Onun için­dir ki, mil­le­te bir kı­sım yük­sek he­def­ler gös­te­ri­lir­ken, ev­ve­la ta­ri­hî ha­ta­lar dü­zel­til­me­li; yan­lış ka­na­at­ler mil­le­tin si­ne­sin­den sö­kü­lüp atıl­ma­lı; her tür­lü sah­te­ler, sah­te­lik­ler, sah­te dost ve sah­te dün­ya­lar kit­le­le­re an­la­tıl­ma­lı.. son­ra da on­la­ra ken­di dü­şün­ce ve inanç dün­ya­la­rı­na se­ya­hat im­kân­la­rı ha­zır­lan­ma­lı­dır ki; bir çu­kur­dan çı­kar­ken di­ğe­ri­ne düş­me­sin­ler. Zira, ne­sep­siz dü­şün­ce, gay­ri mil­lî plan ve pro­je­ler­le, ar­tık hiç­bir yere va­rı­la­ma­ya­ca­ğı her­ke­sin ma­lu­mu­dur.

Ben­ce, bu­gün üze­rin­de du­rul­ma­sı ge­rek­li olan en önem­li yok­luk, Hakk’ın ni­met­le­ri­ne kar­şı şü­kür ve şuur yok­lu­ğu, o ni­met­le­ri de­ğer­len­di­rip daha bü­yük lü­tuf­la­ra sıç­ra­ma yok­lu­ğu, bü­tün güç­le­ri ve kuv­vet­le­ri Hak’la mü­na­se­bet­te gö­rüp her şeyi O’ndan bil­me yok­lu­ğu.. evet, yok olan bun­lar­dır ve Hak er­le­ri­nin omuz omu­za ve­rip tak­vi­ye et­me­le­ri ge­rek­li olan esas­lar, ka­ide­ler de bun­lar­dır.

Gü­nü­mü­zün in­san­la­rı­nın da, inanç ve ce­sa­ret­le­ri­ni yi­tir­me­dik­le­ri tak­dir­de, bir baş­tan bir başa bü­tün dün­ya­yı sa­ran kar­ga­şa ve hu­zur­suz­lu­ğu ye­ne­cek­le­ri ümi­di­ni bes­le­mek­te­yiz. As­lın­da dün­den bu­gü­ne hep, en bu­na­lım­lı dö­nem­le­ri, en hu­zur­lu dö­nem­ler ta­kip et­miş, ka­os­lar ni­zam­la­rı do­ğur­muş ve ay­dın­lık­lar zul­met zul­met üs­tü­ne ka­ran­lık­la­rı ko­va­la­mış­tır. Top­lum­lar, tam kim­lik­siz ve kaba bir kit­le his­si­ni ver­di­ği aynı anda, üs­tün va­sıf­lı, çe­lik ira­de­li, dü­şün­ce­si ay­dın bi­ri­si çık­mış ve on­la­ra in­san­lı­ğa gi­den yol­la­rı gös­ter­miş­tir. İlk plan­da bel­ki onun­la alay edil­miş, dü­şün­ce­le­ri­ne kar­şı çı­kıl­mış­tır; ama, ne­ti­ce­de koca kit­le­ler onun ma­ya­sıy­la ma­ya­lan­mış, onun­la bü­tün­leş­miş ve onun sa­ye­sin­de apay­rı bir var­lı­ğa ulaş­mış­lar­dır…

İn­san­la­rın gö­nül­le­ri­ni fet­het­mek için en kes­tir­me yol sev­gi yo­lu­dur. Ve sev­gi yolu pey­gam­ber­ler yo­lu­dur. Bu yol­da yü­rü­yen­le­rin yüz­le­ri­ne ka­pı­lar ka­pan­maz! Ez­ka­za, bi­ri­si ka­pan­sa bile onun ye­ri­ne yüz­ler­ce­si, bin­ler­ce­si açı­lır. Bir kere de sev­gi yo­luy­la gö­nül­le­re gi­ril­di mi, ar­tık hal­le­dil­me­dik hiç­bir me­se­le kal­maz.

Gel, Sü­ley­man Nebi (aley­his­se­lâm) gibi, rüz­gâr­lar­la ka­nat­la­nan tah­tı­na bin; il­had­la çeh­re­si ka­rar­mış dün­ya­lar üze­ri­ne şim­şek­ten kam­çı­la­rı­nı sal; in­kâr­la gözü bağ­la­nıp di­li­ne ki­lit vu­ru­lan il­min di­lin­de­ki ki­lit­le­ri çöz; dün­den bu­gü­ne hep ka­ran­lık şey­ler fı­sıl­da­yıp du­ran­la­ra ay­dın­lık bes­te­le­rin­den bir şey­ler fı­sıl­da; ak­re­bin kuy­ru­ğu­nu kı­rıp yı­lan­la­rın ağ­zı­na pan­ze­hir akıt ve çir­kef olan top­rak­la­rı ru­hun­da ta­şı­dı­ğın ıtır­lar­la yıka, Cen­net ya­maç­la­rı­na çe­vir.

Me­de­ni­yet baş­ka, mo­dern­leş­me baş­ka­dır. Bi­rin­ci­sin­de in­san, gö­rüş­le­ri, dü­şün­ce tar­zı, in­sa­nî yan­la­rıy­la; ikin­ci­sin­de ise, be­de­nî haz­la­rı, ya­şa­ma va­sı­ta ve im­kân­la­rıy­la de­ği­şip ye­ni­len­mek­te­dir.

Ne var ki, mef­hum kar­ga­şa­sıy­la ya­nıl­tıl­mış ne­sil­ler; isim ve mef­hum­lar yan­lış kul­la­nı­la kul­la­nı­la, önce ifa­de ve dü­şün­ce tar­zın­da al­da­tıl­mış, son­ra da çar­pık ve bo­zuk dü­şün­ce­le­rin zi­hin­le­re yer­leş­ti­ril­me­siy­le din, dil, mil­lî fel­se­fe, ah­lâk ve kül­tür­de sap­tı­rıl­mış ve de­je­ne­re edil­miş­ler­dir. Tek­nik im­kân ve mo­dern va­sı­ta­la­ra sa­hip olan bir kı­sım mil­let­ler, daha doğ­ru­su her mil­let için­de yarı “ay­dın” (!) çev­re­ler, ken­di­le­ri­ni me­de­nî ve kar­şı ta­ra­fı da be­de­vî gö­re­rek me­de­ni­yet ve kül­tür adı­na ta­ri­hin af­fe­de­me­ye­ce­ği en bü­yük gü­na­hı iş­le­miş­ler­dir…

Evet, “her şe­yin yi­ti­ril­di­ği” dü­şün­ce­si­nin hâ­kim ol­du­ğu ve mil­let­çe ta­ma­men ta­rih­ten si­li­nip git­me­mi­zin bek­len­di­ği bir dö­nem­de, to­par­la­nıp ken­di­mi­ze gel­me­miz, asır­lar­dan beri de­vam ede­ge­len ke­mik­leş­miş yan­lış­lık­la­rı sez­me­miz ve mil­lî ru­hun şah­la­nıp ken­di özüy­le bü­tün­leş­me­ye geç­me­si hem şa­şı­la­cak, hem de tak­dir ve şük­ran­la yâd edi­le­cek bir key­fi­yet­tir.

Bir mil­le­tin dili, o mil­le­tin kül­tü­rü­ne bek­çi­lik ya­pa­cak ka­dar ge­liş­miş ve güç­lü de­ğil­se, o mil­le­tin baş­ka kül­tür­le­rin iş­ga­li­ne uğ­ra­ma­sı ve za­man­la da bü­tün özü­nü yi­tir­me­si ka­çı­nıl­maz olur. Me­se­lâ in­sa­nı­mı­za ilim-ir­fan da­ğıt­ma mev­ki­in­de bu­lu­nan­la­rın bü­yük bir kıs­mı İn­gi­liz­ce­ye âşi­na ol­duk­la­rın­dan, da­ğar­cık­la­rın­da, o dil­de ya­zıl­mış eser­ler­den sü­zü­lüp ge­len dü­şün­ce­ler faz­la­ca bu­lu­na­cak­tır. Bu da on­la­rı, İn­gi­liz ve Ame­ri­ka­lı­lar gibi du­yuş, dü­şü­nüş ve an­la­yı­şa sevk ede­cek; do­la­yı­sıy­la da, halk­la mü­nev­ver ara­sın­da aşıl­ma­sı im­kân­sız uçu­rum­lar mey­da­na ge­le­cek ve za­val­lı yı­ğın­lar (eski-yeni) der­ken şa­şı­rıp or­ta­da ka­la­cak­lar­dır.

Öyle zan­ne­di­yo­rum ki, her genç­te, sağ­lam bir inanç dü­şün­ce­si, yük­sek bir di­ğer­gam­lık his­si, sön­mez bir mil­let ve va­tan sev­gi­si uya­rı­la­bil­di­ği.. sa­bah-ak­şam mu­kad­des mef­kû­re­miz et­ra­fın­da ahd ü pey­man­lar­la bir ara­ya ge­li­ne­bil­di­ği.. se­râ­zât gö­nül­le­rin ha­yat­tan kâm alma ar­zu­la­rı­na kar­şı tah­şi­dat­lar ya­pı­lıp, iz­zet ve şe­ref gibi de­ğer­ler üze­rin­de du­rul­du­ğu ve mu­kad­des dü­şün­ce­le­ri­miz açı­sın­dan ülke ve mil­le­te hiz­met sa­yıl­ma­yan her iş ve meş­ga­le­nin bir abes ve bu tür­lü abes­ler­le meş­gul ol­ma­nın da, za­man ni­me­ti­ne kar­şı af­fe­dil­mez bir nan­kör­lük ol­du­ğu ka­na­ati on­la­rın kafa ve gö­nül­le­ri­ne yer­leş­ti­ril­di­ği öl­çü­de genç­ler, kal­bî, ruhî da­ğı­nık­lı­ğa düş­me­ye­cek ve öz­le­ri­ni ko­ru­ya­cak­lar­dır.

Evet, in­san ik­ti­dar­sız; ama, Ya­ra­tı­cı’nın kuv­ve­tiy­le son de­re­ce güç­lü.. im­kân­la­rı dar; fa­kat, O’nun ha­zi­ne­le­riy­le fev­ka­lâ­de zen­gin.. id­ra­ki sı­nır­lı; O’nun ay­dın­la­tı­cı emir­le­riy­le ala­bil­di­ği­ne iha­ta­lı.. ömrü kısa; ni­yet ve dü­şün­ce­sin­de­ki son­suz­luk­la ebed­le­re nam­zet.. her hay­rın anah­ta­rı­nı ru­hun­da ta­şı­yan –ta­biî her şer­rin­ki­ni de– bir ha­zi­ne­dar­dır.