تاریخ علم و اندیشه

چگونه سوگیری‌های ایدئولوژیک در روایت تاریخ علم تأثیر می‌گذارند؟

نشست علمی در خانۀ اندیشمندان علوم انسانی

مرداد ماه 1401

دبیرجلسه: دکتر مالک شجاعی

سخنران: دکتر امیرمحمد گمینی

ویدئوی جلسه

https://www.aparat.com/v/IdMKk

کتاب پیشنهادی

مقدمه‌ای بر تاریخ‌نگاری علم. هلگه کراگ. نشر سمت

آیا منجمان یونانی و دوران اسلامی به زمین تخت اعتقاد داشتند؟ دانشمندان قدیم چه دلایلی برای کرویت زمین داشتند؟ آیا همۀ نخبگان قدیم کرویت زمین را پذیرفته بودند؟

مصاحبۀ وبسایت پرسون با امیرمحمد گمینی

در تیرماه 1401

https://porsoon.net/

آیا ایدئولوژی علم‌دوستی در قرون سوم و چهارم هجری مستقیما در آیات و روایات اسلامی ریشه داشت یا عوامل سیاسی و اجتماعی در برساخت آن نقش داشت؟

چگونه علوم یونانی که در محیط مذهبی بسیار متفاوتی با تمدن اسلامی پرورش یافته بود، در بستر این تمدن ریشه دواند و بهترین بستر برای جذب و توسعه‌اش را در این محیط پیدا کرد؟

مطالعۀ بیشتر

کتاب اندیشۀ یونانی، فرهنگ اسلامی. نوشتۀ دیمیتری گوتاس. نشر فرزان روز

http://farzanpublishers.com/index.php/search/product/view/5/150

میزگرد مرکز علم و الهیات دانشگاه شهید بهشتی با عنوان:

✔️نقش دین در تکوین علم دوره طلایی تمدن اسلامی 

اعضای میزگرد:

🎙دکتر امیر احسان کرباسی زاده (گروه فلسفه دانشگاه اصفهان )؛

🎙دکتر امیر محمد گمینی (پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران)؛

🎙دکتر ابوتراب یغمایی:مدیر جلسه (پژوهشکده مطالعات بنیادین علم وفناوری دانشگاه شهیدبهشتی ).

#پژوهشکدهمطالعاتبنیادینعلمو_فناوری؛

سادگی یکی از معیارهای دانشمندان برای انتخاب میان نظریه‌ها است. گالیله و اینشتین نظریات خود را در فیزیک ساده‌ می‌دانستند. در تاریخ نجوم می‌بینیم که از زمان بطلمیوس و سپس آثار منجمان دوران اسلامی صراحتا به این معیار توجه داشتند. در مدلهای غیربطلمیوسی با اینکه تعداد افلاک بیشتر می شود ولی به ظرافت مدلها توجه داشتند.

سخنرانی امیرمحمد گمینی با همکاری محمدمهدی صدرفراتی

در موسسه حکمت و فلسفه ایران

آبان 1400

با تشکر از دکتر حسن امیری‌آرا

ویدئو

https://www.aparat.com/v/EU6AQ

مقاله

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0039368121001916

آیا گالیله سوسیالیست بود؟

آیا اختلاف گالیله با کلیسا بر سر ایمان و عقلانیت بود؟

آیا گالیله نظریه خورشید مرکزی را اثبات کرده بود؟

آیا رصدهای گالیله نجوم بطلمیوسی را به طور قطع مردود کرده بود؟

(اصلاحیه: خانم منجم یونانی در قرن چهارم میلادی هوپاتیا نام داشت.)

محمدمهدی موسوی به بهانۀ بازخوانی نمایشنامۀ «زندگی گالیله» اثر برتولت برشت در گفتگو با امیرمحمد گمینی به سراغ تاریخ علم در قرن هفدهم و روابط گالیله و کلیسا می رود و این نمایشنامه را از منظر تاریخی و فلسفی نقد و بررسی می‌کند.

https://www.instagram.com/vega_astronomy/

نسخۀ ویدئویی:

https://aparat.com/v/Srt65

پیشنهاد می‌شود پیش از شنیدن این قسمت کتاب زندگی گالیله را مطالعه کنید

https://fidibo.com/book/1226-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%84%D9%87

یا نمایشنامه صوتی آن را بشنوید:

https://www.navaar.ir/audiobook/5003/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%B4%D8%AA

یا فیلم آن را ببینید:

https://www.youtube.com/watch?v=F_mI1CEDlBk

مقالۀ کوهن در نقد بررسی شیوه تاریخ نگاری برشت در این نمایشنامه

https://www.jstor.org/stable/1207507

گالیله تجربه‌گرا بود یا عقل‌گرا؟

چگونه دیدگاه‌های ایدئولوژیک سنت‌گرا یا نوگرا باعث تحریف تاریخ علم

می‌شوند.

یک جلسۀ مستقل از کلاس روش‌تحقیق دانشجویان تاریخ علم دانشگاه تهران

بر اساس فصل یازدهم کتاب مقدمه‌ای بر تاریخ‌نگاری علم

نوشتۀ هلگه کراگ، انتشارات سمت

https://www.adinehbook.com/gp/product/600020342X

دیدگاه‌های پروفسور رشدی راشد دربارۀ جایگاه و اهمیت تاریخ علم دوران اسلامی در فهم تاریخ علم جهانی

از افراط و تفریط در جایگاه علم دوران اسلامی بپرهیزیم. نه زیادی بزرگش کنیم و نه زیادی بی اهمیت جلوه‌اش دهیم. پروفسور رشدی راشد از دانشگاه پاریس 7 در طول فعالیت پژوهشی خود نشان داد که چرا ما برای فهم نوآوری‌های دکارت و فرما لازم است آثار خیام و طوسی را در ریاضیات درک کرده باشیم.

متن پادکست

https://rtis2.ut.ac.ir/media/?f_name=paper_upload&path=uploads/articles/papers/Gamini-Khedmat_Khianat.pdf&activity_id=98841959

معرفی کتاب

«تاریخ و فلسفۀ علم: مقالاتی از رشدی راشد و درباره‌ او»

حسین معصومی همدانی

https://www.hermespub.ir/product/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D9%88-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85/

باتشکر ویژه از آرش رسولیان به خاطر ضبط، تدوین، و انتخاب موسیقی

از پادکست

amusic

تاریخ موسیقی

https://castbox.fm/app/castbox/player/id1409959

چگونه تأکید در ریاضی‌سازی و زبان ریاضی طبیعت به انقلاب علمی قرن هفدهم منجر شد؟

آیا ریاضی‌گرایی مختص قرن هفدهم بود یا برگرفته از علوم یونانی و دوران اسلامی بود؟

آیا انقلابیان قرن هفدهم به دنبال تقدس‌زدایی از طبیعت بودند یا تقدس بخشیدن به آن؟

آیا بدون فهم ریشه‌های باستانی انقلاب علمی می‌توان فهم دقیقی از آن پیدا کرد؟

جلسۀ پرسش و پاسخ حلقۀ مطالعاتی تمنا با امیرمحمد گمینی دربارۀ کتاب «مبادی مابعدالمطبیعی علوم نوین» نوشتۀ آرتور برت.

t.me/tamanacircle

یازده دی ماه سال 1399