Yer Yüzleri'nde

Geç Osmanlı Dönemi’nden Erken Cumhuriyet’e, İstanbul’da tarımı ve kentin dönüşümünü konuğumuz kent tarihçisi Ayşe Nur Akdal ile konuşuyoruz. 

Kadıköy'ün bugünkü haline nasıl geldiğini konuştuğumuz program serimize devam ediyoruz. Serinin 4. Bölümü'nde Kadıköy'ün 90'lardaki dönüşümünü  müzik yazarı, şair, aynı zamanda da Açık Radyo programcısı Tayfun Polat anlatacak.

Cumhuriyet’in en güçlü anlatılarından birine, Ankara’nın başkent olarak kuruluş sürecine konuklarımız “Bir Şehir Kurmak: Ankara 1923-1933” sergisinin küratörleri mimar Ali Cengizkan ve Müge Cengizkan ile odaklanıyoruz. 

Müze Gazhane’de ziyarete açılan “Bir Şehir Kurmak: Ankara 1923-1933” sergisi vesilesiyle; barınmadan şehir planlamasına, gündelik yaşamdan toplumsal ilişkilere uzanan çok boyutlu bir dönüşümü konuşuyoruz. Belgeler, fotoğraflar ve tanıklıklarla örülen bu hikâye, bizlere şehirlerin yalnızca mekân değil; aynı zamanda bir toplumun belleği, kimliği ve geleceğe dair hayali olduğunu hatırlatıyor.  

'Kadıköy Nasıl Kadıköy Oldu?' serimizin üçüncüsünde Kumluk'tan devam ediyor; özellikle Yeldeğirmeni semti üzerine konuşuyoruz ve Kadıköy'ün apartmanlaşma dönemine değiniyoruz.  

İstanbul’un çeperindeki tarım alanları mega projeler, madencilik faaliyetleri ve tehdit altındaki su kaynakları yüzünden hızla daralıyor. Çiftçiler üretime devam etmekte zorlanıyor, kentin ekosistemi giderek kırılganlaşıyor.

İstanbul Planlama Ajansı’nın hazırladığı “Eşikte Çiftçilik: İstanbul Çeperinde Tarımsal Üretim” raporun konuklarımız Özge Tekçe Demirkol, Caner Murat Doğançayır ve İrfan Emre Kovankaya ile masaya yatırıyoruz. 

İlk Kadıköy programında değinilemeyen konular ele alıyor ve Kadıköy’ün değişen kimliği, yerel deneyimlerin bireylerin bakış açılarını nasıl şekillendirdiği ve semte dair farklı hikâyeleri masaya yatırıyoruz.

​​​​​​​Murat Güvenç, ulaştırma altyapısındaki dönüşümleri ele alırken; Aysim Türkmen ise son yıllarda gelişen sanat ve kültür ortamını inceliyor. 

İstanbul’da yüzmenin kamusal hikâyesini konuşuyor; deniz hamamlarından plaj kültürüne, kirlilikle zayıflayan denizle ilişkimizi kaybetme sürecinden bugünün 'yüzen kentlilerine' uzanan bu yolculukta, kentin sahillerinde yeniden şekillenen yüzme deneyimlerini ele alıyoruz. 

Konuğumuz mimar ve araştırmacı Cansu Yapıcı, hem İstanbul üzerine yaptığı çalışmalar, hem de bir İstanbul yüzeri olarak kişisel deneyimleriyle şehrin denizle kurduğu bağı yeniden düşünmemize eşlik ediyor. 

6 Şubat depreminin en ağır yıkımını yaşayan Antakya, bugün dev bir şantiye alanı gibi. Kapsamlı yeniden inşa faaliyetleri, kentin belleğini, mekânlarını ve gündelik yaşamını köklü biçimde dönüştürüyor. 

Konuğumuz Y. Mimar Şerif Süveydan ve Murat Güvenç, Antakya’daki yeniden kurma ve imar sürecinin kent, bölge ve toplumsal hafıza üzerindeki etkilerini tartışıyor.

Geçtiğimiz aylarda Adıyaman’da çok özel bir çalışma gerçekleşti: Perre Çocuk ve Kent Bienali. Bu bölümde Murat Güvenç ve Funda Ferhanoğlu, konukları Şehir Dedektifi Kent, Çevre ve Sanat Derneği kurucu direktörü Gizem Kıygı ve derneğin Uygulama ve Tasarım Koordinatörü İpek Kay ile Perre Çocuk ve Kent Bienali’nin ortaya çıkışını, bir araya getirdiği aktörleri ve çocukların bu sürece katılımını konuşuyor.

Türkiye’de 'Kadıköy' isimli birçok yerleşme var ancak pek azı İstanbul- Kadıköy kadar şaşırtıcı dönüşümler geçirmiş olmalı. 

Kadıköy, hiç kuşkusuz karşı yakanın en önemli yerleşimleri arasında. Zengin ve etkileyici bir yerel tarihi var. Özgünlüğü “Karşının taksisi”, “İstanbul’a inmek”, “Karşıya geçmek”, “Adalar-Modalar” gibi ifadelere, “Altıyol”, “Ayrılık Çeşmesi”, “Ankara Yolu”, “Gazhane”, “Bağdat Caddesi”, “İskele”, “Minibus Yolu”, “Fikirtepe”, “İçerenköy” vb. yer isimlerine yansımış durumda. 

Çocukluğu ve gençliği Kadıköy’de geçmiş ​​​​​​​Murat Güvenç ile halen bir Kadıköylü olan Aysim Türkmen, 'karşı yakanın' şekillenişini, hızlı dönüşümlerini, belleklerdeki yer etmiş 'örtük nirengilere' referansla tartışıyorlar.