teologia z Katowic

teologia z Katowic

By Grzegorz StrzelczykReligion & SpiritualityChristianity
Download on the App Store

All teologia z Katowic episodes

  • #72 Kryptoherezja „natura pura” (Słomka & Strzelczyk)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl  

    Koncepcja teologiczna „natura pura” nigdy nie została potępiona jako herezja, ale jej praktyczne konsekwencje były i są fatalne dla naszego sposobu rozumienia relacji Boga do stworzenia. W naszej rozmowie przedstawiamy główne punkty historii tej koncepcji, jej powiązania z deizmem oraz próby jej wyrugowania podjęte przez H. de Lubaca i papieża Franciszka. Te próby nie doprowadziły do zupełnego jej zaniku. Kształtowane przez koncepcję „natura pura” sposoby myślenia są ciągle obecne w obiegu teologicznym. 

    Wybrana literatura: 
    Henri de Lubac, O naturze i łasce, przeł. Janina Fenrychowa, Wydawnictwo Znak, Kraków 1986. 
    Konspekt, z którego korzystamy: https://www.it.dominikanie.pl/wp-content/uploads/czlowiek_skierowany_ku_Bogu_121017.pdf
    Tomaszowe przejście od biblijnego języka obrazowego do pojęciowego języka teologii: „Teologia rodzi się na granicach języka”: https://slomka-notatkiteologiczne.pl/?cat=8 
    O kłopotach z pojęciem „natura”:  „„Natura” jako mana”: https://slomka-notatkiteologiczne.pl/?p=184
    1 hr 1 min
  • #71 O synodalności ekumenicznie (Sojka & Strzelczyk)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl

    Katolicy i luteranie mają odmienne struktury kościelne, ale kiedy zaczynają praktykować synodalność, szybko napotykają podobne problemy. Kto powinien uczestniczyć w podejmowaniu decyzji? Jak rozpoznać konsensus? Co zrobić, gdy go nie ma? I jak decyzja jednego Kościoła wpływa na inne? 
    Rozmawiamy o synodalności jako sposobie wspólnego rozeznawania. Przyglądamy się luterańskiemu doświadczeniu synodów, znaczeniu recepcji oraz relacji między Kościołem lokalnym i szerszą wspólnotą Kościołów. Zestawiamy je z katolicką praktyką soborów, synodów i konsultacji. 
    Sporo miejsca poświęcamy różnicy między synodem a parlamentem. Głosowanie może być konieczne, ale celem procesu synodalnego nie jest zbudowanie większości, która pokona mniejszość. Chodzi raczej o takie rozwiązanie, z którym wspólnota może dalej żyć razem – a do tego potrzebne są relacje, odpowiedzialność i zaufanie.
    1 hr 7 min
  • #70 Dialog z religiami – dlaczego? (Kita & Zieliński)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl

    Począwszy od Soboru Watykańskiego II - który ogłosił przełomową Deklarację “Nostra aetate” - Kościół rzymskokatolicki stara się prowadzić życzliwy dialog z innymi religiami. Dialog ten, pożądany z punktu widzenia starań o pokojowe współistnienie, budzi czasem kontrowersje w kontekście troski o wypełnianie nakazu misyjnego Chrystusa.  Jednak czy rzeczywiście misja oznacza indoktrynację, a dialog wyklucza świadectwo? W jaki sposób dzielić się swoją wiarą bez narzucania jej? Z drugiej strony, dialog zakłada wzajemność w słuchaniu, szczere zaciekawienie wewnętrznym światem rozmówcy. Czy chrześcijanin ma prawo uznać, że inne religie niosą coś wartościowego i mogą nas jakoś wzbogacić? Jak pogodzić takie założenie z wiarą, że w Chrystusie mieszka “cała pełnia” (por. Kol 1,19)?  
    Warto przeczytać:  
    Jacques Dupuis, “Chrześcijaństwo i religie. Od konfrontacji do dialogu”, tłum. S. Obirek, Kraków 2003; 
    Hans Waldenfels, “Chrystus a religie”, tłum. B. Drąg, Kraków 2004.
    1 hr 12 min
  • #69 Sympozjum "Kształtowanie synodalności w Europie" (Kempa & Strzelczyk)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 

    W tym odcinku wracamy do synodalności. Punktem wyjścia jest europejskie sympozjum w Austrii (Shaping Synodality in Europe. From Vision to Roadmap), w którego przygotowaniu i obradach uczestniczył ks. Jacek Kempa. Rozmawiamy o tym, jakie rozumienie Kościoła stoi za synodalną praktyką i co wynika z potraktowania chrztu jako podstawy współodpowiedzialności wszystkich wierzących. Pytamy też o miejsce bierzmowania i Eucharystii w tej perspektywie. 
    Od teologii przechodzimy do metody rozmów przy stolikach, słuchania bez przerywania i wspólnego rozeznawania. Zastanawiamy się, czy opanowanie metody wystarczy, żeby działać synodalnie, oraz jak korzystać z możliwości, które już daje prawo kanoniczne. Podejmujemy także temat relacji synodalności i demokracji, różnic między wschodem a zachodem Europy oraz naszej skromnej obecności w europejskiej debacie. 
    50 min
  • #68 Jak lepiej rozumieć Sobór Watykański II? (Huspeková & Kita)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 

    Rozmowa z s. dr Terezą Huspekovą CHR, członkinią zespołu Centrum Badań nad Soborem Watykańskim II Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Jakie korzyści daje studiowanie dokumentacji przygotowań do wspomnianego soboru oraz soborowych obrad? Czy wciąż przywoływany obecnie sobór został przez nas faktycznie zrozumiany? Czego w istocie dotyczyły prowadzone debaty oraz stanowiące ich owoc dokumenty? O co chodziło w kontrowersyjnej dla tradycjonalistów reformie liturgii? 
     
    Warto przeczytać 
    Marek Gilski, Damian Wąsek, Tereza Huspeková CHR, “Nostra aetate. SObó Watykański II o religiach niechrześcijańskich” (komentarz), Kraków 2025; https://monografie.upjp2.edu.pl/wn/catalog/book/237 
    Marek Gilski, Damian Wąsek, Przemysław Artemiuk, “Gaudium et spes. Sobór Watykański II o relacji Kościoła i świata” (komentarz), Kraków 2026;  
    “Dzieci Soboru zadają pytania” (seria rozmów), red. Z. Nosowski, Warszawa 1996.
    1 hr 4 min
  • #67 Jak się kształci kaznodziejów? (Kuźnik & Strzelczyk)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 
     
    W tym odcinku rozmawiamy z ks. Bartłomiejem Kuźnikiem, homiletą i pracownikiem Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego, o przygotowaniu kaznodziejów i języku kaznodziejstwa. Zastanawiamy się, na ile dobrego głoszenia można się nauczyć, a na ile zależy ono od talentu, wrażliwości językowej i uważnego obserwowania życia. Pytamy też, jak przekładać teologiczne pojęcia i biblijne obrazy na język ludzi żyjących w świecie coraz bardziej zróżnicowanych doświadczeń i kodów kulturowych. 
     Rozmawiamy o idiolekcie, rejestrach języka, metaforach, zdrobnieniach i etymologiach, ale także o głosie, intonacji, modulacji, gestach i wystąpieniach publicznych. Od „bąbelków”, „wiejadła” i „polistowia” przechodzimy do pytań o autentyczność kaznodziei, przygotowanie homilii, rolę modlitwy i możliwość wielokrotnego głoszenia tego samego tekstu bez popadania w rutynę. Na końcu próbujemy zebrać kilka najprostszych zasad, które pomagają mówić tak, żeby słowo miało szansę rzeczywiście dotrzeć do słuchacza.
    1 hr 3 min
  • #66 Migranci i uchodźcy w nauczaniu Kościoła (Cekiera & Słomka)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl 

    Tym razem naszym gościem jest dr Rafał Cekiera, profesor UŚ, specjalizujący się w socjologii religii, migracji i kultury. Jest on również konsultorem Rady KEP ds. Migrantów i Uchodźców. 
    Rozmawiamy o nauczaniu kolejnych papieży dotyczącym migrantów i uchodźców oraz o recepcji tego nauczania w Polsce. Kontekstem są głębokie przemiany jakie zaszły w Polsce w minionych kilkudziesięciu latach: z kraju emigrantów staliśmy się krajem, do którego przybywa coraz więcej imigrantów. Te przemiany będą coraz głębsze i coraz szybsze. Nikt nie zastąpi Kościoła w misji głoszenia i przypominania ewangelicznego wezwania, aby w migrancie i uchodźcy zobaczyć bliźniego, oblicze Jezusa, a nie intruza zagrażającego naszemu spokojowi. Istotną częścią tej misji jest sprzeciw wobec zniekształcania nauk ewangelicznych i wykorzystywania autorytetu Kościoła do głoszenia haseł ksenofobicznych oraz wobec narracji medialnych jątrzących i podsycających lęki wobec migrantów i uchodźców. 
     
    Polecam książkę Rafała Cekiery, Uchodźcy, migranci i Kościół katolicki: polska debata migracyjna po 2015 roku w kontekście nauczania Kościoła katolickiego, do której raz po raz odwołujemy się w trakcie rozmowy: 
    https://opus.us.edu.pl/seam/resource/rest/download/inline/USL8e3542335e9c4d038964d1632c720323 
    1 hr 5 min
  • #65 O Magnifica humanitas, cz.2 (Słomka & Strzelczyk)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl  

    W tym odcinku kontynuujemy rozmowę o encyklice Magnifica humanitas. Tym razem zatrzymujemy się przede wszystkim przy wątkach, które łatwo znikają za medialnym zainteresowaniem sztuczną inteligencją: relacji prawdy i demokracji, kryzysie zaufania, edukacji oraz wojnie. Pytamy, dlaczego prawda może być rozumiana jako dobro wspólne i dlaczego bez elementarnego kontaktu z rzeczywistością nie da się budować odpowiedzialnego społeczeństwa demokratycznego.

    Rozmawiamy także o wyzwaniach, jakie sztuczna inteligencja stawia szkole i uniwersytetowi: od weryfikacji wiedzy po sens uczenia się na pamięć i potrzebę integralnego spojrzenia na ludzkie poznanie. W ostatniej części odcinka przechodzimy do papieskiej krytyki „kultury potęgi”, pytania o przezwyciężenie teorii wojny sprawiedliwej oraz problemu autonomicznych systemów broni. Zastanawiamy się, czy sztuczna inteligencja jest jeszcze zwykłym narzędziem i kto ponosi odpowiedzialność za to, co zostało w nią wpisane.

    Seria filmów wyjaśniających jak działa uczenie maszynowe i sztuczna inteligencja: https://youtu.be/aircAruvnKk?si=f9LfwKczeTTU1cTV (kanał Granta Sandersona).
    1 hr 9 min
  • #64 O Magnifica humanitas, cz.1 (Słomka & Strzelczyk)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl   Pierwszą część naszej rozmowy o encyklice Leona XIV rozpoczynamy od omówienia  sposobu zaprezentowania encykliki; następnie dużo czasu poświęcamy jej tytułowi, a właściwie pierwszym pięciu słowom; potem przyglądamy się pierwszym dwóm rozdziałom, które tworzą spójny wykład katolickiej nauki społecznej. Wykład ten jest oparty na trzech filarach, spośród których najwięcej uwagi poświęcamy idei godności ludzkiej. Dopiero trzeci rozdział encykliki podejmuje temat AI. Leon dobrze diagnozuje niebezpieczeństwo „władzy cyfrowej”, ale nie unika pewnego rodzaju antropomorfizowania model językowych. Kolejnym ważnym tematem, obecnym w całej encyklice jest kwestia prawdy. Leon  opisuje proces  rozmywania samej idei prawdy poprzez symulowanie interakcji międzyosobowej oraz jako efekt modelowania komunikacji masowej za pomocą algorytmów.    
    Leon XIV, Magnifica humanitas, sztuczna inteligencja, prawda, godność, katolicka nauka społeczna: https://www.vatican.va/content/leo-xiv/pl/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html

    Dignitas infinita: https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20240402_dignitas-infinita_pl.html
    Jean  Baudrillard, „Symulakry i symulacja”, wyd. francuskie: 1981; wydanie polskie: przekład Sławomir Królak, wyd. Sic!,  Warszawa 2005. Wspominany podkast:
    #61 Teologia jako „silna myśl” (Słomka & Strzelczyk)
    1 hr 7 min
  • #63 Rozmowa teologów o myśli Levinasa (Słomka & Strzelczyk)
    Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl

    Tytuł tego podkastu jest wbrew pozorom bardzo precyzyjny, albowiem w naszej rozmowie podejmujemy różne wątki myśli Emmanuela Levinasa, a jedynym kryterium doboru i kolejności tychże wątków jest nasze teologiczne zainteresowanie. A więc zaczynamy od rozważenia głęboko biblijnego, judaistycznego charakteru myśli Levinasa i idei stworzenia jako fundamentu tejże myśli. Potem wskazujemy na pragnienie, jako otwarcie na to, co nieskończone; rozważamy opisy twarzy i Innego, drugiego człowieka, który nieproszony przymusza nas do odpowiedzialności i w ten sposób staje się usprawiedliwieniem naszej wolności, przyglądamy się refleksji Levinasa o ateizmie… To nie są wszystkie wątki. Zapraszamy do słuchania.

    Książki, o których wspominamy to m.in.:
    Emmanuel Levinas, Całość i nieskończoność: esej o zewnętrzności, tłum. Małgorzata Kowalska, wyd. PWN, Warszawa 1998.
    Emmanuel Levinas, Cztery lektury talmudyczne, tłum. Ewa Burska, wyd. Oficyna Literacka, Kraków 1995.
    Emmanuel Levinas, Trudna wolność: Eseje o judaizmie, tłum. A. Kuryś, wyd. Atext, Gdynia 1991.
    Franz Rosenzweig, Gwiazda zbawienia, tłum. Tadeusz Gadacz, Wydawnictwo Znak, Kraków 1998.
    Jan Słomka, Filozofia Emmanuela Levinasa jako ancilla theologiae, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2022. https://monograph.us.edu.pl/index.php/wydawnictwo/catalog/book/PN.4101  
    Polecamy też:  https://dzieje.pl/aktualnosci/rozmowy-w-castel-gandolfo-czyli-jak-papiez-przysluchiwal-sie-dyskusjom-intelektualistow
    1 hr