• “Şairler Atatürk’e ‘Tanrı’ mı Dedi?” Arşivden çarpıcı mısralar ve gizlenmeyen gerçek

• Mabede Çevrilen Şiir: Aydın şairler Atatürk’ü nasıl kutsallaştırdı?

• Putlaşmanın Şiir Defteri: Behçet Kemal’den Yakup Kadri’ye, mısra mısra inşa

• “Tapıyoruz” diyen kalemler: Cumhuriyet şiirinde lider kültünün anatomisi

• 1933’ün Mistik Dili: Şiir, marş ve antolojilerle kurulan yeni “kutsal”

Bu bölümde neler var?

• “Aydın sınıf şairlerimiz”in (1915-1938) Atatürk’e verdiği unvanlar: münci, rehber, Güneş, Ülkü Tanrımız, Kâbe, put…

• Şiir dünyamızda Atatürk (TDK Yay.) taraması: mitoloji, Ergenekon/Bozkurt sembolleri, tanrılaştırma teması ve “yeni inanç dili”.

• Antolojilerde yer alan açık mısralar: “tapıyoruz”, “Tanrı gibi”, “ölmez”, “Kâbe”, “kuluz” vb.—sansürlenen/traşlanan baskılara notlar.

• 1933’ün mistik iklimi: şiirin siyasî ritüele eklemlenmesi, lider kültünün mısra mısra inşası.

• “Şair abartır” savunusuna metinle cevap: övgünün ibadete dönüştüğü eşikler.

Başlıklar

1. Yakın Çevrenin Tanrısallaştırdığı Atatürk: Mektuplar, romanlar, nutuklar

2. “Tapıyoruz” Diyenler: Manevi kızlar, tarih kurumcular, kalem erbabı

3. Mistik 1933 ve Sonrası: Putlaştırmanın belgeli anatomisi

Bismillahirrahmanirrahim. Değerli kardeşlerim; bugün “uzaktan” anlatılan Atatürk değil, yan masadan konuşan Atatürk anlatılarını açıyoruz. Sofra arkadaşlarının, kalemdaşlarının, devlet kademesindeki yakınlarının; mektuplarda, hatıratlarda, roman sayfalarında Atatürk’ü nasıl yarı-tanrısal bir figüre dönüştürdüklerini belgesiyle göstereceğim. Bu, afakî bir iddia değil; satır satır, cümle cümle, tarihler ve sayfa numaralarıyla konuşacağız.

Önce sözün rengi: “Mürşit, rehber, muallim, münci” yetmiyor; “perestiş” talep eden bir sevgi dili kuruluyor. “Kahraman tahlil edilmez, tapılır” diye yazanlar var. “Ulûhiyet güçleri onda tecelli etti” diyenler var. Romanlarda “ol dedi oldu” diye tasvir edilen bir “yaratıcı” metaforu… Sofraların “ayin”e benzetildiği, nutkun “kitab-ı mukaddes” yerine konduğu cümleler… Manevi kızların mektuplarında “mukaddes babamız, ilahî sözleriniz, tapıyoruz” hitapları… Bunlar birer istisna değil; iklim bu. 1933’ün o “mistik yılı”nda zirve yapan, sonra ders kitaplarına, merasim metinlerine, gazete sütunlarına işleyen bir dil.

Burada mesele kimseyi tahkir etmek değil; kült inşasının mekanizmasını göstermek. Dil nasıl kuruldu? “Şef = Ulus” özdeşliği nasıl “kutsallık” devşirdi? Neden “eleştiri” günah sayıldı? Neden “yanlış yaptı” diyene “hain” damgası yapıştırıldı? Cevaplar metinlerin içinde. Bir yanda “iki Mustafa Kemal” söylemiyle topluma yayılan ebedîleştirme fikri, öte yanda tarih kurumlarının ve maarif kadrolarının benimsediği mabet dili: heykel = nişan, nutuk = kitap, tören = ibadet. Bu üçleme bir kere oturunca, akıl geri çekiliyor; ritüel ilerliyor.

Bu bölümde ben, kırpıntı paylaşım, montaj ekran görüntüsü değil; tam cümleleri, tam paragrafları önüme koyuyorum. “Yükseltmek için uydurmak” nasıl bir akide kusuruysa, “hakikati örten saygı” da o kadar kusurdur. Seven de sevmeyen de aynı kuralın altında: Metin konuşur. Belgeler açık: övgü ipin ucunu kaçırdığında sevgi kulluğa, minnet perestişe, hatıra ayine dönüşüyor. Bugün, yakın çevrenin Atatürk’e nasıl baktığını mistik gözle değil, metnin çıplak ışığında okuyacağız. Gerisi sizin vicdanınıza kalmış: muhabbet mi, mabed mi?

Uzun açıklama

Başlıklar

1. Atatürk Neden Tanrılaştırıldı? 1933’ün “mistik yılı” ve saklanan belgeler

2. Fenâ-fil-Kemal mi? Putlaştırmanın adım adım inşası ve sonuçları

3. “Halık”ın Gölgesinde: 10. yıl söylemi, mabet dili ve lider kültü

Bismillahirrahmanirrahim. Değerli kardeşlerim; bu bölümde “Atatürk’ü kutsama ihtiyacı” nereden çıktı, neden bazı çevrelerde Atatürk ilahî bir varlık gibi algılandı, bunun evveliyatı ve sonuçları nelerdir—bunları konuşacağız. Masada slogan yok, belge var. 1920’den 1933’e uzanan o on üç yıllık tırmanışı adım adım okuyacağız ve 1933’ü—Cumhuriyet’in 10. yılı—“mistik yıl” yapan atmosferi göstereceğim: muhalefetin susturulduğu, dilin mabede dönüştüğü, liderin “halık” sıfatlarıyla yüceltildiği metinleri…

Elimde 29 Ekim 1933’e özel basılmış bir eser var: “Türkiye Cumhuriyeti Devleti Hâlık Gazi Mustafa Kemal.” Dikkat buyurun: her şeyin Türkçeleştirildiği bir dönemde “yaratıcı” yerine “Hâlık” ısrarı—bu sıradan bir kelime tercihi değil, kült inşasının ilanıdır. İlk sayfalardan itibaren “Cumhuriyet gençliğinin amentüsü” başlıklarıyla iman dili kuruluyor: “sevmek” yetmiyor; bağlanmak, “bağlılığı iman esası”na çevirmek isteniyor. Metnin sonunda varılan hüküm açık: Mustafa Kemal “bütün dâhilerin fevkinde”, “ebediyen yaşayacak” bir varlık. Bu dilin siyasî karşılığını zaten biliyorsunuz: eleştirinin günah sayılması, “yanlış yaptı” diyemeyen zihinler, “aleyhte oy ancak hainliktir”e varan fanatizm.

Bu kutsallaştırmanın iki ana sebebi öne çıkıyor. Birincisi, inkılapları oturtma güdüsü: “Şef ne kadar yüceyse kararı da o kadar tartışılmaz olsun.” İkincisi, ideolojik formül: “Atatürk = Türk milleti”, “millet = Atatürk”. Durkheim’ın toplumu tanrılaştıran çizgisinin yerel uyarlaması: ulus = kutsal, şef de bu kutsalın cisimleşmiş hâli. Böyle olunca ulus kutsandıkça lider kültü, lider yüceldikçe ulusçuluk aynı anda pompalanıyor; adına da “Türk panteizmi” diyorlar. 1930’lar boyunca ders kitapları, nutuklar, tören metinleri, gazete yazıları bu dili tekrar tekrar işliyor. İlk yıllarda “abartmayın” diyen ton zamanla yerini “iki Mustafa Kemal vardır” tasvirine bırakıyor: “Ben ve siz”—fikirlerin ölümsüzleştirildiği, camın kilise, meydanın mabet kılındığı bir sembolizm.

Peki bu nereye varıyor? Eleştirisiz bir mukaddes şahsiyet fikrine. Okulun ilk sayfasından duvardaki portreye, törenden marşa kadar hayatın her köşesinde aynı isim tekrarlandıkça hata görme kabiliyeti köreliyor; “yanlış” diyen “düşman”, “soru” soran “hain” oluyor. Yabancı seyyahların ve gazetecilerin aktardığı sahneler, içeriden yazarların “itiraf” sayılabilecek cümleleri de bu tabloyu teyit ediyor: rejimi taşımak için putlaştırma bir araç hâline geliyor; fakat unutmayalım, putlaştırılan kahraman ölür—ya da canlı düşünce ölür, heykel kalır.

Bu bölümde, “ilahî payeler” ve “mabet dili”nin nasıl kurulduğunu; “Hâlık”, “amentü”, “ebedîlik” vurgularının metinden metne nasıl çoğaltıldığını; 10. yılın neden bir eşik olduğunu; lider kültü → eleştiri yasağı → toplumsal körleşme zincirini belgeyle göstereceğim. Meselemiz ne sevgi ne nefret; tasavvur ile tasdik arasına net bir çizgi çekmek. Kutsama ihtiyacı neden doğdu, nasıl beslendi, bugün zihnimizi nasıl hâlâ ipotek altında tutuyor—hepsini somut örneklerle, isim ve tarih vererek konuşacağız. Sonunda hükmünüzü siz verin: muhabbet mi, mabed mi?

Bu bölümde toplumların liderlerini nasıl ve ne zaman ilahlaştırdıklarını anlamaya çalıştık. Bununla birlikte Mustafa Kemal'i tanrılaştıran anlayışın yeşerdiği ortama da değindik.

Carlyle felsefesinde kahramana tapınmak, kahramanı kutsamak tarihin gerçek yüzüdür. İnsanlık tarihi aslında kahramanların hayat hikayeleridir. Bütün göçlere, savaşlara, barışlara ve gelişmelere kahramanlar yön verirler. Öyleyse onları tanımak tarihi tanımaktır, onlara tapınmak hiçbir zaman sonu gelmeyecek bir putperestlik türdür. Paganizmin en kadim kalıntısıdır.

İnsan Neden Allah'a Şirk Koşar? (Kemalist Mitoloji -1)İlk programımızda insanın neden Allah'a ortak koştuğunu, bu affedilmez yanlışı neden işleyebileceğini inceledik. Bize göre en belirgin yedi gerekçe şöyledir

• Dini/Siyasi lidere aşırı sevgi, sevginin çığırdan çıkıp tapınmaya dönüşmesi. (Bakara, 165)
• Olağanüstü yollarla yardım dilenme, sıkıntıların giderilme arzusu. (Yasin, 74)
• Allah'a yakınlaşma arzusu ile birilerini kutsallaştırma gayreti. (Zümer, 3)
• Dünyayı ahirete tercih edip, dünyevi tercihleri önceleme, dünya nimetleri ile tatmin olma. (İbrahim, 3)
• Oluşturdukları organizasyonlar sürüp gitsin, menfaatleri baltalanmasın diye birbirinin yalanlarına ve yanlışlarına susmak. (Ankebut, 25)
• Lidere yaranma, onun gölgesi altında yaşama ve kariyer yapma amacı (Şuara, 41)
• Liderleri kutsayarak, ona daha fazla hizmet ederek diğer insanlara hükmetme gayreti. (Meryem, 81)

Atatürk’ün herkese ilan ettiği, hiç çekinmeden dile getirdiği yaratılış ve din hakkındaki kanaatleri yıllarca halktan gizlendi ve hala da gizlenmektedir. Oysa Atatürk’ün düşünceleri bir zamanlar tarih kitaplarından özel mektuplara, meclis konuşmalarından gazetelere hatta yabancı yazarların kitaplarına kadar her yerde yazılıyor, konuşuluyor ve biliniyordu.* Kanalımızda özellikle; imsak ve sahur vakti, ramazan ayı, tarikatlarda yayılan hurafeler, kandil geceleri, Atatürk ve İslam, Menzil tarikatı, İsmailağa cemaati, nurculuk Said Nursi, laiklik, şeriat ve diğer konulardaki Kur'an mesajlarına dikkat çekiyoruz.Youtube kanalımızda hurefe ve şirk eleştirisine, Kur’an’ın tevhit davetine, iç yozlaşmaya ve geleneksel din anlayışının Kur’an'a göre eleştirilmesine öncelik veriyoruz. Ramazan ayında, oruçluyken hurafeler inanmak, uydurulmuş dine göre iman etmek ya da daha kötüsü Allah'a ortak koşup Kur'an mesajından mahrum kalmak son derece ibret verici bir şey değil mi?

Atatürk’ün herkese ilan ettiği, hiç çekinmeden dile getirdiği yaratılış ve din hakkındaki kanaatleri yıllarca halktan gizlendi ve hala da gizlenmektedir. Oysa Atatürk’ün düşünceleri bir zamanlar tarih kitaplarından özel mektuplara, meclis konuşmalarından gazetelere hatta yabancı yazarların kitaplarına kadar her yerde yazılıyor, konuşuluyor ve biliniyordu. Atatürk’ün dinlere eleştirel bakışı en yakınları tarafından bile sansürlendi, herkesin bildiği bu sırlar sanki mayın tarlasıymış gibi “sakıncalı alan” kabul edildi. Videomuzda Muhammed (as) ve İslam hakkında Atatürk’ün el yazılarını ve gerçek düşüncelerini bulacaksınız ve göreceksiniz ki; ülkemizde en zor şey Atatürk’ü Atatürk’ten öğrenmektir.Yararlanılan Kaynaklar:• Saçak Dergisi, Sayı: 26, 44, 47.• İkibin’e Doğru, Sayı: 4, 43.• Doğu Perinçek, Kemalist Devrim 2/Din ve Allah, Kaynak Yayınları, 7. Basım.• Cemil Koçak, Geçmişiniz İtina İle Temizlenir, İletişim Yayınları, 7. Basım.• Atatürk, Din ve Laiklik Üzerine, Derleyen: Doğu Perinçek, Kaynak Yayınları, 3. Basım.• Sinan Meydan, Atatürk İle Allah Arasında, İnkılap Kitapevi Yayınları, 10. Basım.• Doğu Perinçek, Kemalist Devrim-5/Kemalizmin Felsefesi ve Kaynakları, Kaynak Yayınları, 1. Basım.• Haldun Eroğlu, “Mustafa Kemal Atatürk'ün Düşün Dünyasının Oluşumundaki Etkenlerle İlgili Bazı Görüşler”, Ankara Üniversitesi Türk inkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Mayıs-Kasım 2001• Gürbüz D. Tüfekçi, Atatürk'ün Okuduğu Kitaplar - Eski ve Yeni Yazılı Türkçe Kitaplar, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1. Basım.• Mahmut Esat Bozkurt, Atatürk İhtilali, Kaynak Yayınları, 7. Basım.• Türk Tarihinin Ana Hatları, Kaynak Yayınları, 3. Basım.• Afet İnan, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 4. Basım.• Türk Tarihinin Ana Hatları, Kaynak Yayınları, 3. Basım.• Zafer Toprak, Darwin'den Dersime Cumhuriyet ve Antropoloji, Doğan Kitap 1. Basım.• Tarih – V. Sınıf, İstanbul 1945 – Maarif Matbaası.• Ortamektepler İçin Tarih I, Devlet Matbaası, 1934.• Tarih I, Kemalist Eğitimin Tarih Dersleri, (1931-1941), Kaynak Yayınları, 7. Basım.• Enver Behnan Şapolyo, Kemal Atatürk ve Milli Mücadele Tarihi, Rafet Zaimler Yayınevi, 1958.• Türkiye Diyanet Vakfı Ansiklopedisi, İctihad Mad.• Jean Meslier, “Sağduyu Tanrısızlığın İlmihali”, Tercüme: Abdullah Cevdet, Kaynak Yayınları, 16. Basım.• Atatürk’ün Bütün Eserleri, Kaynak Yayınları, 23-24-25 Ciltler.• Yaşar Çolak, Atatürk ve Din, “Din, Bilim, Uygarlık ve Atatürk”, Diyanet İşleri Başkanlığı süreli yayınları, Basım: Nisan 2007• Afet İnan, Medeni Bilgiler ve Atatürk’ün El Yazıları, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 3. Basım.• Şemseddin Güler, M. Kemal ve Din, Kişisel Yayınlar.• Kazım Öztürk, Türk Parlamento Tarihi: TBMM II. Dönem 1923-27, c: I.• Mete Tunçay, Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek Parti Yönetiminin Kurulması (1923-1931), Cem Yayınevi, 3. Basım.• Türk Tarihinin Ana Hatları, Methal Kısım, Türk Tarihinin Ana Hatları, Methal Kısım, İstanbul Devlet Matbaası, 1931.• Tarih II, Kemalist Eğitimin Tarih Dersleri, (1931-1941), Kaynak Yayınları, 7. Basım.• Şeref Kitabı, Cumhuriyetin XV. Yıl Dönümünde Türk Gençliğinin Duygu ve Düşüncesi, Cumhuriyet Matbaası İstanbul - Ankara, 1938.

Serimizin son bölümünü Diyanet'in hutbelerde Atatürk'e yer vermeme sebebine ve Atatürk'ün ahiret inancı hakkındaki görüşlerine ayırdık. Mescitler hiçbir dini ya da siyasi kurumun şubesi değildir. Öyleyse Atatürk'e hutbelerde yer açın dayatması anlamsız ve gereksizdir.“Öteki 10 Kasım" belgesel serimizde #10Kasım’ın anlatılmayan yönlerini bulacaksınız. Bugüne kadar ki duygusal anlatılar arasında kaybolan ama çok ilginizi çekecek detaylar kasıtlı olarak unutturulmuştur. Türk toplumu lise ezberlerine sıkıştırılan bilgileri sebebi ile şu soruları soramamaktadır;

• #Atatürk’ün doktorları anılarını neden yazmadılar/neden yazmadılar, evleri neden arandı ve belgeler yok edildi?
• İsmet İnönü Atatürk’ün doktorlarına hatıralarının yazmayı neden yasakladı, yabancı doktorların Atatürk hakkında yazdığı sağlık raporları neden ve kimler tarafından yok edildi?
• “Beni Türk hekimlerine emanet ediniz” sözü neden ve kimleri koruma maksatlı uyduruldu, zaten bir düzine yabancı doktoru olan Atatürk’e bu söz hangi maksatla isnat edildi?
• Atatürk’ün Türk hekimlerinden şikâyetçi olduğu mektupları neden sansüre uğradı? Atatürk’ün hastalığı neden geç teşhis edildi, Atatürk gerçekten doktorlarından memnun muydu?
• Atatürk’ün son üç günü nasıl geçti, hafızası nasıldı, son sözleri nelerdi? Gerçekten saat 09:05’de mi vefat etti?
• Atatürk’ün ölümü dünya da ve Türkiye’de nasıl hissedildi?

Ve daha fazla soruların cevaplarını tamamı Kemalist kaynaklardan olmak üzere yapacağımız alıntılarla ortaya koymaya çalışacağız ve göreceğiz ki Türk halkı inanılmaz bir sansür altında, sadece kendine ezberletileni tekrar ediyor. Kaynakça: ALİ, Kılıç, Atatürk’ün Sırdaşı Kılıç Ali’nin Hatıraları, Der. Hulusi Turgut, 19. Baskı,İstanbul, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2017. AYDEMİR, Şevket Süreyya, Tek Adam Mustafa Kemal, 3. Cilt, 5. Baskı, İstanbul, Remzi Kitapevi, 1975. KOCATÜRK, Utkan, Doğumundan Ölümüne Kadar Kaynakçalı Atatürk Günlüğü. 2. Baskı, İstanbul, ATAM Yayınları, 2007. Resmi Tebliğ, Ulus, 11 Sonteşrin 1938. Soyak, Hasan Rıza, Atatürk’ten Hatıralar, Cilt 2, İstanbul, Yapı ve Kredi Bankası Yayınları, 1973. ŞEHSUVAROĞLU, Bedi, Atatürk’ün Sağlık Hayatı, Hürriyet Yayınları, İstanbul, 1981. ÜNAYDIN, Ruşen Eşref, ATATÜRK’ÜN HASTALIĞI Profesör Dr. Nihad Reşad Belger’le mülâkat, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959. Akçiçek, Eren. “Atatürk’ün Sağlığı Hastalıkları ve Ölümü.” Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2000. Atay, Falih Rıfkı, Çankaya: Atatürk Devri Hatıraları, 1984. İnönü, İsmet, Hatıralar, Bilgi Yayınevi, 1985. Afet İnan, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Türkiye İş Ban kası Kültür Yayınları, 4. Basım, (1984). Afet İnan, Atatürk’ten Mektuplar, Türk Tarih Kurumu Basımevi – Ankara, 1989 Basım.

Atatürk'ün vefatı üzerine ortaya atılan ve bir hayli yayılan bazı hurafelere değindik. Ve gördü ki zihinlere kazınan hurafeleri temizlemek hiç de kolay değil. Atatürk ölüm melekleri ile ne konuştu?“Öteki 10 Kasım" belgesel serimizde #10Kasım’ın anlatılmayan yönlerini bulacaksınız. Bugüne kadar ki duygusal anlatılar arasında kaybolan ama çok ilginizi çekecek detaylar kasıtlı olarak unutturulmuştur. Türk toplumu lise ezberlerine sıkıştırılan bilgileri sebebi ile şu soruları soramamaktadır;

• #Atatürk’ün doktorları anılarını neden yazmadılar/neden yazmadılar, evleri neden arandı ve belgeler yok edildi?
• İsmet İnönü Atatürk’ün doktorlarına hatıralarının yazmayı neden yasakladı, yabancı doktorların Atatürk hakkında yazdığı sağlık raporları neden ve kimler tarafından yok edildi?
• “Beni Türk hekimlerine emanet ediniz” sözü neden ve kimleri koruma maksatlı uyduruldu, zaten bir düzine yabancı doktoru olan Atatürk’e bu söz hangi maksatla isnat edildi?
• Atatürk’ün Türk hekimlerinden şikâyetçi olduğu mektupları neden sansüre uğradı? Atatürk’ün hastalığı neden geç teşhis edildi, Atatürk gerçekten doktorlarından memnun muydu?
• Atatürk’ün son üç günü nasıl geçti, hafızası nasıldı, son sözleri nelerdi? Gerçekten saat 09:05’de mi vefat etti?
• Atatürk’ün ölümü dünya da ve Türkiye’de nasıl hissedildi?

Ve daha fazla soruların cevaplarını tamamı Kemalist kaynaklardan olmak üzere yapacağımız alıntılarla ortaya koymaya çalışacağız ve göreceğiz ki Türk halkı inanılmaz bir sansür altında, sadece kendine ezberletileni tekrar ediyor.Kaynakça: ALİ, Kılıç, Atatürk’ün Sırdaşı Kılıç Ali’nin Hatıraları, Der. Hulusi Turgut, 19. Baskı,İstanbul, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2017. AYDEMİR, Şevket Süreyya, Tek Adam Mustafa Kemal, 3. Cilt, 5. Baskı, İstanbul, Remzi Kitapevi, 1975. KOCATÜRK, Utkan, Doğumundan Ölümüne Kadar Kaynakçalı Atatürk Günlüğü. 2. Baskı, İstanbul, ATAM Yayınları, 2007. Resmi Tebliğ, Ulus, 11 Sonteşrin 1938. Soyak, Hasan Rıza, Atatürk’ten Hatıralar, Cilt 2, İstanbul, Yapı ve Kredi Bankası Yayınları, 1973. ŞEHSUVAROĞLU, Bedi, Atatürk’ün Sağlık Hayatı, Hürriyet Yayınları, İstanbul, 1981. ÜNAYDIN, Ruşen Eşref, ATATÜRK’ÜN HASTALIĞI Profesör Dr. Nihad Reşad Belger’le mülâkat, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1959. Akçiçek, Eren. “Atatürk’ün Sağlığı Hastalıkları ve Ölümü.” Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2000. Atay, Falih Rıfkı, Çankaya: Atatürk Devri Hatıraları, 1984. İnönü, İsmet, Hatıralar, Bilgi Yayınevi, 1985. Afet İnan, Atatürk Hakkında Hatıralar ve Belgeler, Türkiye İş Ban kası Kültür Yayınları, 4. Basım, (1984). Afet İnan, Atatürk’ten Mektuplar, Türk Tarih Kurumu Basımevi – Ankara, 1989 Basım.