นิวรณ์ ๕ คือ ปฏิจจสมุปปันนธรรม ธรรมชาติที่อาศัยกันเกิดขึ้น

นิวรณ์ ๕ อาศัยผัสสะ อาศัยสัญญาวิปลาส จึงเกิดนิวรณ์ ๕ ประการนี้ได้

ถ้าวิชชาผัสสะเกิด สัญญาไม่วิปลาสเกิด นิวรณ์ ๕ ย่อมไม่มี

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๑๔ หน้าที่ ๔๘๗

สฬายตนวิภังคสูตร

หากยังไม่มีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง หรือยังไม่มีอริยสัมมาทิฏฐิ

ชื่อว่า ออกไป ตก ไป ไกลไป จากธรรมวินัย

อนุปุพพิกถาช่วงปลาย เรื่อง โทษของกาม และ อานิสงส์ในการหลีกออกจากกาม

รวมไปถึงตัวอย่าง แนวทางในการเดินมรรค

อนุปุพพิกถา เป็นคำสอนที่จะทำให้เข้าใจเบื้องต้นของความเจริญ(สัมมาทิฏฐิเบื้องต้น)

เรื่องสำคัญที่เราทั้งหลายควรรู้และทำความเข้าใจ

ความรู้ความเข้าใจในอนุปุพพิกถา และ อริยสัจ ๔

เป็นเรื่องสำคัญสูงสุด เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ เป็นก้าวแรกแห่งการบรรลุธรรม

การอบรมจิต เป็นหลักคำสอนที่สำคัญของพระศาสดา

พระไตรปิฎก ไทย (ฉบับมหาจุฬาฯ) เล่มที่ ๒๔ หน้าที่ ๑๒๗

ปัพพัชชาสูตร

อ.แป๊ะ กล่าวธรรมชี้แนะหมู่คณะ

วิปัสสนา เป็นพุทธบัญญัติ ที่มีความหมายเหมือนกับคำว่า

โยนิโสมนสิการ จิตตสังขาร ปรุงแต่งจิต สังขาร สังกัปปะ ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ พิจารณาเห็นกายเวทนาจิตธรรมทั้งปวง เจริญสติปัฏฐาน

เป็นการกระทำไว้ในใจอย่างแยบคาย พิจารณาใคร่ครวญไปตามความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง(อริยสัมมาทิฏฐิ สัญญาที่ไม่วิปลาส) ซึ่งจะทำให้เกิดดวงตา ญาน ปัญญา วิชชา แสงสว่าง คือสัมมาญาน และทำให้เกิดสัมมาวิมุตติ