Tại Trung Quốc và Nga, nhân dân tệ được cho là đã soán ngôi đô la để thanh toán các khoản trao đổi mậu dịch. Mặc dù hiện tại mới chỉ có 2 % trao đổi mậu dịch thế giới được thanh toán bằng tiền của Trung Quốc, nhưng tỷ lệ này đã không ngừng gia tăng. Tại sao ngày càng có nhiều quốc gia muốn xa lánh đơn vị tiền tệ của Mỹ ? Và nhân dân tệ đủ tư cách để được trọng dụng hơn hay chưa ?

Thiếu 33 triệu tấn lúa mì và ngô của Ukraina trong một năm, một phần nhân loại có nguy cơ bị đói kém hay không ? Nga rút khỏi thỏa thuận "hành lang ngũ cốc Ukraina" ai có lợi ? Matxcơva biến lúa mì, phân bón thành những phương tiện để mặc cả với các quốc gia muốn tránh xảy ra nạn đói.

Trọng lượng thương mại và kinh tế của Nga tại châu Phi chỉ bằng 10 % so với Trung Quốc, nhưng lúa mì, dầu hỏa và vũ khí cũng đủ cho phép Matxcơva mở rộng ảnh hưởng tại châu lục này và trở thành một « đối tác then chốt ». Bất chấp 17 tháng chiến tranh Ukraina, tổng thống Putin vẫn dễ dàng triệu tập được đại diện của 49 nước châu Phi về Saint Petersburg dự thượng đỉnh Nga-Phi lần thứ nhì trong hai ngày 27-28/07/2023.

Kinh tế Trung Quốc không bật dậy cho dù hết bị chính sách zero Covid trói buộc. Tăng trưởng 6,3 % trong quý 2/2023 quá thấp so với mong đợi sau 3 năm các hoạt động ngưng trệ để chống dịch. Nhưng đấy mới chỉ là bề nổi của tảng băng trong số rất nhiều khó khăn làm tê liệt « công xưởng » của thế giới. Đấy có thể là nguyên nhân khiến Bắc Kinh tăng tốc kế hoạch « phi đô la hóa » và quyết liệt hơn trong cuộc đối đầu với Mỹ ?

Bangkok đang đánh mất hào quang kinh tế. Khác với Việt Nam, Thái Lan  không tranh thủ được xung khắc Mỹ-Trung Quốc để thu hút đầu tư nước ngoài. Quyền lực trong tay tập đoàn quân sự từ 2014, những rạn nứt trong hàng ngũ quân đội, thái độ thân Bắc Kinh khiến Bangkok đang mất lợi thế của một con rồng châu Á. Những khó khăn kinh tế “đang ở phía trước”.

Hoa Kỳ đã khai hỏa chiến tranh công nghệ từ 2018 và phải mất 5 năm Trung Quốc mới phản công. Kể từ ngày 01/08/2023 Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu 2 trong số rất nhiều kim loại hiếm mà thế giới phụ thuộc đến 60 và 80 % vào Trung Quốc. Mỹ cấm xuất khẩu linh kiện bán dẫn và chip điện tử tiên tiến nhất cho Trung Quốc, Bắc Kinh khóa van cung cấp nguyên liệu cần thiết cho các « công nghệ tương lai ».

Nga chi gần một tỷ đô la một năm để « mượn » quân của Yevgeny Prigozhin chiến đấu ở Ukraina, cắm rễ tại Trung Đông, tạo ảnh hưởng ở Nam Mỹ, « tham gia » khai thác vàng, kim cương, gỗ quý… ở châu Phi.

Từ giã Hoa Kỳ, thủ tướng Ấn Độ ra về với hàng loạt hợp đồng quan trọng trong các lĩnh vực từ công nghệ cao đến quốc phòng. « Công lao » của Trung Quốc và Nga trong đó khá lớn. Hơn cả tầm mức quan trọng về kinh tế, những thỏa thuận Washington và New Delhi đạt được phác họa ra « một lộ trình đầy tham của hợp tác song phương về những lĩnh vực chiến lược : công nghệ cao, viễn thông, trí tuệ nhân tạo và quốc phòng ».

Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Trung Quốc trong năm 2022 rơi xuống mức thấp nhất kể từ 2004. Đó là do « lỗi tại Hoa Kỳ » ? Hệ quả nào đối với Bắc Kinh, với các chính quyền ở cấp địa phương và các doanh nghiệp Trung Quốc khi đầu tư ngoại quốc sụt giảm ?

Nga lách cấm vận của phương Tây trừng phạt Matxcơva xâm lược Ukraina đã đành, các doanh nghiệp Âu Mỹ dường như cũng đã rất mau chóng tìm cách tiếp tục đưa hàng xuất khẩu sang Nga bằng mọi ngả nhờ « kinh tế mở rộng ». Hay là ngược lại, mô hình kinh tế toàn cầu vận hành từ những năm 1990 đã cho thấy những giới hạn của nó ?