Ý thức được là Sáng Kiến Vành Đai và Con Đường – Belt and Road Initiatives BRI không còn sức lôi cuốn ban đầu, tăng trưởng và đầu tư của Trung Quốc « có hạn », Bắc Kinh đi tìm « một làn gió mới cho Con Đường Tơ Lụa Mới ». Nhưng làm thế nào để thuyết thuyết phục các đối tác của Bắc Kinh rằng BRI không đẩy thế giới đến gần một cuộc « Chiến tranh lạnh toàn diện » như nghi nhận của kinh tế trưởng ngân hàng Pháp Natixis, Alicia Garcia Herrero ?

Từ đầu năm 2023, tiền Trung Quốc mất giá 8 % so với đô la. Giữa tháng 9/2023, giới tài chính báo động nhân dân tệ rơi xuống mức thấp nhất từ 2007. Trong suốt mùa hè Bắc Kinh huy động các ngân hàng Trung Quốc và cả các cơ quan giám sát trên mạng « vào trận », dùng mọi cách giữ giá cho đồng tiền quốc gia, ngăn chận thất thoát vốn khỏi Hoa Lục.

« Kirin 9000 » có thể làm thay đổi cục diện cuộc chiến công nghệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ? Tháng 9/2023 Hoa Vi giới thiệu điện thoại thông minh cao cấp với chíp điện tử có kích cỡ 7 nano mét, « 100 % Made in China ». Mục tiêu là chứng minh Trung Quốc vẫn đủ sức thu hẹp khoảng cách với Hoa Kỳ mà không cần linh kiện bán dẫn hay công nghệ, máy móc của Mỹ và đồng minh.

Ngành công nghiệp xe hơi Mỹ rối loạn vì phong trào đình công kéo dài từ ngày 15/09/2023 đang lan rộng. Được công luận và cả tổng thống Joe Biden hậu thuẫn, nghiệp đoàn UAW với 145.000 thành viên, đòi tăng 40 % lương cho nhân viên trong 4 năm. Hơn một năm trước bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, đây không đơn thuần là một cuộc đọ sức giữa người lao động và giới chủ của ba hãng xe lớn nhất nước Mỹ.

15 năm sau vụ ngân hàng Mỹ Lehman Brother’s phá sản gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, đến lượt Trung Quốc bị lôi vào vòng xoáy của một cuộc khoảng địa ốc âm ỉ từ 2021. Tại một quốc gia mà hơn 1/4 tín dụng ngân hàng « rót » vào các công trình xây dựng và các tập đoàn trong ngành chiếm 20 % trị giá trên sàn chứng khoán thì mối lo có lẽ lại càng lớn.

Trung bình ô tô điện của Trung Quốc trên thị trường Liên Âu rẻ hơn từ « 8 đến 10 ngàn euro một chiếc ». Bruxelles cho mở điều tra về việc Bắc Kinh trợ giá xe điện, cạnh tranh « bất bình đẳng » với các hãng châu Âu. Trung Quốc lên án Liên Hiệp Châu Âu áp dụng chính sách bảo hộ.

GDP đầu người còn thấp hơn so với của Trung Quốc 5 lần, tăng trưởng của Ấn Độ năm nay qua mặt Trung Quốc. Đầu tư trực tiếp nước ngoài rút khỏi Hoa Lục, New Delhi được coi là một điểm đến an toàn với nhân công rẻ. Trong một thập niên, thủ tướng Modi khai thác tất cả những lợi thế ngoại giao và chiến lược để thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc.

Tăng trưởng liên tục phát đi những « báo động đỏ », Trung Quốc trở nên « hung hăng » đối với Đông Nam Á để chinh phục những thị trường mới ? ASEAN, đối tác thương mại quan trọng nhất của Hoa Lục, là mục tiêu lý tưởng cho phép Bắc Kinh đảo ngược tình thế khi mà 11 tỷ đô la vốn đầu tư rời khỏi Hoa Lục trong tháng 8/2023 và chính quyền đã phải ngừng công bố chỉ số thất nghiệp tránh gây hoang mang trong công luận ?

Gần đây, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới có nhiều dấu hiệu khiến giới đầu tư và các nhà kinh tế lo ngại : xuất khẩu giảm, tiêu dùng giảm, thậm chí là nguy cơ xảy ra giảm phát. Theo chuyên gia kinh tế Philippe Aguinier, tại viện nghiên cứu Institut Montagne, mô hình kinh tế giúp Trung Quốc đạt được những tăng trưởng đáng kể trong hàng chục năm qua đã không còn hiệu quả nữa, "nhưng chưa ai biết mô hình nào có thể thay thế".

Nhật Bản, châu Âu và Hoa Kỳ theo đuổi cùng một mục đích : Không còn phải lệ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc, rất cần thiết cho công nghệ số và cho tiến trình chuyển đổi sang một nền kinh tế xanh. Đại dương là một nguồn cung cấp rất lớn.