Yer Yüzleri'nde

Konuğumuz Antakya Çevre Koruma Derneği Başkanı Nilgün Karasu ile Asi Nehri Havzası’nda son dönemde yaşanan gelişmeleri ve Antakya Çevre Koruma Derneği öncülüğünde 2025’te hazırlanan Asi Çevre Vizyon Planı üzerinden 2026’da havzada ortaya çıkan değişimleri konuşuyoruz.

Stamboul Gazetesi üzerinden İstanbul’un çok katmanlı hafızasını konuğumuz Prof. Dr. Seza Sinanlar Uslu ile değerlendiriyor; 19. yüzyıldan 20. yüzyıl ortalarına uzanan bu uzun soluklu gazete arşivinin kentin gündelik hayatını, kültürel yaşamını ve dönüşümünü nasıl görünür kıldığını ve nasıl bir kent hafızasına dönüştüğünü ele alıyoruz. 

Konuğumuz Apaçık Radyo programcısı Yağmur Yıldırım'ın doktora tezini, "YÜZYIL ORTASI İSTANBULU’NDA KENT FANTAZİLERİ: EDEBİYAT, MEKÂN VE KENTİN PSİKOSOSYAL ÜRETİMİ (1945–1960)" konuşuyoruz. O dönemde yazılmış romanlar üzerinden dönüşen kente ve değişen kentlilere göz atan bu tezi Yağmur'un kendisinden dinliyoruz. 

20. yüzyılın ilk yarısında Doğu Yakası’nın öyküsünü, Üsküdar-Kadıköy ve Havalisi Halk Tramvayları Şirketi’nin kuruluş, yükseliş ve çözülme süreçleri üzerinden tartışıyoruz. 

Anadolu Yakası’nın gelişme öyküsü, İstanbul kent tarihi içinde birkaç paragraf ya da uzun dipnotlarla geçiştirilemeyecek kadar derin ve belirleyici. “Doğu Yakasının Öyküsü”, sorgulandıkça giriftleşen, çok katmanlı bir bilmeceyi andırıyor; pek çok yönü hâlâ karanlıkta kalan bu kentleşme tarihi, açığa çıkarılmayı bekliyor.

Murat Güvenç, bir yandan veri toplayıp bir yandan yazıya döktüğü bu çalışmada, Üsküdar-Kadıköy ve Havalisi Halk Tramvayları Şirketi’nin merkezi rolünü ortaya koyarken; aşina olduğumuz semtlerin, banliyö hatlarından ziyade tramvay şebekesi üzerinden, ABD ve Birleşik Krallık’ta gözlenen “tramvaya bağlı alt kentleşme” (streetcar suburbanization) süreciyle şekillendiğini gösteriyor.

23. Radyo Şenliği özel yayınında Yer Yüzleri'nde programcıları Aysim Türkmen ve Murat Güvenç, kentlerin hafızası, kültürü ve dönüşümü üzerine İstanbul’dan dünyaya uzanan bir perspektifle kentsel yaşamın kırılganlığını konuşurken; “Radyo, kentlerin sesini kaydeden değil, o sesi birlikte kuran canlı bir hafızadır” diyerek Apaçık Radyo’nun kolektif gücünü vurguluyorlar.

Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi’nde (ANAMED) açılan “Cümle Fener Burada: Hane, Mahalle, Saray ve Şehir” sergisinden hareketle, Fener’in çok katmanlı dünyasını ve bu kapsamlı serginin ardındaki araştırma sürecini küratörlerden Namık Erkal ve Melike Sümertaş ile konuşuyoruz. 

İran’ın dron saldırıları ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının Dubai üzerindeki etkilerini tartışırken, Şubat’ta gördüğümüz kentin Mart’ta nasıl hızla değiştiğini ve bunun dünya kentlerinin kırılganlığına dair ne söylediğini ele alıyoruz.

Şehremaneti Mecmuası üzerinden İstanbul’un belediyecilik ve şehircilik tarihine bakıyoruz.

1924’te yayımlanmaya başlayan Şehremaneti Mecmuası, İstanbul Belediyesi’nin kente dair gündemini, projelerini ve önceliklerini doğrudan kayda geçiren önemli bir kaynak. 1924–1942 arasında yayımlanan bu dergi, erken Cumhuriyet döneminde İstanbul’un nasıl yönetildiğini, hangi sorunların öne çıktığını ve nasıl bir kentsel gelecek kurgulandığını anlamak için güçlü bir izlek sunuyor. 

Şehremaneti Mecmuası üzerinden İstanbul’un belediyecilik ve şehircilik tarihine bakıyoruz.

​​​​​​​1924’te yayımlanmaya başlayan Şehremaneti Mecmuası, İstanbul Belediyesi’nin kente dair gündemini, projelerini ve önceliklerini doğrudan kayda geçiren önemli bir kaynak. 1924–1942 arasında yayımlanan bu dergi, erken Cumhuriyet döneminde İstanbul’un nasıl yönetildiğini, hangi sorunların öne çıktığını ve nasıl bir kentsel gelecek kurgulandığını anlamak için güçlü bir izlek sunuyor. 

Konuğumuz kent antropoloğu Murat Güney ile “massive suburbanization” (büyük ölçekli çeperleşme) kavramını ele alıyor; İstanbul başta olmak üzere dünya kentlerinde şehirlerin merkezden dışa doğru büyümesi, yeni konut alanlarının oluşumu ve bunun yarattığı sosyal, ekonomik ve mekânsal dönüşümleri karşılaştırmalı olarak tartışıyoruz.