2historyków1mikrofon

Polacy na Śląsku... temat aktualny co najmniej od wieku. Czy region nad Odrą to ziemia niemiecka od zawsze? Czy wręcz przeciwnie - polska od zawsze? Kiedy region stał się częścią wspólnoty niemieckiej, a kiedy przestał być polski? Wreszcie - czy po 1945 r. Polacy 'wrócili do siebie', czy wręcz przeciwnie, skolonizowali obce ziemie i pozostali do dziś z poczuciem obcości?

To pytania ważne nie tylko dla mieszkańców Nadodrza, ale też dla każdego, kto zastanawia się, co określa jego przynależność do szerszej wspólnoty. Bo co to znaczy być Polakiem?, Wielkopolaninem? Mieszkańcem Rzeszowa lub ziemi kcyńskiej?

Śląsk pozwala postawić też pytanie trudne, na które jednak odpowiadamy sobie codziennie - czy można oprzeć swoją przynależność do wspólnoty o inną niż emocjonalna więź narodowa, ale równie silną i ważną koncepcję? Ziemie pogranicza są laboratorium tożsamości. Mogą zachęcać do tworzenia wspólnot w oparciu o koncepcje otwartości i współpracy różnych wspólnot, ich współistnienia dzięki otwartości.

Ale mogą też pokazywać korzenie konfliktów, źródła wzajemnej nienawiści. Śląsk jest przykładem regionu, w którym konfliktów niemal nie było - aż do XIX w., gdy idee narodów zaczęły przybierać wykluczający, a nie włączający kształt. Po 1945 r.

Śląsk widziano jako "nasz" z obu stron, polskiej i niemieckiej. Ale pamiętajmy, że Celtowie i Germanie, którzy zamieszkiwali te ziemie przed Słowianami - nie byli 'Francuzami' ani 'Niemcami'. A Słowianie, którzy przybyli i wchłonęli część miejscowej ludności w VI-VII w. nie byli 'Polakami'. A gdy w XIII-XIV w. przybyli to migranci ekonomiczni z krajów romańskich i niemieckich, nie zgermanizowali oni Śląska i nie włączyli go do Niemiec. Śląsk był wówczas mozaiką różnych wspólnot, od przynależności do Korony Czech do wspólnot księstw, miast i lokalności.

Czy zatem Śląsk dziś jest Śląskiem 'odzyskanym' przez Polaków, czy 'skolonizowaną' ziemią niemiecką? To nie są pytania o historię regionu, lecz definicję nas samych jako członków naszej najbliższej wspólnoty.

Osoby i wydarzenie, które wymieniamy:

- Jacob Caro, https://dlibra.kul.pl/Content/41988/45971_97989-II_Jakob-Caro-jako-hist.pdf

- Projekt Skreśleni, https://www.bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/publication/81206/edition/78791

Autorem projektu graficznego jest Wiesław Smętek

http://www.smetek.de

Krzysztof Ruchniewicz

Blog: https://www.krzysztofruchniewicz.eu

Facebook:

Instagram: https://www.instagram.com/ruchpho/

Twitter: https://twitter.com/krzyruch

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCT23Rwykle05t6QMPcX7LvQ?view_as=subscriber

Przemysław Wiszewski

Blog: https://www.przemysławwiszewski.pl

Facebook: https://www.facebook.com/przemyslaw.wiszewski

Instagram: https://www.instagram.com/przewisz/

Twitter: https://twitter.com/wiszewski

YuoTube: https://www.youtube.com/channel/UCuq6q08EhzXPRPvdIeG-8SA?view_as=subscriber

Inspiracją do naszej rozmowy była rocznica zakończenia II wojny światowej. W nawiązaniu do tej ważnej daty, zastanawialiśmy się, czy zawsze obchodzono rocznice, jeśli tak, to jak wyglądało to we wcześniejszych epokach, co różni obchodzenie rocznic w dawniejszych epokach od obecnego?

Na licznych przykładach pokazaliśmy, że w kulturze europejskiej obchody rocznicowe zawsze miały miejsce. Początkowo przyjmowały charakter religijny, obchodzono święta takiego czy innego patrona, ważne było też wspominanie ważnych dla konkretnej wspólnoty osób.

Te wspomnienia tworzyły wspólnoty o różnej wielkości i składzie społecznym. Ale przez wieki akceptowano różnorodność tych wspólnot pamięci, w tym ich wzajemne przenikanie się. Jednocześnie uderza ich otwartość na włączanie różnych bohaterów wartych upamiętnienia. Z biegiem stuleci zmieniał się jednak charter obchodów, rosła rola świeckich rocznic, ważnych dla państw i narodów.

Dużo uwagi w naszej rozmowie poświęciliśmy pamięci, jej różnym odmianom. Zauważyliśmy, że w różnych odsłonach pamięć europejska bywała od starożytności, zwłaszcza od przyjęcia uniwersalnej perspektywy czasu chrześcijan, pamięcią globalną – obejmującą czas od stworzenia do końca czasu i wszystkich mieszkańców Ziemi.

Uniwersalizm ujęcia czasu nie oznaczał jednak uniformizacji pamięci. Przeciwnie. Polifonię głosów pamięci europejskiej można wspaniale dostrzec we współczesnym Domu Historii Europejskiej w Brukseli. Wystawie i jej przesłaniu poświęciliśmy więc także nieco uwagi.

Interesowały nas też inne przykłady współczesnego obchodzenia się z pamięcią. W czasie rozmowy zwróciliśmy na trzy rozwiązania artystyczne, antypomnik bośniackiego artysty, grafika i teoretyk sztuki, Braco Dimirijevica oraz pomniki tysiąclecia w Kołobrzegu i Wrocławiu.

W tym miejscu wypada na podziękować za życzliwe przyjęcie naszego pomysłu. Nie liczyliśmy, że „Dwóch historyków, jeden mikrofon” ledwie wystartowało, a już jest żywo komentowane. Pomysły tematów zanotowaliśmy, za wszelkie potknięcia techniczne przepraszamy (kto ich nie robił na początku!!!).

Ponieważ mamy w planie intensywnie uczyć się z odcinka na odcinek, może po 10, 20 będziemy mogli powiedzieć, że osiągnęliśmy już poziom mistrzowski (albo że jesteśmy krótko przed jego osiągnięciem…). Pod koniec tygodnia zapowiemy następny temat, być może w przyszły poniedziałek o 8.00 wyemitujemy nowy materiał.

Komentarze prosimy zamieszczać bezpośrednio na stronie podcastu albo na jednym z komunikatorów sieci społecznościowych. Nasze adresy podajemy poniżej.

Linki do wspomnianych przez nas instytucji, rozwiązań artystycznych:

- Dom Historii Europejskiej w Brukseli, https://europarl.europa.eu/visiting/pl/visitor-offer/brussels/house-of-european-history

- Antypomnik Braco Dimirijevica,

http://publichistory.pl/antypomnik/

- Pomnik Tysiąclecia w Kołobrzegu,

http://miejscapamieci.kolobrzeg.eu/aktualnosci/item/10-pomnik-tysiąclecia

- Pomnik Bolesława Chrobrego we Wrocławiu,

https://polska-org.pl/516276,Wroclaw,Pomnik_krola_Boleslawa_Chrobrego.html

Autorem projektu graficznego jest Wiesław Smętek

www.smetek.de

Krzysztof Ruchniewicz

Blog: https://www.krzysztofruchniewicz.eu

Facebook: https://www.facebook.com/krzysztof.ruchniewicz.3

Instagram: https://www.instagram.com/ruchpho/

Twitter: https://twitter.com/krzyruch

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCT23Rwykle05t6QMPcX7LvQ?view_as=subscriber

Przemysław Wiszewski

Blog: https://www.przemysławwiszewski.pl

Facebook: https://www.facebook.com/przemyslaw.wiszewski

Instagram: https://www.instagram.com/przewisz/

Twitter: https://twitter.com/wiszewski

YuoTube: https://www.youtube.com/channel/UCuq6q08EhzXPRPvdIeG-8SA?view_as=subscriber

Dwóch historyków, jeden mikrofon. Zapowiedź

Przejście na home office, wymuszone pandemią wirusa covid-19, skłoniło nas do realizacji różnych zamierzeń, które wcześniej przegrywały z innymi, bardziej naglącymi zadaniami.

Nie oznacza to, że nie inicjowaliśmy różnych działań naukowych czy popularyzatorskich. Robiliśmy na tych polach całkiem sporo. Zaczęliśmy jednak w pewnym momencie zastanawiać się, czy obrane sposoby i drogi docierania do potencjalnych odbiorców nie wymagają zmiany, odświeżenia.

Postanowiliśmy więc spróbować sił z podcastem. Jesteśmy historykami zawodowymi, pracownikami IH UWr, reprezentujemy różne epoki, warsztaty, poniekąd również tradycje. Nasze pisarstwo także bardzo się różni.

Ponieważ zdalne funkcjonowanie uczelni wymusiło szybkie podnoszenie kompetencji cyfrowych, jak i poszerzenia zaplecza technicznego, bez większych problemów stworzyliśmy sobie małe studio nagrań, wzbogacone o programy do obróbki materiału dźwiękowego.

Praca z dźwiękiem to jednak dla nas całkowicie nowe doświadczenie. Potknięcia czy wpadki (oby niewielkie) wpisujemy więc w rozwój naszego podcastu.

Podczas cyklicznych audycji zamierzamy podejmować różne tematy historyczne. Czy uda nam się regularnie nagrywać rozmowy, zależy trochę także od reakcji słuchaczy.

Jeśli uznają, że podejmowane przez nas tematy, forma ich prezencji, żywa, dynamiczna i z uwzględnieniem wrażliwości każdego z nas (i oczywiście słuchaczy) sprawdzają się, chętniej będziemy pracować nad kolejnymi odsłonami.

Liczymy też nie tylko na szczerą, choć wyrozumiałą krytykę, ale i na podsuwanie tematów, ważnych dla naszych słuchaczy.

Każdy z nas poza badaniami i publikacjami naukowymi prowadzi bloga. Jesteśmy dość aktywni w sieci. Poniżej zamieszczamy linki do naszych stron internetowych i mediów społecznościowych.

Prosimy o zostawianie komentarzy, proponowanie tematów, dzielenia się wszelkimi uwagami. Dwóch historyków, jeden mikrofon i… wielość tematów.

Chcemy pokazać, że historia ma różne oblicza, jest materią żywą, a sposoby jej eksplorowania i prezentowania tworzą barwną panoramę. Prawdziwemu historykowi bliżej jest chyba do znaków zapytania niż przysłowiowych kropek na i.

Zapraszamy do wysłuchania kolejnych odcinków. Postaramy się je zamieszczać w poniedziałek o godzinie 8.00.

Autorem projektu graficznego jest Wiesław Smętek

www.smetek.de

Krzysztof Ruchniewicz

Blog: https://www.krzysztofruchniewicz.eu

Facebook: https://www.facebook.com/krzysztof.ruchniewicz.3

Instagram: https://www.instagram.com/ruchpho/

Twitter: https://twitter.com/krzyruch

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCT23Rwykle05t6QMPcX7LvQ?view_as=subscriber

Przemysław Wiszewski

Blog: https://www.przemysławwiszewski.pl

Facebook: https://www.facebook.com/przemyslaw.wiszewski

Instagram: https://www.instagram.com/przewisz/

Twitter: https://twitter.com/wiszewski

YuoTube: https://www.youtube.com/channel/UCuq6q08EhzXPRPvdIeG-8SA?view_as=subscriber