У падкасце “У люстэрку вечнасці” Сяргей Харэўскі працягвае знаёміць з лёсам мастакоў, якія імкнуліся ствараць незямную прыгажосць у нашай зямной штодзённасці. Новы выпуск прысвечаны жыццю і творчасці Ружы Парчэўскай – арыгінальнай мастачкі, імя якой цесна звязана з Беларуссю і Літвой. Добра адукаваная і глыбока рэлігійная, Ружа Парчэўская першай сярод жанчын у нашых краях пачала ўдзельнічаць у мастацкіх выставах і займалася мініятурным жывапісам. Яе творы, уключна з мініяцюрамі і алтарнымі карцінамі для касцёлаў, адлюстроўваюць высокую майстэрскую кампазіцыю і адчуванне колеру.

Ружа Парчэўская не была прафесійнай мастачкай і не мела адпаведнай адмысловай адукацыі. Аднак як аматарка яна дасягнула значных поспехаў: была першай жанчынай, якая ўдзельнічала ў выставах, а яе працы атрымлівалі высокую ацэнку. Пра яе талент пісалі ў газэтах “Дзённік віленьскі” і “Курьер Варшавскі”, з захапленьнем згадваў пра яе і Уладзіслаў Сыракомля.

Пакаленні дойлідаў стваралі хараство, каб пакінуць нам сведчанне пра каштоўнасці вечныя. У новым выпуску падкаста “У люстэрку вечнасці” мастацтвазнаўца Сяргей Харэўскі распавядае пра архітэктара, чыя праца ў сярэдзіне ХІХ стагоддзя надала Мінску імпазантны сталічны выгляд.

Казімер Вікенці Хршчановіч – вучань Караля Падчашынскага, галоўны архітэктар Мінскай губерні, аўтар шматлікіх значных пабудоў Мінска, многія з якіх цудам перажылі выпрабаванні часу і сёння вызначаюць аблічча гістарычнага цэнтру сталіцы.

Гледзячы на плён майстэрства і густу Хршчановіча ў сталіцы Беларусі, мы ўсведамляем ясна, што на зямлі мінае ўсё, а гармонія і прыгажосць застаюцца ў Вечнасці. Было б справядліва назваць імем гэтага дойліда адну з мінскіх вуліц і паставіць кенатаф на месцы могілак на Залатой Горцы, дзе ён знайшоў свой зямны спачын, - лічыць эксперт.  

Новы выпуск падкаста “У люстэрку вечнасці” прысвечаны выбітнаму дойліду ХІХ стагоддзя Каралю Падчашынскаму – архітэктару-практыку і найбуйнейшаму тэарэтыку архітэктуры ў нашых краях. Гэта расповед пра чалавека, чыя творчасць сфармавала цэлую эпоху і пакінула глыбокі след у Беларусі, Літве і Польшчы.

Мастацтвазнаўца Сяргей Харэўскі расказвае пра жыццёвы шлях Падчашынскага – ад Жырмунаў на Воранаўшчыне і вучобы ў Вільні да Парыжа, Рыма і Вены, пра яго выкладчыцкую дзейнасць у Віленскім універсітэце, пра знакавыя праекты ў Вільні, Жылічах, Слуцку, Свіслачы і іншых гарадах.

Аўтар падкрэслівае, што спадчына гэтага майстра не абмяжоўваецца толькі будынкамі, ім спраектаванымі. Падчашынскі з’яўляецца аўтарам шэрагу падручнікаў, прафесійных дапаможнікаў і кніг, на якіх было ўзгадавана цэлае пакаленне дойлідаў у нашым краі.

У гэтым выпуску мастацтвазнаўца Сяргей Харэўскі распавядяе пра неверагодны лёс Лявона Дашкевіча – чалавека са шляхетнага роду, настаўніка, лекара-фізіёлага і аднаго з пачынальнікаў фотамастацтва ў Беларусі і на Каўказе.

Яго талент і праца доўгі час заставаліся ў цені, а сапраўднае прызнанне прыйшло толькі пасля смерці. Спадчына фатографа – тонкія, пяшчотныя, поўныя святла і любові да Беларусі здымкі – былі адкрытыя наноў толькі ў XXI стагоддзі.

Слухайце наш падкаст і вы даведаецеся пра малавядомыя старонкі біяграфіі Дашкевіча: дзіцячыя гады ў Мінску, вучобу ў Францыі, працу настаўнікам і фатографам на Каўказе, вяртанне на Бацькаўшчыну і драматычныя выпрабаванні 30-х і 40-х гадоў.  

У новым выпуску падкаста “У люстэрку вечнасці” Сяргей Харэўскі запрашае слухачоў адкрыць для сябе асобу і спадчыну Атона Краснапольскага — выдатнага скульптара, архітэктара і тэарэтыка мастацтва. Гэты творца, на вялікі жаль, яшчэ малавядомы ў Беларусі.

Яго жыццё ахоплівае Мінск, Вільню, Кракаў, Парыж і Гданьск, а творы спалучаюць гармонію і наватарства, што стаіць па-за часам.

У Мінску Краснапольскі вядомы як аўтар першага будынку ў стылі мадэрн, збудаванага ў 1911 годзе, што і да сёння стаіць на рагу вуліц Кірава і Валадарскага. Гэта колішні будынак Упраўлення Лібава-Роменскай чыгункі, што быў, дарэчы, уласнасцю Эдварда Вайніловіча. Спраектаваў таксама чатырохпавярховы дом для Ядвігі Кастравіцкай, сястры Вайніловіча, што стаяў на цяперашняй плошчы Незалежнасці і быў знесены ў 1960-я гады. Займаўся рэканструкцыяй былога дамініканскага касцёла святога Тамаша Аквінскага, што велічна ўзвышаўся на рагу цяперашніх вуліц Энгэльса і Інтэрнацыянальнай.

Гэтая гісторыя — не толькі пра творцу, які пакінуў выразны след у архітэктуры і мастацкай думцы пачатку ХХ стагоддзя, але і пра чалавека, чый лёс стаў люстэркам вялікай эпохі. Ягоныя ідэі пра сучаснае мастацтва, пошук пластычнай дасканаласці і ўменне бачыць прыгажосць у гармоніі формаў гучаць актуальна і сёння.

У гэтым выпуску падкаста "У люстэрку вечнасці" размова ідзе пра Яна Булгака – майстра святла і ценю, этнографа і краязнаўца, чые фатаграфіі захоўваюць непаўторны вобраз Вільні, Наваградчыны і беларускай вёскі пачатку ХХ стагоддзя. Ягоныя здымкі, поўныя сонца і паэзіі, вучаць бачыць таямніцу ў паўсядзённым і вечнае ў звычайным.

Да 1912 года Булгак жыў пад Мінскам, дзе стварыў цэлую галерэю народных тыпаў і краявідаў Цэнтральнай Беларусі. Тыя здымкі, напрыклад “Беларуская дзяўчына з-пад Клецка” або “Жабракі-беларусы пад Мінскам” — класіка нацыянальнай школы фатаграфіі. Яго здымкі друкаваліся на старонках розных выданняў — “Ziemia”, “Kwartalnik Litewski”, “Wies ilustrowana”, тагачасная “Наша Нiва”.

З 1912 да 1919 года Булгак выканаў некалькi тысяч здымкаў сакральнай архiтэктуры, палацаў, могiлак, вулiц i завулкаў Вiльнi. Яго натхнёную працу не перапынiла нi нямецкая, нi бальшавiцкая акупацыя.

Пра творчасць, думкі і жыццё Яна Булгака расказвае мастацтвазнаўца Сяргей Харэўскі.

У новым выпуску падкаста "У люстэрку вечнасці" Сяргей Харэўскі расказвае пра Фердынанда Рушчыца – выбітнага мастака, чыя творчасць зрабіла магутны ўплыў на беларускі пейзажны жывапіс канца ХІХ – пачатку XX стагоддзя.

Аўтар прасочвае яго шлях ад роднага Багданава і Мінска да Пецярбургскай акадэміі мастацтваў, Варшавы і Вільні, дзе Рушчыц ствараў шэдэўры, вучыў пакаленні мастакоў і ўдзельнічаў у адраджэнні культурнага жыцця рэгіёну.

Фердынанд Рушчыц быў вядомым майстрам беларускага пейзажу. Яго карціны, што прынеслі яму славу, малюнкі і эцюды былі створаныя ў родных ваколіцах. Ледзь скончыўшы адну карціну, ён браўся за наступную. Так паўстала цэлая нізка беларускіх пейзажаў: “Апошні снег”, “Крэва”, “Млын”, “Хата”, “Да зямлі абяцанай”, “Балада”, “Вечар — Вілейка”.

Такія палотны Рушчыца, як "Зямля", "Нядзеля. Ля касцёла" і "Эмігранты", адлюстроўваюць краявіды, побыт і духоўныя каштоўнасці нашай роднай зямлі, працягваючы натхняць і сёння.

Мастакі ўсіх часоў імкнуліся ствараць незямное хараство ў нашай зямной штодзённасці, пераадолець межы бачнага і ў сваіх творах пакінуць нам уяўленне пра таямніцу вечнасці. Адзін з такіх творцаў — Мікалай Казак. Ён нарадзіўся на Палессі, а праславіўся ў Еўропе і Амерыцы. На Бацькаўшчыне імя мастака амаль не вядомае, хоць маштаб яго творчасці ставіць яго ў адзін шэраг з Малевічам і Суціным.

У новым выпуску падкаста “У люстэрку вечнасці” мастацтвазнаўца Сяргей Харэўскі расказвае пра чалавека, які стварыў уласную філасофію мастацтва, жыў паміж трагедыяй і натхненнем, і пакінуў свету творы, што адлюстроўваюць нябачную рэальнасць.

У гэтым выпуску падкаста “У люстэрку вечнасці“ Сяргей Харэўскі распавядае гісторыю нашай славутай зямлячкі Надзеі Хадасевіч, мастачкі з Асецішчаў на Віцебшчыне, якая стала жонкай вядомага жывапісца Фэрнана Лежэ і ўвайшла ў эліту мастацкай супольнасці Францыі.

Вучаніца Малевіча і Страмінскага, сяброўка Пікасо і Шагала, яна прайшла неверагодны шлях ад беларускай вёскі да сусветнага прызнання. Выдавала часопіс “Сучаснае мастацтва”, працавала ў французскім падполлі, дапамагала параненым, а пасля вайны стварыла музей Лежэ, перадаўшы яго потым Францыi. Таленавіты арганізатар, Хадасевіч умела рабіць праекты з нечуваным размахам – сабраныя ёю выставы карысталіся вялікім поспехам.

Надзея Хадасевіч ніколі не забывала, хто яна і адкуль. Наведвала родныя мясціны, падтрымлівала беларускія школы, шчодра дарыла музеям творы Лежэ і свае палотны і мазаічныя партрэты, марыла пра стварэнне Музея мастацтваў у Віцебску.

Акрамя сваёй неверагоднай энергетыкі, працавітасці, мэтанакіраванасці, Надзея Хадасевіч-Лежэ была яшчэ і выдатнай мастачкай-эксперыментарам. Працавала і ў кераміцы і ў мазаіцы, у графіцы і жывапісе. І сёння, апроч музеяў Польшчы, Расіі і Францыі, яе выдатныя творы, мазаічныя пано можна ўбачыць у школе мястэчка Зэмбін, на Барысаўшчыне, дзе па вайне жылі яе сваякі, да якіх яна колькі разоў прыязджала.

У жыцці гэтай незвычайнай мастачкі адлюстравалася ці не цэлае ХХ стагоддзе, поўнае драматычных векапомных падзей, але і прыгожых учынкаў і добрых людскіх спраў.

У новым выпуску падкаста “У люстэрку вечнасці” мастацтвазнаўца Сяргей Харэўскі запрашае здзейсніць захапляльнае падарожжа ў жыццё і творчасць аднаго з найвыбітнейшых дызайнераў XX стагоддзя, Аляксея Брадовіча.   Брадовіч – постаць, чыя мастацкая інтуіцыя і візуальнае адчуванне зрабілі рэвалюцыю ў галіне графічнага дызайну і моднай фатаграфіі, а яго імя ўпісана ў залаты фонд сусветнай культуры. Але мала хто ведае, што карані гэтага генія пачынаюцца на Палессі, у маленькай вёсцы Аголічы.   У гутарцы аўтар прасочвае яго шлях ад шляхецкай сядзібы, праз Пецярбург, Парыж і Нью-Ёрк — да вяршыняў сусветнага прызнання. Аляксей Брадовіч працаваў з найвялікшымі фатографамі і мастакамі свайго часу, кіраваў дызайнам легендарнага Harper’s Bazaar, выкладаў у Штатах і заснаваў новыя прынцыпы візуальнай камунікацыі. Яго погляд на мастацтва быў прасякнуты еўрапейскім авангардам, але сілкаваўся духоўнасцю і эстэтыкай, глыбока закоранаванай у традыцыях.