
Sign up to save your podcasts
Or


Sander Veenhof is een "technokunstenaar" die veel gebruik maakt van techniek zoals Augmented Reality, Virtual Reality om zijn kunst te maken. Sander benadert de vraag wat design is, door zich af te vragen wat niet design is: en dat is dan naar zijn idee "de natuur". Op het moment dat wij als mensen hier een ingreep op maken, dan wordt het ontwerpen en dan gaan wij als mensen functie toevoegen en kiezen wat de beste kenmerken zijn. Toch is volgens Sander kunst geen design, maar dat verschil zit hem vooral in de schaal van zinvolheid: dat bij kunst het niet nodig is dat iemand op het resultaat zit te wachten. Zo maakte Sander voor de Hololens een Patent Alert app, die de gebruiker waarschuwt op het moment dat deze een handeling uitvoert die door een bedrijf gepatenteerd is. Niemand zit hier op te wachten, maar het maakt wel invoelbaar wat voor problemen we in de toekomst gaan tegenkomen. Omdat Sander voor zijn kunst met technologie werkt, moet hij waken om niet in het domein van designers te komen en zich vast te houden aan de expressieve kant. Zo is hij op dit moment bezig met het inbrengen van spelelementen in de bewoonde wereld door middel van Snapchat filters, maar ontwijkt hij het idee van puntentellingen en laat dat graag over aan ontwerpers. Zijn tip is om aan de slag te gaan met Lens Studio van Snap. Voor Sander is het mooi dat je met die omgeving op een hele snelle manier dingen kan uitproberen, aanpassen en exploreren. Omdat het de camera van je telefoon gebruikt, doen mensen in je omgeving hier automatisch in mee en zo ontstaat een proces van uitproberen, exploreren, mislukken, afsplitten en afmaken.
Nynke Tromp doet onderzoek naar en geeft les in sociaal ontwerpen en gedragsverandering op onze faculteit, zo coördineert ze het 2e jaars vak Design Project 4 - Design for Society (waar ze ook een boek over heeft meegeschreven). Voor Nynke is ontwerpen zich echt aan het verruimen naar andere domeinen, waarbij de kernvaardigheden van een nieuw perspectief op een vraagstuk ontwikkelen en komen tot originele oplossingen die passen bij wat mensen willen van enorme waarde zijn. Voor het resultaat (de manifestatie) van het ontwerpen gebruikt Nynke de laatste jaren steeds meer het woord interventie, omdat het naast een fysiek product, ook een dienst, een wetsvoorstel of een beleidsvoorstel kan zijn. Het idee hierbij is dat je als ontwerper de complexiteit van vraagstukken zo kan begrijpen dat je ook inziet dat iets anders dan een product - waaronder dus een wetsvoorstel - de oplossing kan zijn. De tip die Nynke geeft is het boek De Daadkracht der Dingen (What Things Do in het Engels), het proefschrift van techniekfilosoof Peter-Paul Verbeek. In dit boek wordt met goede voorbeelden (bijvoorbeeld de magnetron) uitgelegd dat de invloed van producten verder gaat dan alleen het probleem dat ze oplossen. Omdat we met een magnetron eten makkelijk kunnen opwarmen, hoeven we niet meer tegelijk te eten, waardoor een gezin minder makkelijk bij elkaar te brengen is voor een gesprek. Zo'n bredere kijk kan ook een verlammend effect hebben en daarom eindigen we nog met een discussie over de rol van de ontwerper en de manier waarop een ontwerper de complexiteit van het vraagstuk en de consequenties van een oplossing behapbaar kan maken of houden.
Jony Ive (of Sir Jonathan Ive) is de bekendste ontwerper van nu; hij werkte tot 2 jaar geleden als Chief Design Officer voor Apple en was daar verantwoordelijk voor de iconische ontwerpen van de iMac, iPod en iPhone in al hun opvolgende varianten en nog veel meer. Voor Jony gaat ontwerpen over de band die alle mensen hebben met het creëren, het hebben van ideeën. Dat kan op allerlei manieren. De vaardigheden en praktijk hielpen Jony om te ontdekken wat hij kon toevoegen aan de maatschappij. Zijn zorg was alleen dat hij door al dat bezig zijn met tekenen, bouwen en vervaardigen, hij daarmee niet meer bezig was met het dromen en verbeelden. Zijn tip is om echt bezig zijn met ideeën, zoals hij dat deed op in het vak over het maken gipsmallen. Het vak werd gegeven door Roy Morris in een stoffige werkplaats vieze klas, waar iedereen een dikke tong kreeg van het gipsstof. Het belangrijkste in het klas was dat Roy heel zorgvuldig was met ideeën en liet alle studenten hun eigen werk met respect presenteren. Het gaat om die zorg waarmee je de zo breekbare ideeën omringd. Je kan een idee heel makkelijk kapot praten met een mening, terwijl je er beter aan doet om stil te zijn en te luisteren naar die ideeën. Zijn laatste tip raakt aan de kern van wat wij op de TU Delft jullie zowel willen meegeven, maar misschien daarom juist ook afnemen: nieuwsgierigheid… als in helemaal open en onderzoekend te zijn. Hierbij is het belangrijkste om open te staan voor verrassingen en het onverwachte en dit niet door meningen van anderen uit je systeem te laten slaan.
Deze podcast is gebaseerd op een Commencement Speech die Jony Ive op 12 Mei 2021 gaf voor de afstudeerders van de California College of Art. Er is door Nick Knight een erg mooie film van gemaakt, waarbij het lijkt of we hem eindelijk hebben bevrijd uit de witte kamer waar hij meestal zijn ontwerpen presenteerde. Zelf heb ik als student in 1994 Jony Ive heel erg kort in het echt gezien. Ik mocht op het podium waar 7 jaar later de iPod werd geïntroduceerd ons interface ontwerp presenteren. De baas van Apple design was Robert Brunner en hij liet ons bij de ontwerpafdeling rondkijken en vroeg zijn medewerker Jony Ive om hun laatste project te presenteren. Jony was niet enthousiast ("Dit is toch geheim!"), maar met een beetje tegenzin liet hij een paar prototypes zien van wat later de ook mislukte, maar zeer interessante 20th Anniversary Macintosh zien. Zelf heb ik deze computer jaren in mijn keuken gehad.
Tessa Steenkamp ontwerpt tussen interaction design en de gebouwde omgeving. Die twee perspectieven kloppen ook met haar vooropleidingen: eerst Industrial Design aan de TU Eindhoven en daarna de MSc/MArch Emergent Technologies and Design aan de School of Architecture in London. Na deze opleidingen werkte ze een tijd als service designer bij de Gemeente Amsterdam en bij UNSense, onderdeel van Ben van Berkel's architectenbureau UNStudio. Tessa ziet zichzelf als ontwerper in een Venn-diagram met drie cirkels: 1. de mens en de manier waarop we onszelf organiseren, 2. de technologie en de tools die we gebruiken en 3. onze (bebouwde) omgeving. Dat lijkt mogelijk een beetje op de driehoek/cirkel van onze faculteit met: de technologie, de mensen, de organisatie en het ontwerpen. We praten over interaction design of het ontwerpen om gedrag uit te lokken. Een gebouw of huis, lijkt heel star en weinig flexibel, maar nu al ziet Tessa op Funda dat huizen die eerst met 2 of 3 slaapkamers werden aangeprezen, nu spreken over slaapkamer en werkkamer. Een voorbeeld van How Buildings Learn (van Stewart Brand). We geven dan ook toe beide te houden van de brutalistische betonnen gebouwen zoals de Aula op de TU Delft campus. Daarin ontdekken we ook het verschil tussen hoe architecten naar bewoners en ontwerpers naar gebruikers kijken. Haar tip om beter te begrijpen wat ontwerpen is, is het boek uit de 60er jaren The Image of The City van stedebouwkundige Kevin Lynch te lezen (PDF). In dat boek wordt de stad en de structuur vanuit begrijpelijkheid beschreven. Hoe definiëren bewoners een wijk, waar vinden ze de weg minder goed. Het boek heeft achterin een hele lekkere methode, die je ook kan toepassen op andere vraagstukken. Tessa heeft deze methode gebruikt om de ingewikkeldheid van het openbaar bestuur in kaart te brengen. Aan het eind gaan we nog verder door op een paar interessante science-fiction films en boeken. Met als oudste voorbeeld Metropolis van Fritz Lang uit 1927, die gaat over klassenverschil in de stad en allerlei geavanceerde dingen laat zien. Dat doet mij weer denken aan een lekker boek Make It So, waarin getoond wordt hoe interfaces in films later ook interfaces in de echte wereld beïnvloeden. We sluiten af met het boek Highrise van J.G. Ballard over een flat met rijke mensen bovenin en armere mensen onderin. Het mooie is dat in de lockdown Tessa sommige aspecten van het boek herkent en ervaart met haar buren.
Ruud Balkenende is hoogleraar Circular Product Design aan de faculteit Industrieel Ontwerpen in Delft. Voor Ruud is ontwerpen (voor een circulaire economie) een zoektocht naar hoe je producten langer hun waarde kunnen laten vasthouden. Hiervoor moet de ontwerper en producent heel anders met het product (en eventueel de service eromheen) omgaan en moet een product heel anders op de markt gezet worden. Voor zijn tip spreken wij over het boek Brave New World van Aldous Huxley (hier is de hele tekst). Dit boek is geschreven in 1931 in een tijd waarin massaproductie en consumentisme opkomt en in het boek wordt een schijnbaar utopisch wereldbeeld neergezet, waar alles draait om gemeenschappelijkheid en saamhorigheid. Als je inzoomt zie je eigenlijk een dystopie, waarin mensen kunstmatig tot stand komen en afwijkend gedrag onmogelijk is. Op school reciteren de kinderen: "I do love flying, I do love having new clothes. But old clothes are beastly. We always throw away old clothes. Ending is better than mending, ending is better than mending, ending is better …" (hoofdstuk 3). Het omgekeerde waar Ruud zich nu mee bezig houdt. Mocht een boek uit 1931 te langzaam gaan, zou als alternatief het boek The Circle van Dave Eggers meer raakvlakken hebben met de huidige tijd van sociale media, internet en smartphones. Kleine notitie: door technische problemen lopen tegen het einde de audio-tracks niet meer lekker gelijk. Dit kan verwarrend zijn, maar als je vooral naar Ruud blijft luisteren en de interviewer probeert te negeren, blijft er toch een uitstekend verhaal over.
Timo de Rijk is de directeur van het Design Museum Den Bosch en was hiervoor hoogleraar Design, Culture & Society op onze faculteit. Voor Timo gaat design over de ingreep die je doet op de wereld. Bij ontwerpen maak je iets wat er nog niet is en hiervoor moet je in staat zijn een andere toekomst voor te stellen. Voor Timo is het van belang om bij het ontwerpen niet alleen toekomstige producten en systemen te verzinnen, maar ook alles wat eromheen hangt: de context. Die context bestaat uit zaken als gebruik en commercie, maar ook de culturele context. Voor die ingreep moet je weten wat de wereld is, waar die voor staat in sociale, culturele en economische zin en daarmee moet je aan de slag. Ontwerpen is dus een heel intellectuele activiteit, waarvoor je veel moet weten en begrijpen. Geschiedenis kan heel goed helpen je deze wereld te begrijpen, maar niet om de toekomstte voorspellen, daarvoor is elke situatie te uniek. Zijn tip voor eerstejaars is dan ook om je intellectuele voelsprieten uit te zetten door vaak en veel musea te bezoeken en dan natuurlijk vooral het Design Museum Den Bosch (of London, Gent, Duitsland). Zo'n museum leert je dat ontwerpen altijd verandert en dat ontwerpen een debat is in woord en daad. Regelmatig bezoek aan tentoonstellingen voedt je denken. Heel concreet: terwijl we dit interview hadden, was het museum gesloten en konden wij nog een laatste keerde tentoonstelling Victor Papanek: The Politics of Design bezoeken, vanaf 16 Oktober 2021 komt de tentoonstelling GOTH - Designing Darkness over de donkere kant van het bestaan en alles wat je associeert met Gothics.
Silvia Naber is trendwatcher bij Trendzaken, en freelancer bij Food by Design en Bloom. Silvia was ooit student van mij, toen ik lesgaf bij de Willem de Kooning Academie op de (nu opgeheven) bacheloropleiding Lifestyle & Design. Hierna heeft Silvia nog een master gedaan in Fashion Strategy bij ArtEZ in Arnhem. Voor Silvia is klassiek ontwerpen het vormgeven van iets als een product, folder of een boek, terwijl zij eigenlijk meer informatie vormgeeft, namelijk trends. Trendonderzoek is het startpunt van het hele ontwerpproces en resulteert ook wel in echte producten. Als trendwatcher moet je echt heel erg om je heen kijken, patronen opmerken voordat anderen het zien en ze op een goede manier communiceren. Haar tip sluit aan op dat rondkijken, dat is het lekkere doe-boek How to be an explorer of the world (ook Nederlandse versie) van Keri Smith. Dat boek zit vol kleine oefeningen die je zelf kan doen, waardoor je bewuster om je heen kan kijken.
Mijn audio is helaas niet helemaal goed in deze opname, maar gelukkig kunnen we Silvia wel goed horen.
Jeroen Coelen geeft les en doet onderzoek naar startups bij Industrieel Ontwerpen aan de TU Delft. Voor Jeroen is ontwerpen de natuurlijke reflex van de mens om zich een voorstelling te maken van een mogelijke toekomst. Met een startup ben je ook een toekomstige voorstelling te maken en schets je je business model, product of dienst. Zijn tip is om te kijken naar het introductiefilmpje over Jobs to be Done van Clayton Christensen. Hierin zegt Clayton dat je naar producten kan kijken als dingen die we inhuren om iets gedaan te krijgen. Dit helpt je om op verschillende niveaus na te denken over waarom je een product aan het maken bent. Mocht je meer willen lezen over Jobs to be Done, dan geeft dit Harvard Business Review artikel nog meer achtergrond. Clayton Christensen was een professor bij Harvard en introduceerde het idee van Disruptive Innovation in zijn boek The Innovator's Dilemma. Mocht je meer willen weten over Jeroen Coelen, volg hem dan op LinkedIn.
Jan Belon is strategisch directeur en oprichter van Afdeling Buitengewone Zaken (of A/BZ). Jan was een van de vroegste afstudeerders van de opleiding Industrial Design aan de TU Eindhoven. We spreken elkaar tijdens de week van de Dutch Design Week (dit jaar volledig online) en daar heeft A/BZ in samenwerking met Garage2020 zojuist de prestigieuze Dutch Design Award gewonnen in de categorie Service & Systems voor hun project Monnie. Hoewel dit gewoon lijkt op het ontwerpen van een app, ziet Jan dit soort ontwerpen als een poging om echte systeemverandering tot effect te hebben, in dit geval de manier waarop schuldeisers met jongeren kunnen omgaan. Bij systeemontwerpen is samenwerking heel belangrijk, waardoor je ook echt multidisciplinair bezig kan zijn, met niet alleen ontwerpers, maar zelfs ook filosofen. Behalve de resultaten en de samenwerking, is voor Jan ook de manier van ontwerpen belangrijk. Zo verzonnen zij de methode van Hidden Design , waarin ze heel extreem een niet bestaand product-service gingen naspelen, alsof de tovenaar van Wizard-of-Oz achter het gordijn zat. Op deze manier maakten ze tijdens de 2012 Dutch Design Week de Ver Van Je Bed Show. Jan's tip om beter te leren omgaan met systeemverandering is het boek Product-Service System Design for Sustainability (ook in PDF) door Carlo Vezzoli, waarin dit grote thema toch iets meer behapbaar wordt beschreven.
Charlotte Kobus is een collega docent bij Industrieel Ontwerpen en adviseert organisaties op duurzaam consumentengedrag met TINH. Haar achtergrond is dat ze na haar bachelor IO, de master Strategic Product Design heeft gedaan en toen is gaan werken bij een energienetwerkbedrijf en daarnaast gaan promoveren. Charlotte benadert het ontwerpen vanuit een heel onderzoekend perspectief, maar probeert daarbij vaak veel verschillende partijen en conflicterende belangen bij elkaar te brengen. Dat betekent dat er vaak niet één juist antwoord is, maar dat het eindigt in een acceptabele oplossing voor een uitdaging. Haar tip is het boek "this human" van Melis Senova. Het boek staat vol met tips en oefeningen om erachter te komen hoe je als ontwerper in de wereld staat, waardoor je veel effectiever kan hebben. Als dit je bevalt kan je daarna nog het wat moeilijkere boek The Reflective Practitioner van Donald Schön lezen.
From the publisher's feed