สัญญาวิปลาส ก็คือการรู้ผิด ก็คืออวิชชา ก็คือความหลง ความไม่รู้

อริยสาวก ผู้เป็นโสดาบัน ย่อมเจริญสีลานุสสติ ได้ไม่ยากไม่ลำบาก

บทสนทนานี้ อาจยาก สำหรับบางท่าน

ฟังให้พอเข้าใจ พอให้รู้ว่า เวทนาทั้งปวงทั้งที่หยาบ ปานกลาง และปราณีต

ทั้งหมดนั้น ล้วนเป็นสังขตธรรม อันไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา

ปฏิจจสมุปบาท ธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น

นี้คือแก่นหลัก ที่อริยาสวก ต้องมุ่งไปให้เห็น ธรรมชาติทั้งปวง

ที่อาศัยกันเกิดขึ้น นั้น ว่าไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา

พระศาสดารู้แจ้งขันธ์ห้า อย่างไร จึงออกจากทุกข์ได้

แม้เราก็ต้องรู้แจ้ง เช่นนั้น ต้องอาศัยมรรคเช่นเดียวกับพระศาสดา

จึงจะออกจากทุกข์ทั้งปวงได้

ความรู้ของอริยสาวกทั้งปวง ทั้งในปัจจุบีน ทั้งในอดีต และในอนาคต

อริยสาวกทั้งหมดนั้น ย่อมรู้แจ้ง แทงตลอดดีในปฏิจจสมุปบาท

อริยสาวกทุกท่าน ต้องแจ้งแทงตลอดดี ในปฏิจจสมุปบาท

ญาณวัตถุ ๔๔ เป็นพระสูตรที่ย้ำให้เห็นความสำคัญของปฏิจจสมุปบาท

อริยสาวก ระลึกถึงทานของตนว่า   
‘เป็นลาภของเราหนอ  เราได้ดีแล้วหนอ  เมื่อหมู่สัตว์  ถูกความตระหนี่อันเป็นมลทิน  กลุ้มรุม  เรามีใจ  ปราศจากความตระหนี่  อันเป็นมลทิน    มีจาคะอันสละแล้ว   มีฝ่ามือชุ่ม  ยินดีในการสละ  ควรแก่การขอ  ยินดีในการแจกทาน  อยู่ครองเรือน’   
มหานามะ  สมัยใด  อริยสาวก ระลึกถึงจาคะ  สมัยนั้น  จิตของอริยสาวกนั้น  ย่อมไม่ถูกราคะ  กลุ้มรุม  ไม่ถูกโทสะ  กลุ้มรุม  ไม่ถูกโมหะกลุ้มรุม   สมัยนั้น  จิตของอริยสาวกนั้น  ย่อมปรารภจาคะ  ดำเนินไปตรงทีเดียว   มหานามะ  ก็อริยสาวก  ผู้มีจิตดำเนินไปตรงแล้ว  ย่อมได้ความปลาบปลื้ม  อิงอรรถ  ย่อมได้ความปลาบปลื้ม  อิงธรรม  ย่อมได้ปราโมทย์  ที่ประกอบด้วยธรรม  เมื่อมีปราโมทย์  ย่อมเกิดปีติ  เมื่อใจมีปีติ  กายย่อมสงบ  เธอมีกายสงบ  ย่อมได้รับสุข  เมื่อมีสุข  จิตย่อมตั้งมั่น   มหานามะ   ตถาคตกล่าวว่า  อริยสาวกนี้  เป็นผู้ถึงความสงบ  อยู่ในหมู่สัตว์   ผู้ถึงความไม่สงบ  เป็นผู้ไม่มีพยาบาท  อยู่ในหมู่สัตว์  ผู้มีพยาบาท  เป็นผู้ถึงพร้อม  ด้วยกระแสธรรม  เจริญจาคานุสสติอยู่

ตัวอย่างการเจริญสติปัฏฐาน

พระพุทธเจ้าตรัสรู้อะไร