ความรู้ความเข้าใจในปฏิจจสมุปบาท เป็นสัมมาทิฏฐิ

สมัยใดที่เกิดการมนสิการโดยแยบคาย ไปตามปฏิจจสมุปบาท ย่อมรู้ชัดธรรมทั้งปวง ว่าไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา

อริยมรรคเพื่อออกจากความยึดมั่น อริยมรรคเพื่อออกจากทุกข์ เป็นอย่างนี้

อะไรที่เราควรรู้แจ้งตาม จากอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ ที่พระศาสดาได้บรรลุแล้ว

บางอย่างเราต้องบรรลุอย่างที่พระศาสดาได้บรรลุแล้ว เพื่อให้ถึงความเป็นอริยบุคคล

บางอย่าง องค์คุณยังไม่ถึง เราไม่อาจบรรลุคุณอันไหนได้

การรู้ชัดธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น ตามความเป็นจริง

หรือรู้ชัดปฏิจจสมุปบาท นั้นคือหนทางอันประเสริฐ ที่จะทำให้เห็นแจ้งใน อนัตตา

เพราะเห็นอนัตตา โดยถูกต้องตามความเป็นจริง จึงจะหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้

หลักการเจริญสติ มีหลักเดียว คือ ต้องพิจารณา หรือต้องโยนิโสมนสิการ

ในธรรมนั้น ดังนี้ว่า

เพราะอะไรหนอมี ธรรมนี้จึงมี หรือ เพราะอะไรหนอไม่มี ธรรมนี้จึงไม่มี

การพิจารณา ไปตามลำดับดังนี้ จะทำให้เห็นแจ้งในปฏิจจสมุปบาท เพราะเห็นแจ้งในปฏิจจสมุปบาท ย่อมรู้ชัดในอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา

เพราะรู้ชัดในอนัตตา ย่อมหลุดพ้น ไม่ถือมั่นในธรรมทั้งปวง

ว่าด้วยการแสดงธรรมเรื่องสำคัญ เพื่อให้ภิกษุได้รับเอาไปปฏิบัติ ให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ได้

ว่าด้วยการแสดงธรรมเรื่องสำคัญ เพื่อให้ภิกษุได้รับเอาไปปฏิบัติ ให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ได้

สัมมาทิฏฐิ ความรู้ที่ถูกต้อง เป็นสิ่งสำคัญสูงสุด เพื่อออกจากทุกข์ทั้งปวง

ความรู้ความเข้าใจ ที่ถูกต้อง ในสังขตธรรมทั้งปวง

นี้คืออริยสัมมาทิฏฐิ ที่ต้องมีก่อน ที่ต้องรู้ก่อน

แล้วอาศัยความรู้ความเข้าใจนี้ เพื่อกำหนดรู้ เพื่อรู้ชัด

เพราะเมื่อรู้ชัด เมื่อน้อมใจไปอย่างนั้น จึงจะเบื่อหน่าย คลายกำหนัด และหลุดพ้นจาก สังขตธรรมทั้งปวงได้

บทสนทนา นำเรื่องราวจากชีวิตประจำวัน เข้าสู่กระบวนการเดินมรรค กระบวนการกำหนดรู้ เพื่อรู้แจ้ง เพื่อหลุดพ้น ได้อย่างไร

สัพพาสวสูตร

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๒ หน้าที่ ๑๗