Token Economy

Token không phải là một điều mới mẻ, đã tồn tại trước khi có sự xuất hiện của blockchain. Theo truyền thống, các token đại diện cho các dạng giá trị kinh tế khác nhau. Vỏ và hạt cây có lẽ là những loại token sớm nhất được sử dụng. Các loại token khác, gần đây hơn, chẳng hạn như chip sòng bạc, phiếu thưởng, thẻ quà tặng, điểm thưởng trong chương trình khách hàng thân thiết, token gửi áo khoác, chứng chỉ cổ phiếu, trái phiếu, token tham gia buổi hòa nhạc hoặc câu lạc bộ được thể hiện bằng con tem trên tay của bạn, đặt chỗ ăn tối, thẻ căn cước, tư cách thành viên câu lạc bộ, hoặc vé tàu, máy bay. Hầu hết các token đều đi kèm với một số loại biện pháp chống hàng giả tích hợp sẵn, có thể ít nhiều an toàn hơn, để ngăn mọi người gian lận hệ thống. Tiền giấy hoặc tiền xu cũng là token. Ngoài ra, token còn được sử dụng trong máy tính, nơi chúng có thể đại diện cho quyền thực hiện một số hoạt động hoặc quản lý quyền truy cập. Ví dụ: một trình duyệt web sẽ gửi token đến các trang web khi chúng ta lướt web và điện thoại của chúng ta sẽ gửi token đến hệ thống điện thoại mỗi khi chúng ta sử dụng. Một dạng token máy tính hữu hình hơn là mã theo dõi của dịch vụ bưu chính hoặc mã QR cho phép bạn truy cập vào tàu hỏa hoặc máy bay. Trong tâm lý học, token đã được sử dụng như một phương pháp củng cố tích cực để khuyến khích hành vi mong muốn ở bệnh nhân, đặc biệt là trong môi trường bệnh viện. Tâm lý học nhận thức đã sử dụng token thưởng như một phương tiện trao đổi có thể được giao dịch để lấy các đặc quyền đặc biệt. Các token này được đúc dựa trên bằng chứng về hành vi nhất định và có thể, tùy thuộc vào trường hợp sử dụng, đại diện cho cả tài sản và quyền truy cập.

Trong bối cảnh lịch sử này, crypto token được quản lý bởi mạng blockchain có thể kết hợp tất cả các khái niệm này: quyền truy cập vào một số giá trị kinh tế cơ bản (tài sản) hoặc quyền truy cập tài sản hoặc dịch vụ của người khác hoặc hàng hóa tập thể. Tài sản hoặc dịch vụ này có thể là công khai (mạng Bitcoin) hoặc riêng tư (căn hộ do một cá nhân thuê). Token cũng có thể được sử dụng để thưởng cho các hành động trong mạng — ví dụ: trường hợp “Bằng chứng công việc” trong mạng Bitcoin, trong đó các thành viên mạng được thưởng bằng token Bitcoin khi họ thực hiện các chức năng bảo mật có giá trị để giữ mạng làm việc an toàn.

Crypto token có thể truy cập được bằng một phần mềm ví chuyên dụng giao tiếp với chuỗi khối và quản lý cặp khóa công khai - riêng tư liên quan đến địa chỉ chuỗi khối. Chỉ người có khóa cá nhân cho địa chỉ đó mới có thể truy cập các token tương ứng. Mật mã không đối xứng, là cơ sở của quản lý khóa, là một phần không thể thiếu của bảo mật token. Do đó, người có khóa cá nhân có thể được coi là chủ sở hữu hoặc người giám sát token đó (3). Nếu token đại diện cho một tài sản, chủ sở hữu có thể bắt đầu chuyển mã bằng cách ký bằng khóa cá nhân của mình, sau đó sẽ tạo dấu vân tay kỹ thuật số hoặc chữ ký điện tử. Chữ ký điện tử có thể chứng minh rằng một bộ dữ liệu đã được cung cấp hoặc chấp thuận bởi một bên cụ thể. Dấu vân tay kỹ thuật số có thể đảm bảo rằng dữ liệu được cung cấp là chính xác.

Crypto token đại diện cho tài sản có thể lập trình hoặc quyền truy cập, được quản lý bởi một hợp đồng thông minh và một sổ cái phân tán cơ bản như mạng blockchain. Các token này thường được phát hành chỉ với một vài dòng mã, sử dụng một hợp đồng thông minh đơn giản chạy trên một sổ cái phân tán. Trái ngược với những gợi ý ẩn dụ, token không đại diện cho một tệp kỹ thuật số được gửi từ thiết bị này sang thiết bị khác. Thay vào đó, nó đề cập đến tài sản đã đề cập ở trên và / hoặc quyền truy cập được quản lý chung bởi mạng máy tính, mạng blockchain hoặc một số sổ cái phân tán khác. Sổ cái phân tán theo đây cung cấp cơ sở hạ tầng công cộng dưới dạng bản ghi phân tán của các giao dịch được lưu trữ trên nhiều máy tính trong mạng và nó theo dõi địa chỉ ví nào là chủ sở hữu của token nào.

Hợp đồng token là một loại hợp đồng thông minh cụ thể. Họ xác định một gói các quyền có điều kiện được chỉ định cho chủ sở hữu token. Token có thể đại diện cho bất kỳ thứ gì từ vật lưu trữ giá trị đến tập hợp các quyền trong thế giới vật lý, kỹ thuật số và pháp lý. Nó cũng có thể khuyến khích một nhóm người tự trị đóng góp riêng cho mục tiêu chung (như trong trường hợp của Bitcoin). Những “token hướng tới mục đích” này được tạo ra dựa trên bằng chứng về một hành vi nhất định. Token là tài sản kỹ thuật số hoặc các công cụ quyền truy cập có khả năng tạo điều kiện hợp tác giữa các thị trường và khu vực pháp lý. Chúng cho phép các tương tác minh bạch, hiệu quả và công bằng hơn giữa những người tham gia thị trường với chi phí thấp.

Tài sản kỹ thuật số không phải là một điều mới, nhưng các crypto token trên blockchain có liên quan đến chi phí phát hành và quản lý thấp hơn. Một phần lớn của chi phí thấp hơn là do hiệu lực giao dịch của bản thân quy trình kinh doanh được thực thi một cách linh hoạt (nhanh chóng). Điều này rất khác so với các thiết lập truyền thống, trong đó việc xác thực các hoạt động tài chính bao gồm các hệ thống kiểm toán tốn nhiều công sức để tránh “hành vi sai trái”. Việc thay thế các nhiệm vụ nặng nề về nhân sự đòi hỏi trình độ chuyên môn riêng với bằng chứng giám sát bằng mật mã thời gian thực tự động có thể giảm chi phí của bộ máy hành chính trên quy mô lớn; tùy thuộc vào ngành và trường hợp sử dụng, các con số chính xác sẽ khác nhau. Do đó, crypto token có thể dễ dàng được phát hành và giao dịch an toàn trên mạng blockchain mà không cần dịch vụ trung gian hoặc ký quỹ. Trong khi các tài sản kỹ thuật số hiện đại được kiểm soát bởi các thực thể tập trung, giờ đây chúng có thể được cấp bằng một vài dòng mã và được quản lý bởi cơ sở hạ tầng công khai và có thể xác minh được như mạng blockchain.

Khả năng triển khai token với chi phí thấp tương đối dễ dàng trên cơ sở hạ tầng công cộng là một yếu tố thay đổi cuộc chơi, vì điều đó làm cho nó khả thi về mặt kinh tế để đại diện cho một số loại tài sản và quyền truy cập mà trước đây có thể không khả thi. Ví dụ trong số đó là quyền sở hữu từng phần các tác phẩm nghệ thuật hoặc bất động sản. Token quyền sở hữu từng phần của các tài sản trong đời thực như nghệ thuật và bất động sản có thể cải thiện tính thanh khoản và tính minh bạch của các thị trường tài sản hiện có với tính thanh khoản thấp truyền thống. Các loại token như vậy về cơ bản cũng có thể ảnh hưởng đến động lực thị trường và các tương tác kinh tế của chúng ta, nhiều hơn những gì có thể bắt gặp ở giai đoạn đầu của sự tồn tại của chúng.

Token economics có thể được hiểu là một tập hợp con của kinh tế học nghiên cứu các thể chế kinh tế, chính sách và đạo đức của việc sản xuất, phân phối và tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ đã được mã hóa. Báo cáo này phác thảo tình trạng hiện tại của token hóa nền kinh tế của chúng ta và thảo luận về các tác động tiềm năng và động lực của một “nền kinh tế token” trong tương lai.

Công nghệ chuỗi khối dường như là động lực của internet thế hệ tiếp theo, cái mà nhiều người gọi là Web3 (1). Web3 cho phép các kinh tế mã hóa tương tác với nhau mà không cần trung gian. Nó cung cấp một tập hợp dữ liệu duy nhất, một lớp trạng thái phổ quát, còn được gọi là sổ cái, được quản lý chung bởi một mạng các máy tính không cần lòng tin. Lớp trạng thái độc đáo này cho phép chúng ta gửi các giá trị kỹ thuật số dưới dạng token hoàn toàn ngang hàng (P2P), tránh được vấn đề chi hai lần cùng một số tiền (2). Gửi các giá trị kỹ thuật số qua web do đó trở nên rẻ và dễ dàng như gửi email. Tính đến tháng 4 năm 2019, hơn 2.200 token giao dịch công khai được liệt kê trên CoinMarketCap và hơn 175.000 hợp đồng token Ethereum đã được tìm thấy trên mạng chính Ethereum. Vào tháng 6 năm 2019, gã khổng lồ truyền thông xã hội Facebook đã thông báo rằng họ đang làm việc trên token của riêng mình (token Libra) và cơ sở hạ tầng Web3 (mạng Libra).

Do đó, token, như một ứng dụng của blockchain và các công nghệ phái sinh từ đó, có thể chứng tỏ tính cách mạng như sự xuất hiện của World Wide Web trên internet. Vào đầu những năm 1990, khi Tim Berners-Lee giới thiệu một tiêu chuẩn mới — Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản, hay đơn giản là HTML — cho phép chúng ta tạo các trang web hấp dẫn trực quan chỉ với một vài dòng mã, nó cho phép bất kỳ ai “lướt web” sau liên kết thay vì sử dụng giao diện dòng lệnh. Tuy nhiên, hầu hết mọi người hồi đó không biết cách viết mã HTML, cũng như không biết cách tạo ra những trang web có ý nghĩa và thân thiện với người dùng với nội dung hấp dẫn. Trong một thời gian dài, nhiều trang web chỉ nói “Hello World” và thường không hiển thị bất kỳ nội dung nào khác, hoặc họ chỉ liệt kê một tập hợp các liên kết đến các trang web khác. Chúng ta đã mất gần một thập kỷ để tìm ra cách sử dụng các trang web vượt ra ngoài phạm vi của các thư mục trực tuyến và bảng quảng cáo trực tuyến, và khi chúng ta làm vậy, Web2 đã xuất hiện. So với những ngày đầu của web, chúng ta đang ở giai đoạn rất tương tự để hiểu những gì chúng ta có thể làm với token như một ứng dụng của blockchain và Web3.

Mặc dù các blockchain token ban đầu chỉ được đúc lần đầu tiên như một phần của kế hoạch khuyến khích của các giao thức blockchain cơ bản, nhưng với sự ra đời của mạng Ethereum, các token đã tăng lên trong nền tảng công nghệ. Ethereum đã giúp việc phát hành token chỉ với một vài dòng mã trở nên dễ dàng và rẻ - với một hợp đồng thông minh đơn giản và không cần phải xây dựng cơ sở hạ tầng blockchain của riêng bạn. Tuy nhiên, thách thức là hầu hết mọi người vẫn không biết phải làm gì với những token này hoặc làm thế nào để thiết kế chúng đúng cách. Vẫn còn khoảng trống cho các kỹ thuật thực hành chuẩn.