wasg y Bwthyn yn 2023, a chyrhaeddodd y llyfr Restr Fer Gwobr Llyfr y Flwyddyn 2024. Yn y gyfrol, mae Malachy yn archwilio ei hunaniaeth hil-gymysg, aml-ddiwylliannol a chrefyddol wrth olrhain hanes ei deulu yn Iwerddon a Barbados. Cyhoeddwyd y dilyniant, Paradwys Goll, ym mis Hydref 2025. Yn ogystal ag ysgrifennu llyfrau, mae’r awdur hefyd yn golofnydd i’r cylchgrawn Golwg.

Yn y bennod mae'n trafod cylchgronau sgelfyrddio, darllen y clasuron a'i ymchwil diweddar i fywyd John Ystumllyn.

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes

Recordio sain: Aled Wyn Hughes

Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Stiwdio Sain, Llandwrog.

Rhestr Ddarllen

• Thrasher Magazine
• Kerrang
• Rolling Stone
• Cyfres Artemis Fowl - Eoin Colfer
• 1984 - George Orwell
• The Handmaid's Tale - Margaret Atwood
• Doctor Faustus - Christopher Marlowe
• The Autobiography of Benvenuto Cellini - Benvenuto Cellini, cyfieithiad Anne Macdonell
• The Interesting Narrative and Other Writings - Olaudah Equiano
• Pam Na Fu Cymru - Methiant Cenedlaetholdeb Cymraeg - Simon Brooks
• Decolonizing Language and Other Revolutionary Ideas - Ngugi wa Thiong'o
• The Islander - Tomás O'Crohan
• Y Fro Dywyll - Jerry Hunter
• Sgythia - Gwynn ap Gwilym
• Ymbelydredd - Guto Dafydd
• Lloerganiadau - Fflur Dafydd
• Anfarwol - Peredur Glyn
• Te yn y Grug - Kate Roberts
• Cysgod y Cryman - Islwyn Ffowc Elis
• Gweithiau Daniel Owen

Y llyfrau hyn, a llawer mwy, ar gael o’ch siop lyfrau leol.

Yn ymuno a Francesca Sciarrillo mae Buddug Watcyn Roberts.

Er yn ifanc mae Buddug iawn wedi bod ar ysgrifennu’n greadigol ac yn cystadlu mewn eisteddfodau lleol a chenedlaethol. Mae wedi gweithio ar nifer o brosiectau creadigol: llwyfannwyd drama ganddi gan Gwmni Ifanc Frân Wen ac mae wedi cyhoeddi ei gwaith yn Codi Pais a rhifynnau Ffosfforws gan gyhoeddiadau’r Stamp.

Yn y bennod mae Buddug yn trafod darllen gwaith Llwyd Owen am y tro cyntaf, grym cyfrolau barddoniaeth, a'r mwynhad o ddarllen yr un llyfr sawl tro.

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes

Recordio sain: Aled Wyn Hughes

Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Stiwdio Sain, Llandwrog.

Rhestr Ddarllen

• Morgan a Magi Ann - Mary Vaughan Jones
• Huw Bob Lliw - Marian Jones
• Neli’r Pysgodyn Jeli - Marian Jones
• Marc y Siarc - Marian Jones
• Ffawd, Cywilydd a Celwyddau - Llwyd Owen
• mor hapus - Gwenllian Ellis
• Lladd Arth - Kayley Roberts
• Cwlwm - Ffion Enlli
• Holl Lawenydd Gwyllt - Llyr Gwyn Lewis
• Gwlad Bardd - Rhys Iorwerth
• Iaith y Nefoedd - Llwyd Owen
• Oedolyn-ish - Mel Owen
• Girl Crush - Florence Given
• Women Don’t Owe You Pretty - Florence Given
• Women Living Deliciously - Florence Given
• Trochi - Carwyn Eckley
• Abermandraw – Rhys Iorwerth
• Mymryn Rhyddid – Gruffudd Owen
• Hel Llus yn y Glaw – Gruffudd Owen
• Why Has Nobody Told Me This Before? – Dr Julie Smith
• V+Fo – Gwenno Gwilym
• Bechygyn Drwg am Byth – Llwyd Owen

Mwy am prosiect Pencerdd Llenyddiaeth Cymru yma.Y llyfrau hyn, a llawer mwy, ar gael o’ch siop lyfrau leol.

Yn ymuno a Francesca Sciarrillo mae’r comedïwr, y cyflwynydd ar awdur Melanie Owen.

Yn wreiddiol o Aberystwyth, mae Mel bellach yn byw yng Nghaerdydd. Mae wedi bod yn ysgrifennu am bron i ddegawd, gan gynnwys sgriptiau i Channel 4, BBC Cymru Wales a BBC Radio Cymru.

Roedd ei chyfrol gyntaf, Oedolyn (ish!), ar restr fer Llyfr y Flwyddyn 2025.

Yn y bennod mae Mel yn trafod bod yn "Jacqueline Wilson girly", rhoi darllen ar y to-do list a chrio yn Llyfrgell Aberystwyth.

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes

Recordio sain: Aled Wyn Hughes

Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Teddy's Place, Caerdydd.

Rhestr Ddarllen

• Llyfrau Jacqueline Wilson
• I Feel Bad About My Neck - Nora Ephron
• Mor Hapus - Gwenllian Ellis
• Sgen i’m Syniad - Gwenllian Ellis
• V + Fo - Gwenno Gwilym
• Oedolyn(ish) - Melanie Owen
• This is Going to Hurt – Adam Kay
• Twas The Nightshift Before Christmas – Adam Kay
• O Ffrwyth y Gangen Hon – Gol. Nia Morais
• Noughts & Crosses - Malorie Blackman
• Think Again – Jacqueline Wilson
• Little Fires Everywhere - Celeste Ng
• Camu – Iola Ynyr
• How to Survive an Affair: A Practical Guide – Henry Widdicombe
• Angus, thongs and full-frontal snogging – Louise Rennison

Y llyfrau hyn, a llawer mwy, ar gael o’ch siop lyfrau leol.

Yn ymuno a Francesca Sciarrillo mae’r awdur a’r cyflwynydd Geraint Iwan.

Dros y blynyddoedd mae wedi dilyn nifer o yrfaoedd a gweithio i lu o gwmnïau gwahanol, gan gynnwys y BBC, yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac amryw o gwmnïau teledu.

Cyhoeddir ei gyfrol gyntaf, Storis Geraint Iwan, storis am yr hyn sy’n llechu dan yr wyneb, gan Wasg Carreg Gwalch, fis Mawrth.

Yn y bennod mae Ger yn trafod ei obsesiwn efo straeon, darganfod darllen drwy ffilmiau a pheryglon gwrando ar lyfrau llafar yn Morrisons Caernarfon.

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes

Recordio sain: Aled Wyn Hughes

Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Stiwdio Sain, Llandwrog

Rhestr Ddarllen

• Congrinero - David Meredith
• Rownd y Byd yn y Ras Falwnau Orau Erioed - Sue Scullard
• Beibl y Plant Mewn Lliw
• I Ble Aeth Haul y Bore? - Eurig Wyn
• Dan Gadarn Goncrit - Mihangel Morgan
• Cysgod y Cryman - Islwyn Ffowc Elis
• Yn y Gwaed - Geraint V. Jones
• Tân ar y Comin - T. Llew Jones
• Jaws - Peter Benchley
• Jurassic Park - Michael Crichton
• Do Androids Dream of Electric Sheep? - Philip K. Dick
• The Gone-Away World - Nick Harkaway
• Ready Player One - Ernest Cline
• I am Legend - Richard Matheson
• Trioleg Extracted – RR Haywood
• I, Partridge: We Need To Talk About Alan - Alan Partidge
• The Rivers of London - Ben Aaronovitch
• Cyfres The Bourne Identity – Roberts Ludlum
• Straeon byrion Ruth Rendell
• And Then There Were None - Agatha Christie
• Cyfres A Game of Thrones - George R. R. Martin
• The Martian – Andy Weir

Y llyfrau hyn, a llawer mwy, ar gael o’ch siop lyfrau leol.

Yn ymuno a Francesca Sciarrillo mae’r bardd a'r awdur Sioned Erin Hughes.

Daw Erin o Ben Llŷn. Enillodd y Fedal Ryddiaith yn Eisteddfod Tregaron yn 2022 gyda'i chyfrol gyntaf i oedolion, Rhyngom. Hi oedd golygydd y gyfrol Byw yn fy Nghroen a enillodd Wobr Tir na n-Og yn 2020, ac mae hefyd wedi golygu Iaith Heb Ffiniau a chyd-olygu Beyond/Tu Hwnt.

Roedd ei chyfrol O'r Rhuddin ar restr fer Llyfr y Flwyddyn 2025, ac fe gyhoeddwyd ei chyfrol gyntaf o gerddi Fel y Moroedd y llynedd.

Yn y bennod mae Erin yn trafod ei diffyg diddordeb mewn llyfrau yn blentyn, effaith a dylanwad sgwennu personol a hunangofiannau ar ei bywyd a'r angen i ddarllen gyda phensil yn ei llaw.

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes
Recordio sain: Aled Wyn Hughes
Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Stiwdio Sain, Llandwrog.

Dyma’r llyfrau sy’n cael eu trafod yn y bennod hon

• James a'r Eirinen Wlanog Enfawr - Roald Dahl, addasiad Elin Meek
• Nab Wrc - Roald Dahl, addsiad Elin Meek
• Moddion Rhyfeddol George - Roald Dahl, addasiad Elin Meek
• Matilda - Roald Dahl, addasiad Elin Meek
• The Book Thief - Markus Zusak
• I Am, I Am, I Am: Seventeen Brushes With Death – Maggie O’Farrell
• The Choice - Edith Eger
• Casglu Llwch – Georgia Ruth
• Tell Me Who I Am - Georgia Ruth
• Camu – Iola Ynyr
• Nelan a Bo – Angharad Price
• The Bell Jar – Sylvia Path
• Reason To Stay Alive – Matt Haig
• A Thousand Splendid Suns - Khaled Hosseini
• The Kite Runner - Khaled Hosseini
• Lan Stâr – Anthony Shapland, addasiad Esyllt Lewis
• Devotions – Mary Oliver

Y llyfrau hyn, a llawer mwy, ar gael o’ch siop lyfrau leol.

Yr awdur a’r darlledwr Huw Stephens sy’n cadw cwmni i Francesca Sciarrillo.

Mae Huw Stephens yn darlledu’n ddyddiol ar BBC Radio 6 Music, ac yn cynnal sioeau wythnosol yn y Gymraeg a Saesneg ar BBC Radio Wales a BBC Radio Cymru. Fe sefydlodd y Wobr Gerddoriaeth Gymreig a Gŵyl Sŵn Caerdydd. Ef hefyd yw awdur y gyfrol, Wales - 100 Records.

Yn y bennod mae Huw yn sgwrsio am gyfieithu The Twits yn blentyn, ei hoff nofel Gymraeg yn y byd i gyd a’i gyfraniad i’r Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru.

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes

Recordio sain: Aled Wyn Hughes

Recordiwyd y bennod ar leoliad yn Teddy’s Place, Caerdydd.

Dyma’r llyfrau sy’n cael eu trafod yn y bennod hon

• Y Dyn'i hun – Hywel Gwynfryn
• The Twits – Roald Dahl
• Boy – Roald Dahl
• Paid a Bod Ofn – Non Parry
• All the Best for the Future: Growing Up Without Growing Old – Greg James
• Is-Deitla'n Unig - Emyr Glyn Williams
• Diolch Dewi! Ffrindiau'n Cofio – Gol. Myrddin ap Dafydd
• Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru – Gol. Meic Stephens
• A Room Above a Shop - Anthony Shapland
• Bechgyn Drwg am Byth – Llwyd Owen
• Cam o’r Tywyllwch – Rhys Mwyn
• Atgofion drwy Ganeuon: Dyddie Da - Delwyn Siôn
• Atgofion drwy Ganeuon: Rhwng Bethlehem a'r Groes - Barry (Archie) Jones
• Atgofion drwy Ganeuon: Llechan yn y Gwaed – Gai Toms
• Cerddi’r Ystrad – Lyn Ebenezer
• Lladd Arth – Kayley Roberts
• Of Mice and Men – John Steinbeck
• Y Tŵr – Gwenlyn Parry
• Zonia Bowen - Dy Bobl Di Fydd fy Mhobl I - Zonia Bowen
• Oedolyn (ish) – Melanie Owen
• Cylchgrawn Folding Rock
• O Ffrwyth y Gangen Hon – Gol. Nia Morais
• Gwlad Bardd – Rhys Iorwerth
• O! Tyn y Gorchudd – Angharad Price
• The Life of Rebecca Jones – Angharad Price, cyfieithiad Lloyd Jones
• Nelan a Bo – Angharad Price
• Yr Odliadur – Roy Stephens
• Salem a Fi – Endaf Emlyn
• Ffansins: Caws Heb Dost, Siarc Marw, Brechdan Tywod, Tacsi, Viva Sparky, Klust

Y llyfrau hyn, a llawer mwy, ar gael o’ch siop lyfrau neu lyfrgell leol.

Cyfres newydd o Sut i Ddarllen ar gael yn fuan.Mwy o sgyrsiau difyr am lyfrau a darllen gyda Francesca Scarrillo.

Darllenydd mewn Ieithyddiaeth ym Mhrifysgol Bangor yw Dr Eirini Sanoudaki.

Yn wreiddiol o Groeg, mae ei hymchwil yn archwilio iaith mewn pobl uniaith a dwyieithog. 

Bu Francesca ac Eirini yn trafod sut mae llyfrau yn gallu mynd a ni nôl, pwysigrwydd darllen efo plant, a mawredd Llyfr Glas Nebo.

Recordiwyd y bennod yn Shed, Y Felinheli

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes

Sain: Aled Hughes

Rhestr Ddarllen

• Llyfrau Zoe Skolding
• Llyfrau Alys Conran
• Llyfrau Angharad Price
• Pumed Cainc y Mabinogi – Peredur Glyn (Y Lolfa)
• Llyfr Glas Nebo – Manon Steffan Ros (Y Lolfa)
• Il Nome Della Rosa - Umberto Eco (Bompiani)
• Sali Mali - Mary Vaughan Jones (Atebol)
• Y Tywysog Bach - Antoine de Saint-Exupéry (Edition Tintenfaß)
• The Catcher in the Rye -   J. D. Salinger (Penguin)
• One Moonlit Night / Un Nos Ola Leuad - Caradog Prichard (Y Lolfa)

Mae’r llyfrau ar gael o’ch siop lyfrau neu lyfrgell leol. Dewch o hyd i’ch siop lyfrau leol ⁠yma.

Yn wreiddiol o Wimbledon, fe enillodd Joe Healy wobr Dysgwr y Flwyddyn yn 2022.  Bellach mae’n diwtor Cymraeg yng Nghaerdydd ac yn cyflwyno rhaglen Y Sin ar S4C gyda Francesca.

Bu’r ddau yn trafod darllen llyfrau Cymraeg am y tro cyntaf, dod yn nol at ddarllen, a pheidio bod ofn barddoniaeth.

Recordiwyd y bennod yn Tramshed Tech, Caerdydd.

Ffilmio a golygu: Dafydd Hughes

Sain: Aled Hughes

Rhestr Ddarllen

• Y Lindysyn Llwglyd Iawn / TheVery Hungry Catepillar  – Eric Carle (Dref Wen)
• Little Rabbit Foo Foo – Michael Rosen (WalkerBooks)
• Llyfrau Tomas y Tanc
• Llyfr Glas Nebo – Manon Steffan Ros (Y Lolfa)
• Cwlwm – Ffion Enlli (Y Lolfa)
• The Lord of the Rings – J. R. Tolken (Harper Collins)
• The Hobbit - J. R. Tolken (Harper Collins)
• Of Mice and Men – John Steinbeck (PenguinBooks)
• Paddy Clarke Ha, Ha Ha – Roddy Doyle (Penguin)
• To Kill a Mockingbird – Harper Lee (Penguin)
• Pigeon  / Pijin - Alys Conran (Parthian)
• Open Up – Thomas Morris (Faber)
• Cyfres Stori Sydyn
• The Handmaid's Tale - Margaret Atwood (Vintage)

Mae’r llyfrau ar gael o’ch siop lyfrau neu lyfrgell leol.

Dewch o hyd i’ch siop lyfrau leol ⁠yma:https://llyfrau.cymru/siopau-llyfrau-cymru/