Nếu các bạn hay đọc và xem các câu chuyện thời xưa, hẳn rằng sẽ không xa lạ với phòng đọc sách mà chúng ta hay gọi là thư phòng. Thế nhưng, thư phòng thực chất là cách gọi của người hiện đại, còn cổ nhân gọi phòng đọc sách bằng các tên như “Thư trai”, “Thảo đường”, “Lậu thất”… Trong đó “Trai” là từ được cổ nhân yêu thích sử dụng nhất. Ẩn đằng sau tên gọi này là cách sống, nhân sinh quan của người đọc sách thời xưa. Vì sao “Trai” trở thành từ thường được sử dụng nhất để đặt tên cho thư phòng? Dựa vào “Thuyết văn giải tự” của Hứa Thận thời Đông Hán thì “trai” có nghĩa là “giới khiết”. Nghĩa gốc của “trai” là “trai giới”, là việc làm cho thể xác và tinh thần sạch sẽ trước lễ hiến tế. Nghĩa rộng ra là nơi thanh tâm sạch sẽ, tĩnh mịch, bao hàm ý tứ cung kính. Chuyên tâm cầu học, tu thân dưỡng tính, tuyệt trần thoát tục là cảnh giới mà những người trí thức xưa theo đuổi và mong muốn đạt đến. Cho nên, đọc sách đòi hỏi phải giữ tâm thanh tịnh, tư tưởng tập trung và thái độ phải thành kính. Thư phòng xưa cũng được cổ nhân gọi là lậu, đường, ốc, cư, lư, thất, quán… Thư phòng của Lưu Vũ Tích được ông đặt tên là “Lậu thất” (Phòng ốc sơ sài). Kỷ Hiểu Lam gọi thư phòng của mình là “Thảo đường” (phòng cỏ). Lục Du lại gọi thư phòng là “Lão học am” (Lều tranh cũ). Thi nhân Bạch Cư Dị gọi nơi ở và nơi đọc sách của ông là “Thảo ốc” (nhà cỏ, nhà tranh). Thảo ốc của Bạch Cư Dị rất đơn sơ, mộc mạc, gỗ làm nhà được chặt và gọt bằng rìu, tường làm bằng bùn đất không sơn vôi trắng, không tạo hoa văn, bậc thềm làm bằng đá, lấy trúc làm mành. Tuy rằng cổ nhân không theo đuổi thư phòng xa hoa rộng lớn nhưng lại rất chú trọng đến phong cảnh của thư phòng. Bên ngoài thư phòng, cổ nhân thường trồng các loại cây xanh và cây hoa như lan, quế, trúc khiến cho không gian xung quanh trở nên rất thanh nhã. Bên ngoài “Lậu thất” của Lưu Vũ Tích hay “Thảo đường” của Bạch Cư Dị đều được bố trí phong cảnh vô cùng tươi đẹp. Về cách bố trí bên trong thư phòng, người xưa theo đuổi chữ “Nhã” (tức tao nhã, không thô tục). Trong phòng thường có một bàn, một ghế, một đèn, một tủ và sách bút nghiên mực… Ngoài ra, tùy điều kiện gia đình và diện tích phòng, gia chủ có thể đặt thêm vào đó sạp, nhạc khí, hương khí, tranh chữ, châu ngọc và bồn hoa. Tuy nhiên, cách bố trí phải đảm bảo khiến thư phòng lịch sự, tao nhã và thoát tục. Trong thư phòng, thứ quan trọng nhất là sách. Sách thường được cất trong rương, hộp, tủ, tráp, két. Những dụng cụ này thường được làm bằng chất liệu gỗ, trúc và da. Đựng sách bằng tráp là phương thức truyền thống của người đọc sách thời xưa vì nó thuận tiện cho việc mang theo bên mình. Có thể nói, thư phòng đã trở thành nơi khởi điểm trên con đường theo đuổi tri thức của người xưa, cũng là nơi tìm kiếm con đường trở về của họ. Chính bởi vậy, văn hóa thư phòng được người xưa vô cùng xem trọng và giữ gìn.