Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, ABD ile siyasi ve ticari ilişkilerin gerildiği bir dönemde beş yıl sonra ilk kez Avrupa turuna çıktı. Şi’nin, Fransa’dan başladığı Avrupa turunda Sırbistan ve Macaristan gibi Avrupa’nın ‘üvey evladı’ konumundaki son iki ülkenin yer alması dikkat çekti.

Şi Jinping, Paris’te Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından ‘el üstünde’ ağırlansa da Fransız liderinin Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in de katıldığı üçlü görüşmedi Rusya’yla ticari ilişkiler ve Batı’nın yeni icadı olan ‘kapasite fazlası’ konularında taviz vermiş görünmedi. Şi, ABD’nin AUKUS formatlı Anglo-Amerikan formülasyonunda ‘devre dışı’ bırakılmış Fransa’nin Asya-Pasifik’teki çıkarlarını gözeten bir tutum takındı.

Şi’nin Sırbistan ziyareti, ikili ilişkilerin askeri ve ticari bağlamda daha da derinleştirildiği bir görüntü çizerken, Çin lideri özellikle 1999’da Yugoslavya devleti parçalanırken ABD öncülüğündeki NATO’nun bombaladığı Çin büyükelçiliği vakasının 25’inci yıl anmalarına bizzat katılarak Washington’a mesaj verdi.

Çin Devlet Başkanı AB ve NATO üyesi Macaristan’la ise ‘Kuşak ve Yol’ ortağı olarak ilişkileri derinleştirdiği anlaşmalara dikkat çekti.

Şi Jinping’in Avrupa turunu Dumlupınar Üniversitesi’nden öğretim üyesi Asya-Pasifik uzmanı Dr. Barış Adıbelli ile konuştuk.

Dr. Barış Adıbelli’ye göre Çin lideri Şi Jinping’in ABD Dışişleri Bakanı Blinken’ı ağırlamasının hemen ardından gerçekleşen Avrupa ziyareti dikkat çekici. Blinken’in Çin’i uyarmaya gittiği, kibarca azarlanarak geri gönderildiğini belirten Adıbelli, Şi’nin 5 yıl sonra ayak bastığı Avrupa’da seçilen üç ülkenin özel anlamlar taşıdığını söyledi:

Adıbelli, özellikle AUKUS ile başlayan süreçte Asya-Pasifik’teki ABD stratejisinden dışlanan Fransa’nın ziyaret için seçilmesini dikkat çekici buluyor. ABD’nin Filipinler gibi komşu devletleri kışkırtarak Çin’i çevrelemeye çalıştığını hatırlatan Dr. Barış Adıbelli, Çin’in ise Avrupa çıkarması ile Amerika’ya anladığı dilden yanıt verdiğini kaydetti:

Adıbelli’ye göre, Çin Komünist Partisi (ÇKP) ve Fransa arasında uzanan tarihi bağların, günümüzdeki Çin-Fransa ilişkilerine etkisi büyük. Adıbelli, Pekin yönetiminin Fransa’nın AB’den daha bağımsız hareket etme isteğini iyi yakalayıp politikalarını şekillendirdiği görüşünde:

Macron’un bağımsız AB politikaları vurgusu ile Şi Jinping ziyaretinin yakın dönemde yaşanmasının önemli olduğuna dikkat çeken Barış Adıbelli, Ukrayna krizi sona erdiğinde Avrupa’da ciddi tartışmalar yaşanacağı değerlendirmesinde bulundu:

Dr. Adıbelli, Şi’nin Sırbistan ziyaretinin NATO’nun Yugoslavya bombardımanında ABD uçakları tarafından Çin büyükelçiliğinin vurulmasının 25’inci yıldönümüne denk getirilmesine dikkat çekti. Bu olayın Çin milliyetçiliğinin yükseliş geçmesi açısından önemini vurgulayan Adıbelli, bu yüzden NATO ile Çin’in arasında ‘kan davasının’ girdiğini anımsattı:

Çin’in Sırbistan’a silah satarak Avrupa’nın göbeğine yerleştiğini ve jeopolitik denklemleri altüst ettiğini vurgulayan Adıbelli’ye göre, Çin ve Sırbistan arasındaki stratejik ortaklık giderek derinleşiyor:

Şi’nin ziyaret ettiği üçüncü Avrupa ülkesi Macaristan’ın, Kuşak ve Yol’u imzalayan ilk AB ülkesi olduğunu hatırlatan Adıbelli, ABD ile müttefikliği derinleştiren Yunanistan yerine Türkiye’nin öne çıkması için bir fırsat doğduğu görüşünde:

Şi Jinping’in Avrupa ziyaretinde üç ana gündem maddesinin ele alındığını belirten Adıbelli, ABD’nin “Çin, Rusya’ya silah satıyor” iddialarına karşı Şi Jinping’in savaşı asıl körükleyen tarafın Batı olduğu yönündeki cevabını anımsattı:

Macaristan’ın Orban döneminde Avrasya ve Pasifik coğrafyalarına yaptığı açılımlara dikkat çeken Barış Adıbelli, öte yandan bütün dünya Pasifik’e yoğunlaşmışken Türkiye’nin AB ısrarında bulunduğunu ve fırsatı geri teptiğini dile getirdi:

İsviçre’de yapılması planlanan Ukrayna görüşmelerine Çin’i dahil etmek isteyen AB’nin adeta bir diplomatik entrika çevirdiğini belirten Adıbelli, Şi’nin ise Rusya’nın dahil olmadığı hiçbir süreci kabul etmediklerini açıkça dile getirmesine dikkat çekti:

Çin’in Avrupa seyahatinin önemini özetleyen Adıbelli, bilhassa Avrupa’nın korumacı önlemlerine karşı Macaristan ve Sırbistan’a yapılacak yatırımların kritik rol oynayabileceğini belirtti: