Vos en Lommer

Een tuba die gestemd moet worden. Zo klinkt de roerdomp in het riet. 'Hoempen' noemen we dat. Een grappige verschijning aan de randen van de stad. Z'n kostje bij elkaar scharrelend tussen het riet. En in deze aflevering komt de bosmuis aan bod. Wist je dat deze muis zo ongeveer het meest voorkomende zoogdiertje is van de stad? Overal waar begroeiing is, waar het een beetje rommelig is, in alle tuinen en parken leeft ie z'n korte leven. Kort, want de bosmuis blijft basisvoedsel voor eigenlijk alle andere, iets grotere, dieren die er hun voedsel zoeken.

Ja, die raaf, die komt steeds dichterbij. Je kunt hem al horen in de Diemer Vijfhoek en in het Amsterdamse Bos. Een imposante verschijning en een gewiekste opruimer van dode dieren. Bart heeft hem ooit in Zwitserland gezien en gehoord, en kan niet wachten tot ie dat ook in Amsterdam meemaakt! En de dijkviltbraam. Nooit van gehoord? Dat is niet gek, maar waar hij opduikt, verdringt hij alle andere planten. Door z'n grote, kromme stekels, is het een ideale plek voor vogels om in te broeden. Dat dan weer wel.

Wat een leuk eendje. De kuifeend. Je herkent hem aan zijn kuif, nou, meer een staart aan z'n kop. En prachtige gele ogen in z'n gitzwarte kop en hagelwitte zijboorden. Het is een regelmatige winterbezoeker in de stad. Een andere bezoeker is de muskusrat. Aan de randen van de stad scharrelt en zwemt hij z'n kostje bij elkaar. Onderwijl de dijken en taluds ondergravend voor zijn uitgebreide woonst. Het is een z.g. 'invasieve' soort. Afkomstig uit Noord Amerika en heeft daarom nauwelijks natuurlijke vijanden. Ja, de mens misschien. Daarom heeft ie besloten een nachtdier te worden. En Geert heeft hem ooit gegeten!

Het sneeuwklokje. De vroege aankondiger van weerkundig betere tijden. Het is een makkelijke plant die het vanzelf doet. Maar weet je waaróm hij zo vroeg bloeit? Dat heeft alles met de bomen te maken. En in het voorjaar kunnen we de gehakkelde aurelia zien rondfladderen. Een vlinder die rupsen voortbrengt die dol zijn op brandnetels. Dat lijkt een betere uitgangspositie te zijn dan die van de rupsen van de buxusmot. Of niet?

Geert heeft meegewerkt aan een monumentaal boekwerk, 'Wild Amsterdam - de natuur van de stad' en de titel beschrijft al precies waar het over gaat. Een mooie gelegenheid voor een special met als gast Finette van der Heide. Dit gaat een rijke bron worden van onderwerpen die we de komende afleveringen gaan bespreken in Vos en Lommer. Maar deze aflevering is al de moeite waard: de spoorbaan als natuurgebied, de unieke scheggen die Amsterdam tot voorbeeld maken voor andere steden en wording van het struinbos. Hier kun je verder alle informatie vinden.

In de schoorsteen van Bart waren hoornaars hun nest aan het bouwen. Dat is geen prettig vooruitzicht als je ze hun gang laat gaan. Uitroken was de enige optie. Groter dan de gewone wesp maar niet veel 'gevaarlijker'. En dan is ook nog z'n Aziatische neefje hier komen wonen in Nederland. Een invasieve exoot. Maar uitroeien lijkt onbegonnen werk... En wat een fraaie verschijning, de grote gele kwikstaart. Als je in de winter op het dak goed uitkijkt als er wat water op ligt. Dan kun je hem zomaar in de stad ontdekken.

Zijn huid is z'n huis. Dat zegt Geert over de haas. Het is bijna onvoorstelbaar dat dit dappere dier in weer en wind zich slechts in een kuil kan terugtrekken. In een z.g. 'leger. En daar werpt zij ook nog haar jongen. Vier keer per jaar. Onder de kale hemel. En hoe de jongen dat overleven (áls ze het overleven) dat hoor je in deze aflevering. En waar we het ook nog hebben is over de dodaars. Weet je wat dat is? En hoe het aan z'n naam komt?

Als je een voorbeeld van een alleseter wil hebben: naast de mens is dat de zilvermeeuw. Vuilnisbelten, daar is die gek op. Maar wat een mooi gezicht toch altijd als je naar de lucht kijkt. Altijd is er wel ergens een meeuw die daarin rondzweeft. En het geluid kun je ook herkennen als je deze aflevering gehoord hebt. Maar Geert en Bart duiken ook de keuken in. Want wist je dat langs de bermen van de stad overal wilde rucola groeit? En dat je die gewoon kunt eten? Als je hem herkent, zie je hem overal.

Een vogel die je vast wel eens gehoord hebt, maar waarvan je na deze aflevering ook weet hoe die heet: de groenling. Dus als je met iemand op straat loopt en je hoort z'n geluid, dan steek je je wijsvinger omhoog, en zeg je eerbiedig: "Hoort, de groenling!" Vervolgens zal je bewondering oogsten... Overigens kun je dit ook doen als je alleen over straat loopt. En we hebben het in deze aflevering over een veelzijdige plant. De cichorei. Gebruikt als nep-koffie toen de echte koffie niet te krijgen was. Maar als je de bladeren in het donker houdt, kun je die eten en noemen we het opeens witlof! Maar vooral is het een prachtige bloem die je overal in de berm kunt tegenkomen. 's Ochtends...

Je zien ze steeds meer. Die grote, witte, ranke vogels langs de sloot. De grote zilverreiger. Geert denkt dat ze hetzelfde pad gaan volgen als van de blauwe reiger. Die is al niet meer weg te denken bij viskramen en afvalbakken in de stad. En ook in deze aflevering over wat Bart altijd wel zag maar nooit wist wat het was: witte klaver! Het overbekende plantje in ieder grasveldje en een ware snoeppot voor de bijen en andere insecten.