Wielkie pieniądze, wielki świat

Półtora tysiąca zmarłych, osiem tysięcy pcjentów w stanie krytycznym, prawie siedemdziesiąt tysięcy ludzi chorych, niemal trzy razy tyle pod obserwacją. Cztery tysiące wyleczonych. To aktualne i oficjalne dane o epidemii koronawirusa w Chinach. Czy naprawdę skala epidemii jest większa? Czy to możliwe, by wirus był stworzony przez człowieka? Jak wygląda życie w Chinach, gdzie zamknięta jest duża część miast, a w nich fabryki, biura, szkoły, przedszkola i uczelnie, gdzie nie lądują samoloty prawie 80 linii lotniczych? Jakie będą skutki działania wirusa z miasta Wuhan dla Chin, ludzkości, gospodarki świata i dla Polski.

"Polskę wreszcie widać w Davos" - mówi dla podcastu "Wielkie Pieniądze, Wielki Świat" prezydent, zaraz po powrocie ze Światowego Forum Ekonomicznego. Andrzej Duda opisuje jak się pokazała tam Polska, tłumaczy, że potrzeba czasu, by odejść od węgla w naszym kraju. Zapytałem też prezydenta, co osobiście sądzi o zmianach klimatu, a także z czego były zrobione kubki w Davos i ile było śniegu?

Po wrześniowym ataku na saudyjskie instalacje naftowe, za który USA obarczyły odpowiedzialnością Iran, Donald Trump dawał do zrozumienia, że opiera się naciskom, by odpowiedzieć militarnie. Tym razem zdecydował o zabiciu irańskiego bohatera narodowego, który - jak otwarcie mówią władze w Teheranie - od wielu lat robił wszystko, by niweczyć amerykańskie plany, a zwiększać irańskie wpływy w regionie. Wybuch rakiety w Bagdadzie otwiera nowy rozdział w historii coraz bardziej niebezpiecznego świata. Na tej zbliżającej się do tempertury wrzenia gorącej sytuacji wokół Iranu można zarobić. Dotyczy to nie tylko producentów ropy i bomb. W sytuacji niepewności bardzo szybko drożeje złoto, które w Polsce jako lokatę traktują już dziesiątki tysięcy ludzi.

Właściciel tego największego statku świata przerywa prace przy budowie na Bałtyku gazociągu Nord Stream II. Holendersko-szwajcarska firma AllSeas wycofuje się pod groźbą sankcji ustanowionych przez Stany Zjednoczone. Według dokumentów podpisanych przez Donalda Trumpa karą za dalszy udział w budowie gazociągu z Rosji do Niemiec przez Bałtyk byłoby zamrożenie kont w amerykańskich bankach zakaz współpracy z tamtejszymi firmami oraz zakz wjazdu na terytorium USA dla kadry kierowniczej. W Moskwie i Berlinie zapanowało oburzenie. Rosjanie zapewniają, że i tak zbudują gazociąg przez Bałtyk, który ma ominąć Ukrainę i Polskę. Czy to koniec prawie gotowego Nord Stream II? Czy może gazociąg powstanie z opóźnieniem? Jakie byłoby znaczenie takiego opóźnienia? Co z tego wynika dla Ukrainy i dla Polski?

Kto ma złoto ten jest bogaty. Od tysiącleci ten wyjątkowy metal, który wedle przypuszczeń naukowców, przyleciał na ziemię z kosmosu, jest uważany za pewną lokatę majątku. Przez ostatnie pół wieku, pieniądze którymi posługuje się świat, nie mają już żadnego formalnego pokrycia w złocie. Tych pieniędzy, w tym dolarów, jest coraz więcej i więcej, a jednocześnie hegemonia USA na świecie zaczyna być podważana. W ostatnich latach wschód gromadzi więc złoto. Szybko rosną zasoby złota Chin i Rosji, a także Indii, Kazachstanu, a także... Polski. Jak NBP tłumaczy przesunięcie polskich rezerw w stronę złota? Jak wyglądał przerzut zakupionych ponad sto ton cennego metalu do kraju?

Po wojnach światowych w świecie zachodnim różnice dochodów i majątków się zmniejszały. Tak było do końca lat 70. Od tego czasu stopień rozwarstwienia stopniowo wrócił do stanu sprzed wojen. Bogacenie się bogatych jest tak szybkie, że stało się argumentem przeciwko mierzeniu rozwoju wskaźnikiem PKB. Bo co z tego, że rośnie, skoro nie mówi nic o tym jaka część społeczeństw korzysta z tego wzrostu. Wiele badań pokazuje, że w wielu krajach, szczególnie anglosaskich - jeden procent społeczeństwa ma ponad połowę majątku, a połowa społeczeństwa nie ma dosłownie nic - albo mnie niż nic - bo to co mają, po odjęciu kredytów które winni spłacić - ma ujemną wartość. Dlaczego tak się dzieje? Czy to dobrze czy źle dla powodzenia narodów, dla gospodarki jako całości? Jak to wygląda w Polsce?

Po wojnach światowych w świecie zachodnim różnice dochodów i majątków się zmniejszały. Tak było do końca lat 70. Od tego czasu stopień rozwarstwienia stopniowo wrócił do stanu sprzed wojen. Bogacenie się bogatych jest tak szybkie, że stało się argumentem przeciwko mierzeniu rozwoju wskaźnikiem PKB. Bo co z tego, że rośnie, skoro nie mówi nic o tym jaka część społeczeństw korzysta z tego wzrostu. Wiele badań pokazuje, że w wielu krajach, szczególnie anglosaskich - jeden procent społeczeństwa ma ponad połowę majątku, a połowa społeczeństwa nie ma dosłownie nic - albo mnie niż nic - bo to co mają, po odjęciu kredytów które winni spłacić - ma ujemną wartość. Dlaczego tak się dzieje? Czy to dobrze czy źle dla powodzenia narodów, dla gospodarki jako całości? Jak to wygląda w Polsce?

Dwa dni przed expose rozmawiam z dyrektorem centrum analiz SpotData Ignacym Morawskim o tym jak wielki świat wpłynie na polską gospodarkę i nasze, niewielkie pieniądze. Wzrost gospodarczy słabnie. Bezrobocie może w przyszłym roku wzrosnąć, podobnie jak inflacja. Odkładanie przez lata wydatków na energetykę, infrastrukturę, a także służbę zdrowia, coraz mocniej ciąży krajowi, a budżet jest już obciążony miliardami, wydawanymi co miesiąc na świadczenia. Jak to pogodzić? Jak osłabienie w Niemczech przełoży się na Polskę? Czy model rozwoju oparty wciąż na niższych zarobkach może pozwolić krajowi zebrać siły, aby - jak mówił premier w poprzednim expose - "wyrwać się z roli peryferii kapitalizmu"?

Hakerzy do wynajęcia z Izraela stworzyli wirus, który opanowuje telefon i potrafi nawet bez wiedzy właściciela nagrywać filmy zainfekowanym smartfonem. Oznaki działania tego oprogramowania w Polsce, już pod koniec 2017 roku, wykryli informatycy z Toronto. Według nich Pegasus działa w ponad czterdziestu krajach, głównie Bliskiego Wschodu, Południowej Azji, Afryki i Środkowej Europy. Część z tych krajów piętnowana jest za łamanie praw człowieka, w tym nawet mordy polityczne, a według specjalistów z kanadyjskiego Citizen Lab rządy i służby specjalne używają cyberpegaza nie tylko do walki z przestępczością i terroryzmem. W ostatnich dniach WhatsApp znalazł wirusa w ponad półtora tysiącu telefonów użytkowników swojego komunikatora i złożył pozew przeciwko izraelskiej firmie. Co na to twórcy Pegaza? Czy można się jakoś obronić przed wirusem? Do czego może być używany w Polsce?