Dlaczego jedna z najstarszych japońskich sztuk teatralnych funkcjonuje dziś pod dwoma nazwami? I dlaczego nawet w Japonii nie wszyscy potrafią je rozróżnić? Za tą pozornie prostą różnicą kryje się historia upadku wielkich scen Osaki, przemian politycznych i decyzji, które na zawsze zmieniły sposób, w jaki mówi się o tradycyjnym teatrze lalkowym w Japonii. Zabieram was dziś w ciekawe rejony!

Spis pojęć:

ningyo joruri (人形浄瑠璃)
gidayu bushi (義太夫節)
Chikamatsu Monzaemon (近松門左衛門)
Takemoto Gidayu (竹本義太夫)
kabuki (歌舞伎)
Toyotake-za (豊竹座)
Takemoto-za (竹本座)
Awaji (淡路)
Sado (佐渡)
Masai Kahei (正井嘉兵衛)
Uemura Bunrakuken (植村文楽軒)
Uemura Bunrakuken II (植村文楽軒二代目)
Uemura Bunrakuken III (植村文楽軒三代目)
Inari-jinja (稲荷神社)
Bunraku-za (文楽座)
tayu (太夫)
shamisen (三味線)

siogun (将軍)
siogunat (幕府)
epoka Edo (江戸時代)
ród Tokugawa (徳川家)

Matthew Perry (マシュー・ペリー :DDDD )

Restauracja Meiji / Meiji Ishin (明治維新)
okres Meiji (明治時代)

kuni bunkazai (国文化財)

noh (能)Fukuoka (福岡)Hachioji Kuruma Ningyo (八王子車人形)

Awaji-za (淡路座)

Czy historia o podwójnym samobójstwie może uratować teatr przed upadkiem? I jak to możliwe, że widzowie zaczęli wierzyć bardziej lalce niż człowiekowi, a ludzie zaczęli naśladować lalki? Dziś zabieram was do Osaki , gdzie Chikamatsu Monzaemon, Takemoto Gidayu zmienili wszystko.

Spis treści:

• (00:01) Intro
• (01:52) Kantorzy z Osaki
• (2:58) Takemoto Gidayū
• (09:21) Chikamatsu Monzaemon
• (15:06) Sonezaki Shinjū
• (18:22) Wielkie zmiany
• (20:59) Złoty wiek ningyō jōruri
• (25:04) Punkt graniczny

Spis pojęć:

• ningyō jōruri
• kabuki
• nō
• bunraku
• Takemoto Gidayū
• Chikamatsu Monzaemon
• Uji Kaganojou
• Tomotake Wakatayu
• Ki-no Kaion
• Tokubei
• Ohatsu
• tayū
• shamisen
• rejestry głosu
• Gidayū-bushi
• melorecytacja
• animacja lalek
• sannin-zuka
• Osaka
• Kyoto
• Wyspa Awaji
• Takemoto-za
• Toyotake-za
• Sonezaki Shinjū
• miłość tragiczna
• shinjū
• zakaz kobiet na scenie (1629)
• siogunat Tokugawa

Jak narodziła się Japonia… i co to ma wspólnego z teatrem Ningyō Jōruri?

W tym odcinku zabieram Was na wyspę Awaji, gdzie mit spotyka się ze sztuką, a wśród malowniczych wysepek tworzy się jeden z najistotniejszych ośrodków lalkarstwa na świecie. Poznamy historię wojownika Kinpira, a także sięgniemy do katastrofy, która zmieniła bieg historii. Dziś będzie sporo opowieści niczym w audiobooku i kilka ciekawostek :)

(01:00) Wprowadzenie

(02:31) Mit o powstaniu Japonii

(11:05) Połączenia

(13:02) Wyspa Awaji i sztuka

(17:52) Ningyō Jōruri w Kioto

(20:42) Ningyō Jōruri w Edo Spis pojęć:

• Awaji
• Prefektura Hyōgo
• Honshū
• Shikoku
• Wewnętrzne Morze Japońskie
• Mit o powstaniu Japonii

• Kami
• Takamagahara
• Izanagi
• Izanami
• Niebiański Most
• Yomi
• Homusubi
• Amaterasu
• Tsukuyomi
• Susanoo
• Shintō
• Buddyzm
• Synkretyzm shintōistyczno-buddyjski
• Hyakudayū
• Ebisu
• Bugaku
• Gagaku
• Gigaku

• Ningyo Jōruri
• Teatr lalek

• Kioto
• Osaka
• Edo (Tokio)
• Okres Edo
• Ród Tokugawa

• Satsuma Jōun
• Kinpira Jōruri (Kinpira Bushi)
• Sakata Kinpira
• Sakata no Kintoki
• Kinpira gobo
• Kuchnia japońska
• Wielki pożar Meireki (1657)
• Dzielnica Hōngo
• Rzeka Sumida
• Zamek Edo
• Hikeshi (strażacy Edo)
• Katastrofa w Edo
• Rozwój teatru japońskiego
• Migracja artystów

Co wspólnego mają rozgniewany bóg, księżniczka zakochana w wojowniku i świątynne rytuały? I co to ma wspólnego z japońskim teatrem?
W tym odcinku zabieram Was do XVI wieku, by odkryć historię, która doprowadziła do powstania teatru ningyō jōruri.

Spis tematów:

• (00:01) Intro
• (00:58) Co stało się z kugutsu mawashi?
• (01:32) Inne nurty japońskie
• (03:11) Chińskie nurty
• (06:40) Opowieść Jōruri Monogatari
• (09:58) Minamoto no Yoshitsune
• (11:31) Rozwój opowieści o Jōruri
• (13:08) Gniew bóstwa i Hyakudayū
• (15:40) Rozpoczęcie symbiozy

Pojęcia:

• ningyō jōruri
• kugutsu-mawashi
• Ebisu-jinja
• shintō
• biwa
• biwa-hōshi
• marionetki
• karakuri ningyō
• Joruri Monogatari
• Jōruri Kō
• Yahagi
• Mikawa
• Yoshitsune
• Kioto
• Oshu
• Minamoto no Yoshitsune
• wojna Genpei
• seppuku
• shamisen
• Ayatsuri-shibai
• joruri
• Ebisu
• Hyakudayū
• Dōkunbō
• Awaji
• Sanjo
• Minamiawaji
• Sawazumi Kengyō
• tayū
• Nishinomiya
• cesarz Go-Yōzei

W tym odcinku zabieram Cię w fascynującą podróż do początków teatru Ningyō Jōruri, sięgając aż do okresów Heian i Edo, by zrozumieć, jak narodziły się i ewoluowały jego najważniejsze elementy. Poznasz życie pierwszych japońskich aktorów-lalkarzy i dowiesz się jak to się stało, że ich profesja w zasadzie z dnia na dzień przestała istnieć.

Spis treści: (00:01) Intro (01:00) Czym jest Ningyō Jōruri? (05:27) Lalki w Japonii (12:32) Historia Kugutsu-mawashi

Kluczowe pojęcia odcinka:

• Ningyō jōruri

• Tayū / kantor

• Shamisen

• Ningyō

• Kugutsu

• Synkretyzm buddyjsko-shintoistyczny

• Shintō

• Kami

• Buddyzm

• Okres Heian (794–1185)

• Hitogata

• Hōko

• Amagatsu-ningyō

• Okres Edo

• Ichimatsu-ningyō

• Hinamatsuri

• Hina-ningyō

• Kasuisai (Fukuroi) - świątynia z wystawą 1200 lalek

• Kamigakari

• Miko

• Kugutsu-mawashi

• Yūjo

Obserwuj mnie tutaj:

📱 Instagram:https://www.instagram.com/tajemnice.japonskiego.teatru/reels/⁠

🎵 TikTok:
https://www.tiktok.com/@japonski.teatr

📺 YouTube:

https://www.youtube.com/@tajemnicejaponskiegoteatru