Vết chân tròn vẫn đi về trên con đường mòn cát trắng quê tôi / Anh thương binh vẫn đến trường làng / Vẫn ôm đàn dạy các em thơ bài hát quê hương.

Trong miền ký ức tuổi thơ tôi luôn có hình bóng con ngõ nhỏ nơi quê ngoại với hai hàng cau cao vút, thẳng tắp, thấm đẫm hương hoa thanh khiết, dịu ngọt mỗi độ hè về.

“Chiều qua dòng sông lá vàng rơi dáng ai mơ mộng. Chiều qua dòng sông riêng mình ta mòn mỏi chờ mong” (Một cõi tình phai - Ngô Thụy Miên), tiếng ai hát thiết tha vang dài, kéo Thương ra khỏi những suy nghĩ bộn bề. Một chiều hiếm hoi, dứt ra khỏi guồng quay công việc, Thương ngồi lặng giữa triền đê ngắm dòng nước lững lờ trôi, trên đầu là bạt ngàn lau trắng lả lướt xô theo gió. Cũng từ lâu lắm, Thương mới có một chiều thoải mái, thư thả đến thế.

“Đó là mùa của những tiếng chim reo/Trời xanh biếc, nắng tràn trên khắp ngả/Đất thành cây, mật trào lên vị quả/Bước chân người bỗng mở những đường đi”. (Mùa hạ, Xuân Quỳnh).

Sáng Chủ nhật nơi quê nhà, Hạnh thức dậy với mùi khói khen khét từ cành cây, lá khô mẹ đốt và tiếng còi kem mút giòn tan phát ra từ chiếc loa tự động. Theo thói quen, cô chạy ào ra ngõ. Không còn cảnh lũ trẻ vây quanh xe kem, háo hức, rộn ràng, mắt ánh lên vẻ lấp lánh của ngày xưa cũ.

Trưa hè đổ lửa, ngọn tre đầu ngõ tắt gió đứng im phăng phắc; hơi nóng từ trên trời đổ xuống, từ mặt đất bốc lên bỏng rát mặt người. Ấy vậy mà giữa trưa, một đám trẻ lêu nghêu, đen nhẻm, đầu trần vẫn dong nhau chạy hết nhà nọ, xó kia.

Giống như sân gạch, hàng cau, giậu găng, vườn cây ăn trái xum xuê..., ao làng là một mảnh ghép không thể thiếu tạo nên cảnh làng quê Đồng bằng Bắc Bộ. Quê tôi, đồng chiêm trũng, để lập làng, lập ấp, người dân đã phải đào đất, đắp cốt, đắp nền dựng nhà cửa. Ao làng vì thế nối nhau hình thành nên nét quê hương thuần mộc, đậm sâu trong ký ức bao người.

Trong ký ức sâu thẳm của những người sinh ra, lớn lên từ làng, lối ngõ quê nhà luôn là một hình bóng thật gần gũi, thân thương. Chỉ cần mỗi khi những bàn chân xa xứ chạm vào lối ngõ thân quen, lại như thấy cả tuổi thơ, cả một miền nhung nhớ ùa về.

Lâu lắm rồi, Hoài mới về quê thăm mẹ, sau một giấc ngủ êm đềm trong tiếng mưa tí tách gõ trên mặt lá. Cô chợt tỉnh giấc khi nghe bầy chim sẻ ríu rít trên mái hiên, buổi sớm mùa hè nơi quê nhà thật mát lành, trong trẻo...

Tháng Năm về, mang theo cái nắng đầu hạ vàng óng và những cơn gió mát nhẹ làm lòng người chợt xao xuyến. Đó là khoảng thời gian đất trời như dịu dàng hơn, khi khắp các con đường, góc phố bắt đầu ngập trong sắc hoa quen thuộc.