Ömer Hoca bu hafta Ankara Ekspresi'nde İstanbul'a yaklaşırken, gecenin sessizliğinden sesleniyor! Ailemize yeni katılan yazar Sam Vaseghi'nin "Fısıltılar Nasıl Sistemlere Dönüşür: Dedikodunun Matematiği" başlıklı muazzam makalesiyle; sadece sosyolojik değil, mühendisçe bir bakış açısıyla fısıltıların, dedikoduların ve yalanların ağlar üzerinde nasıl yayıldığını deşifre ediyoruz. İnsanlığın bu en eski iletişim formu, algoritmaların elinde nasıl devasa bir silaha dönüştü?

• İnsanlığın gezegeni fethetmesinin arkasındaki o "fısıltı" ağları nelerdi? Bilgi eksikliğinin fısıltıyla dolması, bize TB130'daki "Az bilmek, çok konuşmak" krizini nasıl hatırlatıyor?

• Daley-Kendall matematik modeline göre bir dedikodu bir virüsten neden farklı yayılır? Bir söylentiyi durduran şey gerçekler (TB121) değilse, nedir?

• Bir masada konuşulan bütçe kararının koridorda nasıl "herkes kovulacak" yalanına dönüştüğünün psikolojisi. Bilgi Yanılsaması Tuzağı'na (TB99) düşmekten nasıl kurtuluruz?

• Sosyal platformların gerçeği değil tepkiyi (reaksiyonu) ödüllendirmesi, fısıltı gazetelerini nasıl ölümcül hale getirdi? Etkileşim tiranlığı (TB83) ve Dijital Hamster Çarkı (TB05).

• Ömer Hoca, Marka Mutfağı ve BeyazNet tecrübelerinden yola çıkarak; bir kurumda dedikodu ağları resmi iletişimden hızlıysa, o şirketin neden korkuyla yönetildiğini anlatıyor.

Geri bildirim iletişim: [email protected]

Künye: 

Türkçe Başlık: Fısıltılar Nasıl Sistemlere Dönüşür: Dedikodunun Matematiği

Orijinal Başlık: How Whispers Become Systems: The Mathematics of Gossip

Yazar: Sam Vaseghi 

Link: https://medium.com/@svaseghi/how-whispers-become-systems-the-mathematics-of-gossip-ed6c0032e307

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş

Ömer Hoca bu hafta, Ankara Ekspresi'nin geceyi yaran güven verici ritmi eşliğinde Eskişehir'e yaklaşırken, hepimizin zihnini kemiren o "geçmişi kafaya takma" hastalığına acımasız bir neşter vuruyor! Kompartımanımızda ilk kez ağırladığımız yazar Carin-Isabel Knoop'un "Güncelleme Sanatı: İnsanlar Neden Geviş Getirir, Makineler Neden Öğrenir?" başlıklı sarsıcı makalesi eşliğinde, psikolojik bir sorun olan ruminasyonu (geviş getirmeyi) yapay zekanın makine öğrenimi mantığıyla nasıl çözebileceğimizi konuşuyoruz. İnsan egosunun bizi geçmiş hataların içine nasıl hapsettiğini, uykusuz gecelerde kafamızın içinde dönen o zihinsel hamster çarkını ve makinelerin hataları sadece "veri" olarak görüp kendini nasıl güncellediğini masaya yatırıyoruz.

• Bir hatayı yüz kere düşünerek çözdüğümüzü sanmak, zihinsel bir enerji kaçağından başka bir şey değildir. Geçmişi düşünmek bir problem çözme eylemi değil, kırılması gereken kötü bir alışkanlık döngüsüdür.

• İnsanlar hata yaptıklarında bunu bir "kimlik" meselesi haline getirip egolarını savunurken, bir makine algoritması hatayı sadece yeni bir "veri" olarak görür ve parametrelerini günceller.

• İletişimde yaşanan ufak bir sessizliği, örneğin cevapsız bırakılan bir mesajı "acaba önemsiz miyim?" diyerek kişiselleştirmek, zihnin kanıt beklemeden ürettiği hastalıklı bir savunma mekanizmasıdır.

• Geçmişi ayna gibi kullanıp sadece geriye bakmak geleceği görmemizi engeller; amaç aynı acıyı açık bir döngüde tekrar tekrar yaşamak değil, refleksiyon yapıp döngüyü kapatarak tıpkı bir makine gibi yola güncellenmiş (update olmuş) bir şekilde devam etmektir.

Geri bildirimlerinizi ve önerilerinizi [email protected] adresine iletebilirsiniz.

Künye: Türkçe İsmi: Güncelleme Sanatı: İnsanlar Neden Geviş Getirir, Makineler Neden Öğrenir? 

İngilizce İsmi: The Art of Updating: Why Humans Ruminate, and Machines Learn

Yazar: Carin-Isabel Knoop

Link: https://sciencespectrumu.com/the-art-of-updating-why-humans-ruminate-and-machines-learn-883f93c96a8f 

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş

Ömer Hoca bu hafta, Ankara Ekspresi'nin güven verici ritmi eşliğinde Sincan'ı geride bırakırken, girişimcilik dünyasının o parlak yalanlarına acımasız bir neşter vuruyor! Kompartımanımızda ilk kez ağırladığımız yatırımcı DC Palter'ın "Startupların Parasının Bitip Ölmesinin Aptalca Nedenleri" başlıklı sarsıcı makalesi eşliğinde, şirketlerin neden sadece "parası bittiği için" batmadığını konuşuyoruz. Ulaşılamaz "hiper büyüme" hırsının organik ve sağlam işleri nasıl yok ettiğini, sırf yeni trendlere uymak için şekilden şekle giren girişimlerin acı sonunu ve muhasebe tablosuna bakmaktan kaçınan kurucuların ölümcül hatalarını masaya yatırıyoruz.

• Bir girişimin batmasını sadece parasızlıktan ibaret sanmak, bir insanın ölüm nedenine "nefes almayı bıraktı" yazmak gibidir. Paranın bitmesi bir neden değil, kötü stratejinin ve odak kaybının bir sonucudur.

• Unicorn olma ve dünyayı ele geçirme hırsıyla, yavaş ama emin adımlarla büyüyen kârlı bir Yaşam Tarzı İşletmesi (Lifestyle Business) kurmayı küçümseyenler, ellerindeki organik müşteriyi nasıl feda eder?

• İşe bir IoT (Nesnelerin İnterneti) şirketi olarak başlayıp rüzgar değişince aniden "Biz Yapay Zeka şirketiyiz" demek çeviklik değil, vizyonsuzluktur. Net bir "Yapmayacaklar Listesi" (Not-To-Do List) olmadan rüzgara göre fırıldak gibi dönmenin tehlikelerini inceliyoruz.

• Şirketin nakit akışını, harcamaları ve bankadaki paranın ne kadar yeteceğini takip etmek sadece muhasebecinin değil, bizzat CEO'nun her gün obsesif bir şekilde yapması gereken bir görevdir.

Geri bildirimlerinizi ve önerilerinizi [email protected] adresine iletebilirsiniz.

Künye:

• Türkçe İsmi: Startupların Parasının Bitip Ölmesinin Aptalca Nedenleri

• İngilizce İsmi: The Stupid Reasons Startups Run out of Money and Die

• Yazar: DC Palter

• Link: https://ehandbook.com/the-stupid-reasons-startups-run-out-of-money-and-die-2915e7e62180

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş

Ömer Hoca bu hafta Ankara Ekspresi henüz Ankara Garı'ndan hareket etmeden hemen önce, kompartımanından sakin ve derin bir sohbetle sesleniyor. TB122'den tanıdığımız Dr. Malynnda Stewart'ın yepyeni yazısı eşliğinde, iş ve özel hayatımızda düştüğümüz o büyük "ikna etme kibrini" masaya yatırıyoruz. Bütün verileri, raporları ve kusursuz argümanları sunsak bile insanların neden sadece kafalarını sallayıp hiçbir şeyi değiştirmediğini, değişimin bir bilgi problemi değil, aşamalardan oluşan nörolojik bir süreç olduğunu BRIDGE modeli üzerinden tartışıyoruz.

Hap Bilgiler:

• İnsanlara değişim konusunda sürekli veri ve kanıt yüklemek, onları bir "yazılım güncellemesi" bekleyen arızalı cihazlar gibi görmektir. Oysa insan rasyonel kanıtlarla değil, duygusal olarak hazır olduğunda değişir.

• Değişim tek bir andan ibaret değildir; farkındalık öncesinden sürdürmeye uzanan sancılı bir süreçtir. Farkındalık aşamasına gelmemiş birine aksiyon aldırmaya çalışmak sadece direnci artırır.

• Psikolojik güvenlik kültürel bir lüks değil, değişimin başlayabilmesi için nörolojik bir ön koşuldur. Beyin yargılandığını hissettiğinde öğrenmeyi kapatır ve sadece "uyum gösteriyormuş" gibi yapar.

• "Onu nasıl değiştirebilirim?" sorusu yanlıştır. Sormamız gereken doğru soru şudur: "Karşımdaki insanın o yolu yürüyebilmesi için şu an odada eksik olan koşul ne? Güvenlik mi, kapasite mi, yoksa aidiyet mi?"

Geri Bildirim ve İletişim: [email protected]

Künye:

• Yazının Türkçe İsmi: İnsanlar Onlara Söylediğimiz İçin Değişmez

• İngilizce İsmi: People Don’t Change Because We Tell Them To

• Yazar Adı: Malynnda Stewart, PhD, BCPA

• Yazının Orijinal Linki: https://medium.com/@malynndastewart/people-dont-change-because-we-tell-them-to-8b172a27b878

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş

Ömer Hoca bu hafta, Ankara Ekspresi'nin tatlı sarsıntıları eşliğinde Polatlı'yı geride bırakırken, yoğun ve koşturmacalı gündeminin tam ortasından sesleniyor! Yazar Mona Lazar'ın "İnsanlarda Artık Farklı Bir Şeyler Var ve Bu Korkutucu" başlıklı sarsıcı makalesi eşliğinde, hepimizin içine düştüğü o "uyurgezer" halini konuşuyoruz. Acil serviste kanayan bir gözle otururken bile ekranı kaydırmaktan vazgeçemeyen bir adamın hikayesi üzerinden; sosyal körlüğü, "ana karakter sendromunu" ve aynı odada olup da birbirimizden ne kadar uzaklaştığımızı masaya yatırıyoruz.

• Gözüne ağaç dalı batan bir insanın acil serviste bile telefona bakmaya devam etmesi, bize o "Zombi Modu"nu ve kendi inşa ettiğimiz dijital izolasyon odalarını nasıl hatırlatıyor?

• Herkesin kendi sorununu anlattığı ama kimsenin dinlemediği bir dünyada, milyar dolarlık algoritmaların dikkatimizi çalarak bizi nasıl "bağlantısız" bıraktığını inceliyoruz.

• Kasiyerle ayaküstü sohbet, asansörde bir gülümseme... İnsanlık altyapımızı oluşturan bu küçük tuğlaları nasıl teker teker yıktık?

• Dr. Jud Brewer ile konuştuğumuz "orada olma" hali fiziksel bir işgal değil, ruhsal bir katılımdır. O ruhsal katılımı yeniden nasıl kazanabiliriz?

Geri bildirimlerinizi ve önerilerinizi [email protected] adresine iletebilirsiniz.

Künye:

• Türkçe İsmi: İnsanlarda Artık Farklı Bir Şeyler Var ve Bu Korkutucu

• İngilizce İsmi: Something’s Different About People Now and It’s Terrifying

• Yazar: Mona Lazar

• Link: https://medium.com/p/somethings-different-about-people-now-and-it-s-terrifying-7c87c9c22d25

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş

Ömer Hoca bu hafta, Ankara Ekspresi'nin tatlı sarsıntıları eşliğinde Polatlı'yı geride bırakırken, yoğun ve koşturmacalı gündeminin tam ortasından sesleniyor! Yazar Mona Lazar'ın "İnsanlarda Artık Farklı Bir Şeyler Var ve Bu Korkutucu" başlıklı sarsıcı makalesi eşliğinde, hepimizin içine düştüğü o "uyurgezer" halini konuşuyoruz. Acil serviste kanayan bir gözle otururken bile ekranı kaydırmaktan (scrolling) vazgeçemeyen bir adamın hikayesi üzerinden; sosyal körlüğü, "ana karakter sendromunu" ve aynı odada olup da birbirimizden ne kadar uzaklaştığımızı masaya yatırıyoruz.

• Gözüne ağaç dalı batan bir insanın acil serviste bile telefona bakmaya devam etmesi, bize o "Zombi Modu"nu ve kendi inşa ettiğimiz dijital izolasyon odalarını nasıl hatırlatıyor?

• Herkesin kendi sorununu anlattığı ama kimsenin dinlemediği bir dünyada, milyar dolarlık algoritmaların dikkatimizi çalarak bizi nasıl "bağlantısız" bıraktığını inceliyoruz.

• Kasiyerle ayaküstü sohbet, asansörde bir gülümseme... İnsanlık altyapımızı oluşturan bu küçük tuğlaları nasıl teker teker yıktık?

• Dr. Jud Brewer ile konuştuğumuz "orada olma" hali fiziksel bir işgal değil, ruhsal bir katılımdır. O ruhsal katılımı yeniden nasıl kazanabiliriz?

Geri bildirimlerinizi ve önerilerinizi [email protected] adresine iletebilirsiniz.

Künye:

• Türkçe İsmi: İnsanlarda Artık Farklı Bir Şeyler Var ve Bu Korkutucu

• İngilizce İsmi: Something’s Different About People Now and It’s Terrifying

• Yazar: Mona Lazar

• Link: https://medium.com/p/somethings-different-about-people-now-and-it-s-terrifying-7c87c9c22d25

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş

Rüşvetin Bedeli"

Ömer Hoca bu hafta, Ankara Ekspresi'nin gece yarısı sessizliğinde, Eskişehir ve Bilecik'i geride bırakmışken uykusuz bir "gece kuşu" mesaisinden sesleniyor! Trenden Bildiriyorum'un daimi konuklarından oyun tasarımcısı Sam Liberty'nin (TB84, TB97, TB115) zihin açıcı makalesi eşliğinde; müşteriyi elde tutmak için can havliyle dağıtılan indirim kodlarının, hediye çeklerinin ve puanların nasıl büyük bir pazarlama tuzağına dönüştüğünü inceliyor. Kötü bir ürünü, üzerine sadece para saçarak kurtarabilir misiniz?

• Katy Milkman'ın 60 bin kişilik devasa deneyinde, sadece 9 sentlik küçük bir ödülün en pahalı motivasyon programlarını bile ezip geçmesinin arkasındaki psikolojik sır nedir?

• İnsanların zaten severek yaptığı bir eyleme finansal ödül koymak, o içsel sevgiyi nasıl "satın alınabilir" ucuz bir mesaiye dönüştürür? (TB127 Otantiklik Cezası'na atıf).

• İnsanlara hedefe ulaşmak için sıfırdan başlamak yerine, "ilk 2 adımı biz attık" diyerek yapay bir avans vermek başarı oranını neden iki katına çıkarır?

• Kullanıcıya bencil indirimler vermek yerine onun adına bir fidan dikmek, şirketin etik duruşunu nasıl sarsılmaz bir sadakate dönüştürür?

• Ömer Hoca, Marka Mutfağı'nın uykusuz geçilen 48 saatlik maratonlarından ve geçmiş bölümlerdeki (TB39, TB04) tecrübelerinden yola çıkarak; ürünün kendisi organik bir değer üretmiyorsa rüşvetin işe yaramayacağını anlatıyor.

Geri bildirimlerinizi ve önerilerinizi [email protected] adresine iletebilirsiniz.

Künye:

• Türkçe İsmi: Oyunlaştırmada Finansal Teşvikler: Tam Kılavuz

• İngilizce İsmi: Financial Incentives in Gamification: The Complete Guide

• Yazar: Sam Liberty

• Link: https://medium.com/@sa-liberty/financial-incentives-in-gamification-the-complete-guide-4f0f09a5b7d9

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş

Ömer Hoca, Kurban Bayramı'nın o yorucu koşturmacasını geride bırakıp yoğun iş temposuna dönerken, henüz hareket etmemiş Ankara Ekspresi'nin yataklı vagonundan sesleniyor! Eski dostumuz Darius Foroux'un (TB18) zihin açıcı makalesi eşliğinde; toplumun dikkatimizi çalmasına ve anlık dürtülerle yanlış kararlar almamıza karşı bizi koruyacak o mucizevi "3 saniyelik" zihinsel modeli konuşuyoruz. Kötü kararları durdurmanın yolu nedir, hız tuzağından nasıl kurtuluruz ve en önemlisi "kötü karar" diye bir şey gerçekten var mıdır?

• Dünyaya baktığımız merceği çevremizden ve geçmişten miras alırız, ancak o merceği bilinçli olarak değiştirmek asıl yetişkinlik sorumluluğumuzdur.

• Bir kriz anında veya öfkelendiğimizde "Bu 1 hafta, 1 yıl veya 10 yıl sonra önemli olacak mı?" diye sormak, Stratejik Duraklama (TB105) yapmamızı sağlar.

• Her şeye ölüm perspektifinden (geniş ışık) bakmak bizi eylemsizliğe iter; önemli olan hala eylem üretebilen en uzun zaman filtresini (lazer ışını) kullanmaktır. (TB106'ya atıf)

• 10 dakikalık mercek dürtüselliği önler, 1 yıllık mercek sistemleri kurar, 10 yıllık mercek ise doğrudan kimliğinizi şekillendirir.

• Ömer Hoca, üniversitede kimyayı bırakıp iletişime geçme hikayesinden yola çıkarak; insanın aslında bilerek kötü karar almadığını, o anki bakış açısıyla masadaki en doğru seçimi yaptığını anlatıyor.

Geri bildirimlerinizi ve önerilerinizi [email protected] adresine iletebilirsiniz.

Künye:

• Türkçe İsmi: Neredeyse Her Kötü Kararı Durduran O Tek Soru

• İngilizce İsmi: The One Question That Stops Almost Every Bad Decision

• Yazar: Darius Foroux

• Link: https://medium.com/the-ascent/the-one-question-that-stops-almost-every-bad-decision-9f79e55e4e5e

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe  Nur Yetiş

Ömer Hoca bu bölümde, rötar yapan uçağını beklerken Samsun Havalimanı'nın bekleme salonundan sesleniyor ve teknoloji pazarlamasının kutsal kasesini aralıyor. Ailemize yeni katılan yazar Pau Carreon'un kaleme aldığı yazı eşliğinde, ilk yüz müşteriyi kazandıktan sonra ana akım pazara geçerken karşımıza çıkan o devasa uçurumu nasıl atlayacağımızı (veya atlamak zorunda olup olmadığımızı) masaya yatırıyor.

• Uçurumun Tehlikesi: İnovasyon meraklısı vizyonerler ile güven arayan pragmatist ana akım pazar arasındaki boşluk neden girişimler için en ölümcül aşamadır?

• Bütüncül Ürün (Whole Product): Pragmatistlerin kalbini kazanmak için neden sadece teknik ürün değil; eğitim, destek ve entegrasyon barındıran tam dertsiz çözümler sunmak zorundasınız?

• Aktivasyon Enerjisi ve Odaklanma: Ana akım pazara geçiş yapabilmek için geniş kitlelere loş bir ışık yaymak yerine, neden tek bir spesifik nişe lazer ışını gibi odaklanmak gerekiyor?

• Büyüme Mecburiyeti Efsanesi: Uçurumu aşıp unicorn olmak bir zorunluluk mu, yoksa niş bir kitleyle kârlı ve huzurlu bir "Yaşam Tarzı İşletmesi" (Lifestyle Business) kurmak da harika bir başarı mıdır?

Bu bölüm, büyüme sancısı çeken girişimciler, vizyonunu kitlelere ulaştırmaya çalışan teknoloji liderleri ve uçurumun kenarında kendi başarı tanımını yeniden yapmak isteyen herkes için stratejik bir rehber niteliğinde.

Geri bildirimlerinizi ve önerilerinizi [email protected] adresine iletebilirsiniz.

Künye:

• Türkçe İsmi: Uçurumu Aşmak

• İngilizce İsmi: Crossing the Chasm

• Yazar: Pau Carreon

• Link:https://medium.com/crossing-the-chasm-lectura-e-i/crossing-the-chasm-845517b7f9af

Metin: Ömer Karapınar

Kurgu: Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş

Ömer Hoca bu hafta, istisnai bir durak olan Samsun Havalimanı’ndan bildiriyor. Ankara’ya dönüş uçağını beklerken, TB96’da anksiyete üzerine ağırladığımız Dr. Jud Brewer’ın "The less you know, the more you say" başlıklı makalesini masaya yatırıyor. İletişimdeki laf kalabalığının ardına saklanan güvensizlikleri, uzmanlık kibrini ve sessizliğin içindeki o "esas" (essential) gerçeği keşfediyoruz.

• Mahler’in Notaları ve Esas Olan: Gustav Mahler’in "Esas olan hariç her şey notalarda yazılıdır" sözünden yola çıkarak; teknik verilerin ve strateji dokümanlarının bittiği yerde başlayan "mevcudiyet" (presence) kavramını masaya yatırıyoruz. (TB121’e atıf: Zekanın Kör Noktası)

• Gürültülü Güvensizlik vs. Stratejik Sessizlik: Bilmediğimiz veya kendimizden emin olmadığımız durumlarda neden odadaki tüm havayı kelimelerimizle tüketiriz? TB112’deki "Stratejik Sessizlik" kavramına Dr. Brewer'ın klinik gözlemleriyle derinlik katıyoruz.

• Sahte Empati ve Gerçek Merak: Sadece onaylayan bir iletişim mi, yoksa konfor alanımızı yıkan o "rahatsız edici" merak mı bizi gerçekten dönüştürür? TB117’deki "Açıklayamıyorsan Bilmiyorsundur" teziyle, "bilgisizliği gürültüyle gizleme" çabası arasındaki o ince felsefi farkı tartışıyoruz.

• Dodo Bird Etkisi ve Mevcudiyet: İster terapi koltuğunda ister bir pazarlama toplantısında olsun; sonucu belirleyen şey hangi tekniği kullandığımız mı, yoksa karşımızdakine sunduğumuz dikkatin kalitesi mi? TB106’daki "Lazer Işını" metaforuyla mevcudiyetin gücünü yeniden yorumluyoruz.

Bu bölüm; iletişimde "sessizliğe" tahammül etmekte zorlananlar, çok konuşarak yetkinliğini kanıtlamaya çalışanlar ve insan ilişkilerinde "notalarda yazmayan" o derin bağı arayan herkes için stratejik bir duraklama anı.

Geri bildirimlerinizi ve önerilerinizi [email protected] adresine iletebilirsiniz.

Künye: 

• Türkçe İsmi: Ne Kadar Az Bilirsen, O Kadar Çok Konuşursun 

• İngilizce İsmi: The less you know, the more you say 

• Yazar: Judson Brewer MD PhD

• Link:

Metin: Ömer KarapınarKurgu:

Zöhre İkbal Kaya

Teknik Koordinatör: Ayşe Nur Yetiş