Vaccine

ดวงจันทร์ เป็นวัตถุท้องฟ้าที่สว่างและมีความโดดเด่น

มันจึงมีเรื่องเล่าขาน ตำนานปะปนมากับมีความเชื่อผิดๆและข่าวปลอมมากมาย ซึ่งรายการในตอนนี้จะเน้นไปที่สองเรื่อง นั่นคือ 

1. Lunar effect ที่เชื่อว่าการเกิดข้างขึ้นข้างแรม นั้นส่งผลต่อสภาพร่างกายและจิตใจมนุษย์ได้

2. ทฤษฎีสมคบคิดเรื่องการไปเยือนดวงจันทร์ ที่ออกมากล่าวว่าการเดินทางไปยืนบนพื้นผิวดวงจันทร์ของโครงการอะพอลโลไม่ใช่เรื่องจริง หลักฐานต่างๆทั้งภาพถ่ายและวีดีโอเกิดจากการถ่ายทำบนโลกของเรา

มาฟังกันให้เข้าใจอย่างลึกซึ้งไปเลยครับว่าความจริงในเรื่องนี้คืออะไร

การอ้างเหตุผลแบบวิบัตินั้นพบเจอได้บ่อยๆในชีวิตประจำวัน

รายการตอนนี้พาไปรู้จักการอ้างเหตุผลแบบวิบัติที่ควรศึกษาไว้เพื่อไม่ให้คล้อยตาม ได้แก่

1. Argument from authority

การอ้างว่าสิ่งนั้นเป็นจริงเพราะ บุคคลผู้เชี่ยวชาญ ผู้น่าเชื่อถือ คิดเห็นว่ามันจริง

2. Argumentum ad populum 

การอ้างว่าสิ่งนี้จริง เพราะ คนส่วนมากเชื่อกันว่าจริง  

3. Argumentum ad antiquitatem

 การอ้างเหตุผลว่าสิ่งนี้ถูกต้องเพราะทำกันมานานแล้ว  หรือทำกันอยู่เป็นประจำ 

4. Post hoc ergo propter hoc

คือ ความเชื่อว่าสิ่งที่เกิดก่อน เป็นเหตุของสิ่งที่เกิดทีหลัง อย่างแน่นอน

5. Argument from Ignorance

การอ้างว่าสิ่งนี้จริง เพราะยังไม่มีการพิสูจน์หักล้างว่ามันไม่จริง (และในทางกลับกันด้วย)

ส่วนรายละเอียดและตัวอย่างลองรับฟังในรายการตอนนี้ได้เลยครับ

ย้อนกลับไปไม่นานนัก แนวคิดเรื่องโลกแตกในปี ค.ศ. 2012 เป็นเรื่องที่โด่งดังมาก  ผู้ที่เชื่อในเรื่องนี้ มีการกล่าวอ้างว่าปฏิทินมายันโบราณทำนายไว้ 

หลังจากปี 2012  ข่าวปลอมเกี่ยวกับวันสิ้นโลก ก็ยังมีอยู่เรื่อยๆ ซึ่ง มักกล่าวอ้างสาเหตุการทำลายล้างโลกที่แตกต่างกันออกไปดังนี้

1. วัตถุนอกโลกพุ่งเข้าชนโลก

2. น้ำท่วมโลก

3.ดาวเคราะห์เรียงตัว 

ข่าวปลอมเหล่านี้มัก มีการนำเรื่องจริง มาผสมกับเรื่องไม่จริง  ซึ่งเรื่องจริงจะช่วยส่งเสริมให้เรื่องเหล่านี้ดูน่าเชื่อถือขึ้น

รายการตอนนี้จะเล่าให้ฟังว่าในแต่ละกรณีว่าข้อเท็จจริงเป็นอย่างไร

ปรากฏการณ์พลาซีโบ (Placebo effect) เป็นปรากฏการณ์ที่ผู้ป่วยไม่รู้ว่าตนเองได้รับการรักษาหลอกๆ แต่ผู้ป่วย "บางราย"มีอาการดีขึ้นจริงๆ โดยส่วนมากจะเป็นการหายปวดหรือปวดลดลง  บางรายอาจมีอาการนอนไม่หลับจากความเครียดลดลง  อาการประเภทเหน็ดเหนื่อยหรือคลื่นไส้ลดลงได้

แต่มันไม่ได้ทำให้ผู้ป่วยหายจากโรค

นักวิทยาศาสตร์ค้นพบปรากฏการณ์นี้ได้อย่างไร รวมทั้งพวกเขาจะผลที่เกิดจากปรากฏการณ์พลาซีโบกับประสิทธิภาพของยาได้อย่างไร

ผมเล่าให้ฟังไว้ในรายการตอนนี้ครับ

อาจารย์โก้ ดร.พงศกร สายเพ็ชร์  ผู้ทำช่องสอนวิทยาศาสตร์คุณภาพ "วิทย์พ่อโก้"

จะเล่าให้ฟังว่า Cognitive bias ซึ่งเป็นวิธีคิดลัดและเอนเอียง จนส่งผลต่อการตัดสินใจของเราคืออะไร?

พร้อมยกตัวอย่าง เช่น confirmation bias, ความเอนเอียงจากการอยู่รอด (Survivorship bias) ,

ปรากฏการณ์ดันนิง–ครูเกอร์ (Dunning–Kruger effect) ,Hindsight bias

และเราจะระมัดระวังความคิดเหล่านี้ได้อย่างไร

เป็นตอนที่ยาว แต่โดยส่วนตัวผมว่าดีมากที่สุดตอนหนึ่งครับ

แม้ทุกวันนี้ เราจะรู้กันดีว่าโลกกลม แต่มีคนจำนวนหนึ่งหนึ่งรวมกลุ่มกันเป็นสมาคมอ้างเหตุผลต่างๆนานามาโน้มน้าวให้คนอื่นเชื่อว่า โลกของเราแท้จริงแล้วเป็นแผ่นแบนๆ ซึ่งขัดกับความจริงทางวิทยาศาสตร์

รายการตอนนี้จะรวมวิธีพิสูจน์ว่าโลกกลม

ตั้งแต่การสังเกตธรรมชาติ จนถึงการใช้อุปกรณ์ และเทคโนโลยีสมัยใหม่ต่างๆในการช่วยพิสูจน์ว่าโลกกลม

เพื่อให้ทุกท่านเข้าใจแบบแจ่มแจ้งในเรื่องนี้ไปเลย

สมองเป็นอวัยวะที่อยู่ในกะโหลกศีรษะ มีหน้าที่สำคัญมากมายโดยเฉพาะการคิด การใช้เหตุผล การเกิดของอารมณ์  จนกล่าวได้ว่าสมองนั้นมีความซับซ้อนและมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อบุคลิกภาพและตัวตนของคนๆหนึ่ง

ความรู้หลายอย่างเกี่ยวกับสมองเพิ่งถูกค้นพบไม่ถึงร้อยปีมานี้ แต่มีทฤษฎีมากมายที่อธิบายสมองอย่างผิดๆ จนถึง กล่าวอ้างในสิ่งที่ยังไม่ได้รับการยืนยันและไม่มีหลักฐานชัดเจน จนกลายเป็นกลุ่มข่าวปลอมที่ต้องมาคุยกันในรายการตอนนี้

เช่น 

- Phrenology ศาสตร์ที่มีความเชื่อว่า รูปทรงของกะโหลกศีรษะ มีความเชื่อมโยงกับลักษณะสมอง

- Mozart effect ที่กล่าวอ้างว่าการให้เด็กฟังเพลงคลาสสิกของโมสาร์ทจะช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบประสาทและสมอง 

- อาหารหรือยาเสริมสติปัญญา ที่กล่าวอ้างสรรพคุณว่าสามารถเพิ่มความจำ , ประสิทธิภาพในการตัดสินใจ , ความคิดสร้างสรรค์ได้

สามารถรับฟังรายละเอียดทั้งหมดได้ในรายการตอนนี้ครับ

วิทยาศาสตร์เป็นคำที่หลายคนคุ้นหู และเป็นวิชาที่เราเรียนกันมาตั้งแต่เด็ก

แต่การแยกแยะวิทยาศาสตร์ออกจากสิ่งที่ไม่ใช่วิทยาศาสตร์นั้นเป็นสิ่งที่หลายคนอาจไม่ทราบมาก่อน

นักปรัชญาชาวออสเตรียชื่อ Karl Popper

เสนอหลักการที่ใช้แยกวิทยาศาสตร์ออกจากวิทยาศาสตร์เทียม (Pseudoscience)

โดยทฤษฎีที่เป็นวิทยาศาสตร์จะถูกพิสูจน์ว่าผิดได้ หลักการดังกล่าวเรียกว่า falsifiability

รายการตอนนี้จะเล่าเรื่องวิทยาศาสตร์เทียมให้ฟังอย่างละเอียด

รวมทั้งยกตัวอย่างวิทยาศาสตร์เทียมที่น่าสนใจให้ฟังในตอนท้าย

การตัดสินใจในชีวิตประจำวันของเราไม่ได้สมเหตุสมผลไปหมดทุกครั้ง และบ่อยครั้งเราอาจถกเถียงกัน โดยไม่ได้ใช้ตรรกะที่ถูกต้องรัดกุม รวมทั้งรับรู้ข้อมูลแล้วตัดสินใจเชื่ออย่างไม่ระมัดระวัง

ตรรกะ (Logic) เป็นศาสตร์ที่ศึกษาการให้เหตุผล มันเป็นส่วนหนึ่งของวิชาปรัชญา และถูกศึกษาเพื่อเพิ่มความสามารถเชิงวาทศิลป์และช่วยในการโต้งเถียงกับมนุษย์ผู้มีตรรกะวิบัติ (Fallacy) 

ตรรกะวิบัติ (Fallacy) เป็นการให้เหตุผลที่ไม่สมเหตุสมผล  และมีหลากหลายรูปแบบ

วันนี้ผมจะแนะนำให้ทุกท่านรู้จักกับตัวอย่างของตรรกะวิบัติแบบต่างๆ เพื่อสร้างความรอบคอบ รัดกุมทางความคิด เพื่อการพิจารณาเรื่องต่างๆว่าเราควรเชื่อมันหรือไม่

การระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่สร้างความกังวลไปทั่วโลก

แต่สิ่งหนึ่งที่น่ากลัวไม่แพ้ไวรัส คือ ข่าวปลอมที่แพร่ไปแบบไวรัลตามสื่อโซเชียล 

ซึ่งมีอยู่มากมายจนต้องนำมารวบรวมไว้ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเข้าใจผิดแพร่กระจายไปเป็นวงกว้าง

โดยแบ่งได้หลากหลายตั้งแต่ข่าวปลอมเกี่ยวกับสถานที่ติดเชื้อ จนถึง วิธีป้องกันตัว ตรวจสอบ หรือรักษาผิดๆ

ฟังแล้วจะได้มีแนวทางในการระมัดระวังข่าวปลอมเรื่องไวรัสโคโรนามากขึ้น

และไม่แชร์ข่าวปลอมต่อจนผู้คนรอบข้างเกิดความเข้าใจผิดมากมาย