Þátturinn Við skákborðið er að þessu sinni tvöfalt lengri en vanalega. Gestir Kristjáns Arnar Elíassonar eru báðir fyrir löngu orðnir þjóðþekktir menn. Friðrik Ólafsson er fyrsti íslenski stórmeistarinn í skák og var einn allra sterkasti skákmaður heims á sínum tíma. Hann er fyrrverandi forseti Alþjóðaskáksambandsins FIDE og fyrrverandi skrifstofustjóri Alþingis og því æðsti embættismaður þess. Guðmundur G. Þórarinsson er verkfræðingur og fyrrverandi alþingismaður. Hann var forseti Skáksambands Íslands þegar skákeinvígi aldarinnar var haldið í Laugardalshöll árið 1972 á milli þeirra Spasskís og Fischers.

Efni þessa þáttar er fyrst og fremst skákin, eðli hennar og uppruni. Þróun skáklistarinnar og byltingarkenndar breytingar og kannski síðast en ekki síst þróun mannlegrar hugsunar. En hvað er skák og hvar er hún upprunnin? Kristján Örn dró sig að mestu í hlé og bað þá Friðrik og Guðmund um að taka spjall og skyggnast inní þessa hulinsheima listagyðjunnar. Í lok þáttarins syngur 7. heimsmeistarinn í skák (1957-1958), Vasily Smyslov lagið Stenka Razin (Volga, Volga) ásamt karlakórnum í Tilburg ("La Renaissance"). Skákborðið, platan og Staunton taflmennirnir á myndinni á milli þeirra Guðmundar og Friðriks er gjöf til Friðriks frá kúbanska byltingarleiðtoganum Fidel Castro eftir Ólympíuskákmótið í Havana á Kúbu árið 1966.

Magnús Pálmi Örnólfsson skákmeistari og hagfræðingur MBA var gestur Kristjáns Arnar Elíassonar í skákþætti hans Við skákborðið á Útvarpi Sögu. Þeir félagarnir fóru um víðan völl í spjalli sínu. Nöfn eins og Katrín Jakobsdóttir, Ásgeir Jónsson, Donald Trump, Gunnar Nelson og  Mugison koma við sögu og hugtök eins og vísindi, íþróttir og viðskipti.

Þeir Magnús og Kristján fóru inn á "hættulegar brautir" þegar þeir fóru að ræða ágreiningsmál í hjónaböndum. Hvenær á til dæmis að setja uppþvottavél af stað? Er það þegar hún er hálffull eða full? Magnús hefur mjög sterkar skoðanir á því. Er hægt að semja jafntefli við fjall? Er réttlætanlegt að tefla blindskák í kennslustundum? Á þessu hefur Magnús Pálmi einnig svör á reiðum hödum. 

Ritstjórar www.skak.is, þeir Gunnar Björnsson forseti Skáksambands Íslands og Ingvar Þór Jóhanesson FIDE meistari kíktu í heimsókn á Útvarp Sögu til Kristjáns Arnar Elíassonar í vikulegan þátt hans Við skákborðið. Tilgangurinn var að fara lauslega og á léttu nótunum yfir skákárið 2023, bæði hér heim og erlendis, og að reyna að skyggnast aðeins inn í framtíðina, þ.e. skákárið 2024.

"Hvar er Ding Liren ríkjandi heimsmeistari í skák? Hann hefur ekki snert viðartaflmenn í 236 daga! Þessari spurningu ásamt mörgum öðrum er svarað í þættinum.

Í dag var aftur á dagskrá viðtal sem Kristján Örn Elíasson átti við Ríkharð Sveinsson formann Taflfélags Reykjavíkur 15. nóvember 2023. Ríkharður lést 20. desember s.l. eftir skammvinn veikindi aðeins 56 ára að aldri. Jarðarför hans fór fram frá Grafarvogskirkju í dag að viðstöddu fjölmenni. Til minningar um Rikka, eins og hann var gjarnan kallaður af vinum sínum, var viðtalið aftur flutt í skákþættinum á Útvarpi Sögu í dag.

(Repost E44 from Nov 15, 2023)

Gestur Kristjáns Arnar í skákþættinum í dag var Omar Salama alþjóðlegur skákdómari, skákkennari og eigandi ferðaskrifstofunnar Kleopatra Tours. Omar er frá Egyptalandi en hann fæddist í borginni Alexandríu árið 1980. Þegar hann var 24 ára gamall fluttist hann til Íslands. Hann var varaforseti Skáksambands Íslands um tíma, kosinn framkvæmdastjóri Skáksambands Norðurlanda árið 2021 og sat í skákdómaranefnd Alþjóðaskáksambandsins (FIDE) í 8 ár. Hann hefur gegnt fjölda starfa fyrir íslenska skákhreyfingu og fyrir alheimsskákhreyfinguna, verið vinsæll og eftirsóttur, og ferðast út um allan heim í störfum sínum. Í þættinum talar Omar um unga syni sína, Adam og Jósef, sem eru efnilegir skákmeistarar og skákstarfið á leikskólanum Laufásborg sem hann hóf fyrir nokkrum árum og margt annað áhugavert og skemmtilegt svo sem ferðalög um heimaland sitt, Egyptaland. 

Skákmeistararnir Magnús Pálmi Örnólfsson og Sigurbjörn Björnsson voru gestir Kristjáns Arnar í skákþætti hans Við skákborðið. Umræðuefnið var Fischer Random eða chess 960 sem á íslensku hefur hlotið nafnið slembiskák. Opinberu Íslandsmóti í slembiskák lauk um helgina með sigri stórmeistarans og stigahæsta skákmanns Íslands Hjörvars Steins Grétarssonar. Sigurbjörn og Magnús Pálmi voru á meðal keppenda og stóðu sig frábærlega, komust í undanúrslit og enduðu í 3. og 4. sæti á eftir alþjóðlega meistaranum Birni Þorfinnssyni sem hafnaði í 2. sæti.

Magnús og Sigurbjörn fóru yfir helstu reglurnar í slembiskák, töluðu um sterkasta slembiskákmót allra tíma sem haldið verður í Þýskalandi í febrúar á nýju ári. Þar munu etja kappi átta af sterkustu skákmönnum heims en þeir eru: Magnus Carlsen Noregi (2830), Fabiano Caruana Bandaríkjunum (2794), Ding Liren Kína (2780), Alireza Firouzja Frakklandi (2763), Vincent Keymer Þýskalandi (2738), Nodirbek Abdusattorov Úsbekistan (2727), Levon Aronian Bandaríkjunum (2723) og Gukesh Dommaraju Indlandi (2720). Aldeilis elo-skákstigin á ferð þarna! 

Athygli vekur þó að núverandi heimsmeistari i slembiskák, en mótið fór fram í Reykjavík 2022, Hikaru Nakamura (2788) og fyrrverandi heimsmeistari í slembiskák Wesley So (2752) eru ekki á meðal keppenda. Bandaríkjamennirnir Nakamura og So eru skráðir #3 og #8 á stigalista FIDE yfir sterkustu skákmenn heims.

Sú nýbreyttni varð að þessu sinni að hlustendum gafst kostur á að hringja inn í þáttinn og svara nokkrum "laufléttum" skákspurningum. Í verðlaun var bókin "Einvígi allra tíma" eftir Guðmund G. Þórarinsson en hann var forseti Skáksambands Íslands þegar heimsmeistaraeinvígi Spassky og Fischer fór fram í Laugardalshöllinni í Reykjavík árið 1972.

Kristján Örn Elíasson ræðir við Þorvarð Fannar Ólafsson skákmeistara og sölumann hjá Myllunni. Þorvarður bjó í Grindavík og lærði þar mannganginn ungur að árum eða þegar hann var aðeins 5 ára gamall. Í fyrstu tefldi hann aðallega í heimahúsum við ættingja og vini. Blómlegt skáklíf var í Grunnskóla Grindavíkur á þessum tíma og fljótlega varð Þorvarður meðal sterkustu skákmanna skólans. Hann varð skólameistari í skák árin 1984, 1985 og 1986. Sigurinn gaf honum þátttökurétt í Gullbringu-sýslumótinu sem Þorvarður nýtti sér með góðum árangri. Þeir félagarnir fóru um víðan völl í spjalli sínu, m.a. yfir hálfan hnöttinn þar sem þeir lentu á Filippseyjum árið 2009. Þar tók Þorvarður þátt í að kaupa borð, stóla og töfl fyrir nokkra  skákáhugamenn sem stofnuðu skákfélag sem hefur vaxið og dafnað allar götur síðan. Þorvarður hefur reglulega heimsótt klúbbinn, tekið þátt í skákmótum en hann segir að hann hafi aldrei teflt við jafn marga sterka stigalausa skákmenn.

Slóð á skákfélagið á Filippseyjum 

San Carlos-Negros Chess Club

Ríkharður Sveinsson formaður Taflfélags Reykjavíkur og alþjóðlegur skákdómari settist Við skákborðið að þessu sinni. Ríkharður sagði frá stofnun taflfélagsins og starfsemi þess en TR er elsta og eitt virkasta skákfélag landsins, stofnað laugardaginn 6. október 1900 og því 123 ára.

Af vefsíðu Taflfélags Reykjavíkur:

Upphafið að stofnun Taflfélags Reykjavíkur kom frá Danmörku eins og svo margt annað gott á þessum tíma. Þar hafði Pétur Zóphóníasson stundað nám og kynnst starfsemi danskra taflfélaga. Hann sneri nú heim sumarið 1900 og ákvað að láta á reyna hvort hægt væri að stofna taflfélag í Reykjavík. Pétur Zóphóníasson hóf nú að smala saman skákáhugamönnum í Reykjavík og leitað fyrst til móðurbróður síns, Sturlu Jónssonar kaupmanns, sem var ágætur skákmaður. Fleiri bættust í hópinn, m.a. Sigurður Jónsson fangavörður en skák var nokkuð tefld í fjölskyldu hans.

Að lokum var ákveðið að láta „tafllista” liggja frammi á vel völdum stöðum í borginni. Nú skyldi reyna á hvort áhugi væri fyrir stofnun taflfélags í Reykjavík. Hinn 2. október 1900 rituðu forsvarsmennirnir þrír, Pétur, Sigurður og Sturla, auglýsingu og sendu í blöðin. Þar var stofnun T.R. auglýst og áhugasamir menn beðnir að mæta til skráningar.

Stofnfundur T.R. fór fram 6. október 1900 í „húsi Jóns Sveinssonar” trésmiðs í Pósthússtræti 14b á horni Kirkjustrætis.  Þar rak dóttir Sigurðar Jónssonar fangavarðar, sem varð fyrsti formaður félagsins, kaffiteríu og leyfði skákmönnum að nota aðstöðuna til skákiðkunar.

Stofnfélagar Taflfélagsins voru 29 talsins, flestir úr „efri millistétt” en þeir voru:

• Sigurður Jónsson fangavörður
• Pétur Zóphóníansson gagnfræðingur
• Sturla Jónsson kaupmaður
• Pétur Pétursson bæjargjaldkeri
• Friðrik Jónsson kaupmaður
• Einar Benediktsson athafnamaður og skáld
• Björn M. Ólsen rektor
• Indriði Einarsson assessor og skáld
• Jakob Jónsson verslunarstjóri
• Ingvar Pálsson kaupmaður
• Helgi Helgason verslunarstjóri
• Júlíus Guðmundsson kaupmaður
• Pétur Bogason læknir
• Skúli Bogason læknir
• Sturla Guðmundsson cand. phil.
• Sigurður Guðmundsson prestur
• Jens Waage bankastjóri
• Ágúst Sigurðsson prentari
• Pétur G. Guðmundsson prentiðnmaður
• Ólafur Björnsson ritstjóri
• Sigurjón Jónsson framkvæmdastjóri
• Þórður Sveinsson læknir
• Baldur Sveinsson blaðamaður
• Magnús Magnússon skipstjóri
• Ludvig Andersen heildsali
• og fjórir aðrir

Fyrsta stjórn félagsins var skipuð eftirfarandi:

• Sigurður Jónsson formaður
• Sturla Jónsson gjaldkeri
• Pétur Zóphóníasson ritari

Að þessu sinni settist Við skákborðið hjá Kristjáni Erni Elíassyni Helgi Árnason formaður skákdeildar Fjölnis og fyrrverandi skólastjóri Rimaskóla. Helgi segir að hann hafi fyrst og fremst tengst skákinni í gegnum skólastarf og þá mest eftir að hann tók við starfi skólastjóra við Rimaskóla sem hann gengdi í 26 ár en skólinn var stofnaður árið 1993. Á tíu ára afmæli skólans árið 2003 urðu skáksveitir skólans Íslandsmeistarar bæði í stúlknaflokki og opnum flokki en Helgi segir að skólinn hafi verið með skákstarf frá upphafi og þá aðallega í gegnum tómstundastarf hjá Íþrótta- og tómstundaráði Reykjavíkur (ÍTR). Afraksturinn kom því fljótlega í ljós en á fyrsta borði tefldi Hjörvar Steinn Grétarsson, nú stigahæsti skákmaður landsins, þá aðeins 9 ára gamall. Sigurbjörn Björnsson FIDE meistari og liðsmaður skáksveitar Fjölnis í efstu deild á Íslandsmóti skákfélaga kom svo símleiðis inn í miðjan þáttinn og ræddi við þá Helga og Kristján Örn. Umræðuefnið var meða annars fjölmennt, skemmtilegt og sterkt tveggja daga atskákmót taflfélaga sem lauk í Taflfélagi Reykjavíkur í gærkvöldi með sigri Víkingaklúbbsins og Íslandsmót skákfélaga en skáksveit Fjölnis trjónir þar nú eitt liða á toppnum með fullt hús stiga eftir að fyrri hluta keppninnar hefur farið fram. Ljóst er að baráttan um Íslandsmeistaratitilinn verður á milli skákdeildar Fjölnis, Taflfélags Reykjavíur og Víkingaklúbbsins en síðari hluti keppninnar verður tefldur dagana 29. febrúar til 3. mars á næsta ári.

Helgi Áss Grétarsson stórmeistari og fyrsti varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík var gestur Kristjáns Arnar Elíassonar að þessu sinni.  Margt hefur drifið á daga íslenskra skákmanna að undanförnu og margt spennandi er á dagskrá næstu vikurnar sem þeir Helgi og Kristján Örn fóru yfir í þættinum.

Má þar nefna að í dag hefði Hrafn Jökulsson rithöfundur, blaðamaður og skákfrömuður orðið 58 ára gamall en hann lést á síðasta ári. Vinaskákfélagið heldur glæsilegt hraðskákmót að Aflagranda 40 í Reykjavík síðar í dag til minningar um Hrafn og hafa flestir af sterkustu skákmönnum þjóðarinnar sem eru á landinu boðað þátttöku sína. Forseti Íslands, herra Guðni Th. Jóhannesson, mun leika fyrsta leikinn fyrir Hjörvar Stein Grétarsson stórmeistara á efsta borði.

Helgi sagði frá athyglisverðri og stórskemmtilegri grein sem hann skrifaði í síðasta tölublað Tímaritsins Skák sem hann kallar "5 ára planið" með undirfyrirsögninni "Reynslusaga miðaldra stórmeistara af endurkomu í skákheiminn". Í lok greinarinnar segir hann að aðalatriðið sé að vinna í að bæta ákvarðanir sínar og finna leiðir til að skapa erfiðleika fyrir andstæðinginn, að taka skynsamlegar ákvarðanir. Á þann hátt sé líklegast að maður hámarki árangur sinn á hverjum tíma.
 

Annað sem þeir félagar ræddu var staðan á Íslandsmóti skákfélaga 2023-2024 sem nú er hálfnað, frábæran árangur Birkis Hallmundarsonar á HM í flokki 10 ára barna og yngri, nýlokinni sterkri mótaröð Bistro-banka í Mosfellsbæ þar sem peningaverðlaun voru ein milljón króna á glæsilegu lokamóti, Uppsala unglingamótið, Hannes Hlífar á HM 50 ára og eldri, Ofurmótið á eyjunni Mön, EM landsliða sem er fram undan og margt fleira áhugavert og skemmtilegt.