Anlamak+

Evet her seferinde metinlerin içeriğine ve anlatılarına odaklanıyorum ama kutsal kitapların nasıl kodeks haline getirildiği yani nasıl "kutsal kitap" olduğunu sanırım yeni takipçilerimize anlatmamız gerek. Herkesin de ilgi alanı olmayan Kur'an'ın, Tevrat'ın ve İncil'in kitap haline getirilmesi ile ilgili tarihi perspektifi yakından inceliyoruz. Bu sayede kutsal kitapların Semavi bileşeninden de önemlisi "beşeri" faktörlerden ve insana özgü hatalardan nasıl sıyrıldığını konu edinmeye çalıştık.

Hristiyanlar 1054'te Büyük Şizma'ya giden yolculuğa sebep olan problemler sadece teolojik kökene mi dayanıyordu? Filioque, dil problemi ve mayasız ekmek uygulamalarıyla başlayan problemler, aslında oluşan külliyatın tamamen ayrılmasına dayanıyordu. Hristiyanlar arasındaki ayrım, çok daha beşeri ve kültürel farklardan da köken alınca, kendi içinde bir çıkmaza girdi. Doğu Kilisesi her ne kadar mistisizme ağırlık verse de, Batı Kilisesi rasyonalizmi ve maddi evreni öncülleyerek kendine bir temel inşa etti. Gelin Doğu ve Batı Kiliseleri arasındaki bu yapısal sorunu oldukça kapsamlı şekilde analiz edelim.

Masonluk, ilk büyük locayı İngiltere'de kurdu. Bu süre zarfına kadar operatif masonluk, hali hazırda faaliyetlerine devam ediyordu. Resmi çatıya kavuşması İngiltere'de 1717'de ilk Büyük Loca'nın kurulmasıyla mümkün oldu. Whig Partiyle yakın ilişkilere sahipken, dönemsel yükselen reformist hareketlerin ve pozitif bilimin etkisiyle Masonluk, kısa sürede kraliyet ailesinin de göz bebeği oldu. Ancak tüm bunlar neden Avrupa'nın diğer ülkelerinde değil de İngiltere'de kendisine fiziki bir zemin bulabildi?

Gehinnom, Kudüs'ün güneyinde yer alan ve yeri halen tartışmalı olan bir vadi. M.Ö 8. yüzyıllarında İsrailoğullarından bazıları Molek adında bir puta ilk çocuklarını kurban etmek için bu vadiyi kullanırmış. Yahve ise Eski Ahit'te "Ben bu kadar iğrençliğe sapacaklarını düşünmedim." der. Bu vadinin adı zamanla cehennem kavramını alırken, Semavi dinler teolojisinde güçlü bir anlatının oluşmasına da vesile oldu. Mesela İsa, "gözlerin günah işlemene vesile oluyorsa birini sök ve at, bu hinnom vadisi'ne atılmaktan iyidir." der. Erken dönem (proto ortodoks) Hristiyanlık düzleminde cehennem nasıl işlendi? Daha da önemlisi dinlerin ahiret yaşantısına dair bakışı nasıl? Müslümanlarda cehennem anlayışı, bütünden farklı mı?

Edward Gibson gibi önemli isimler, Roma'nın yıkılışını kuruluşun üç ilkesi olan gravitas, vitrus ve peritas'ın yani bireysel erdemin terk edilmesine bağlıyor. Seneca ise ahlaksal çöküşü yine aynı sistemlere bağlıyor. Roma'da civitas'ın apathie'ye indirgemesi, kısacası tepkisizleşmesinin temel kökenlerine indirgeyen bu yaklaşımlar, bugün dahi birçok devletin güncel durumuna ve geleceğine ışık tutuyor.

Avrupa'nın yoğun katolik sınıf baskısından bunalıp, kendisine milli bir kimlik arayışı asırlar süren bir konu. Bianchi ve Neriler arasında başlamış gibi görülen siyasal çekişme aslında Batı ve Doğu kiliselerinin ayrımına kadar gidiyor. 25 dakikada Avrupa aydınlanma hareketini başından sonuna kadar değerlendirdik.

Avrupa aydınlanması sanıldığı gibi birikmiş bir toplumsal refleks olarak bir yüzyılda gelişmedi. Kilisenin rejimi karşısında fikirler dönemsel olarak belirse de, güç alan anlatı önemli derslerin de alınmasına vesile oldu. Reform ve rönesans gibi kavramların akabinde Fransız İhtilali ve Amerika Bağımsızlık Bildirgesi'nin de yayınlanmasıyla mutlak sonuca erişilebildi. Bu dönem içinde Makyavelli tarafından Kralın iradesini Tanrı'dan değil de, akıldan aldığına yönelik atıf oldukça sarsıcı bir başlangıçtı. İtalya'da Risorgimento olarak bilinen Ulusalcı akım da Makyavelli doktrinlerinden önemli ölçüde etkilenmişti.

Semavi kodeksinde incelediğimiz tüm kitaplar, ortak bir paydada insanlık için varolan metaforik tüm anlatıları soyut bileşenlerin geliştirilmesi üzerine kurguluyor. Oysa ki Orta Çağ Hristiyanlığı ve erken dönem Museviliği başta olmak üzere "scholar" sınıfı, yani ruhbanlar, dinleri genelde sacramentlere indirgeyip, mesajın gelişmesinde büyük bir engel gibi davranıyorlar. Bu da beraberinde insanın düşünsel gelişiminin önündeki pranga gibi karşımıza çıkıyor. Sorunsalların aşılması için din adamlarının temel doktrinlerinden önce dinlerin kendisinin öğrenilmesi büyük bir önem arz ediyor.

Mason kelimesi, duvar ustası anlamına gelse de, yakın tarihin her alanına sirayet etmiş kapalı bir gruptur. Sanıldığının aksine ne Musevilikle, ne de Siyonizm hareketi ile alakası vardır. Ancak onlara giydirilmeye çalışılan olumsuz gömlek için tarihin her alanında kullanılmış bir ithamdır. Masonluk ile Yahudilik arasındaki korelasyon hem Orta Çağ Hristiyanlığının hem de güçlü krallıkların faaliyetlerine meşruiyet kazandırmak için kullanıdıkları bir örüntüden öte değildir. Süleyman Mabedi, hem sayısal hem de alegorik manada denk düşmese de Menora benzeri şamdan Masonluğun ezoterik mahiyetini Yahudilikle ve belki de kabala okültizmi ile birleştirme gayretlerine meşru bir zemin hazırlamıştır. Gelin Masonlar tarihin hangi alanlarına doğrudan temas etmiş birlikte inceleyelim!

Apati, vatandaşların devlet konularına dahil olmak için çaba göstermemesi ve devletin temelini oluşturan kolektif bilincin noksanlaşması anlamına gelmektedir. Beraberinde ayrıcalıklı ve yandaş bir zümrenin oluşmasına vesile olan bu girişimler, non-politik popülasyonun geleceğine doğrudan müdahale edecektir. Yani toplumsal tepkisizlik, geleceği daha da belirsizleştirir ve güvensizleştirir.