Podcast over Bach, aflevering 28. We staan kort stil bij de 1000ste aflevering van Geen dag zonder Bach, die we net achter de rug hebben. En we beginnen aan onze laatste etappe van 'Op reis met Bach', onze rubriek waarin we het leven van Johann Sebastian Bach op de voet volgen, met de Grote Bach Atlas van Govert Jan Bach in de hand.

In zijn laatste levensjaren componeert Bach nog een aantal juweeltjes. Cantates had hij al genoeg gemaakt, maar perfectioneert de Hohe Messe verder en componeert Das Musikalisches Opfer. Vooral in z’n laatste levensjaren blijft hij bestaande muziekstukken perfectioneren.

Johann Sebastian Bach begint blind te worden en laat zich aan z’n ogen opereren. Een jaar nadat hij geopereerd wordt aan z'n ogen, overlijdt hij aan de complicaties van daarbij opgelopen infecties.

Fragmenten van:

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

0. Tune Bach & Co

Uit Sonate voor viool en klavecimbel nr.4 in c-klein, BWV 1017: Siciliano (Largo)

Janine Jansen & Friends

1. Concerto no.1 in d-klein, BWV 1052

Arie Abbenes, carillon Domtoren Utrecht

(opname: Theo van Soest)

2. Uit Messe h-Moll, BWV 232:

- "Quoniam tu solus Sanctus" (Bass)

Klaus Mertens, bas. J.S. Bach-Stiftung olv. Rudolf Lutz

3. Uit Goldberg Variations, BWV 988: Variation 4

Berlage Saxophone Quartet

4. Italiaans Concerto voor orgel in F-groot, BWV 971 (arr. Erwin Wiersinga)

Erwin Wiersinga, Le Picard-orgel Martinikerk, Groningen

5. Uit Das Musikalisches Opfer, BWV 1079:

- Uit Sonate voor fluit, viool en continuo: Allegro Moderato

Sigiswald Kuijken, viool. Barthold Kuijken, traverso. Gustav Leonhardt, klavecimbel

6. Koraal "Wenn wir in höchsten Nöten sein", BWV 432

Elina Albach, klavecimbel. Ophira Zakai, theorbe. Vocalconsort Berlin olv. Daniel Reuss

7. Uit Ouverture D-groot BWV 1068: Air

Zefiro Baroque Orchestra olv. Alfredo Bernardini

Podcast over Bach, aflevering 27. Hoewel Johann Sebastian veel tegenstand ondervindt van het stadsbestuur van Leipzig en op een gegeven moment rondvraagt of er misschien een post elders voor hem is, weet hij zich gesteund door de keurvorst van Dresden.

 

Bach heeft voldoende cantates op de plank liggen, wat hem in staat stelt om zich bezig te gaan houden met andere muziekprojecten. Hij schrijft het eerdere deel van de Hohe Messe, hij herschrijft bepaalde stukken uit de Matthäus Passion, maar schrijft ook cantates voor speciale gelegenheden aan het hof van Dresden.

En hij heeft de smaak te pakken gekregen van de narratieve vorm die hij bij de Hohe Messe en bijvoorbeeld de Matthäus Passion gebruikt, en hij begint aan het Weihnachtsoratorium. Dit grote werk bestaat uit zes losse cantates die door onderling aansluitende toonsoorten één geheel vormen.

Fragmenten van:

Johann Sebastian Bach (1685 – 1750)

0. Tune Bach & Co:

Uit Sonate voor viool en klavecimbel nr.4 in c-klein, BWV 1017: Siciliano (Largo)

Janine Jansen & Friends

1. Uit Sonate nr.1, BWV 1001 in g-klein: Adagio

Brodsky Quartet

(cd Homage To Bach - The Solo Violin Sonatas Arranged For String Quartet)

2. Uit The Well-Tempered Clavier, Book 2: Prelude #16 in g-klein, BWV 885

Phantasm

(cd Bach - The Well Tempered Consort II)

3. Uit cantate "Schweigt Stille, Plaudert Nicht", BWV 211, "Koffiecantate":

- Aria "Heute Noch, Lieber Vater, Tut Es Doch!"

Bach Collegium Japan olv. Masaaki Suzuki

(cd Bach Secular Cantatas, BWV 210 & 211)

4. Uit Köthener Trauermusik BWV 244a: "Geh, Leopold, zu deiner Ruhe" (Aria a 2 Cori)

Sabine Devieilhe, sopraan. Ensemble Pygmalion olv. Raphaël Pichon

(cd Köthener Trauermusik BWV 244a)

5. Uit cantate "Tilge, Höchster, Meine Sünden", BWV 1083: "Tilge, Höchster, Meine Sünden"

Bach Collegium Japan olv. Masaaki Suzuki

(cd Bach Trauerode)

6. Uit Weihnachtsoratorium deel 3: "Herr, Dein Mitleid, Dein Erbarmen"

Akademie für Alte Musik Berlin en Bavarian Radio Chorus olv. Peter Dijkstra

(cd Bach - Weihnachtsoratorium)

 

De volgende aflevering van Bach & Co wordt op 11 oktober 2021 uitgegeven.

Op afbeelding: partituur van opening Weihnachtsoratorium

 

Podcast over Bach, aflevering 26. In deze aflevering volgen we Johann Sebastian Bach naar Leipzig, waar hij als cantor van de Thomasschüle zich eindelijk kan storten op het maken van cantates voor het kerkelijk jaar.

Het wordt aangenomen dat Bach het concept voor de Johannes Passion al had, toen hij in Leipzig aangesteld werd. Hij bereidt met zijn cantates het kerkpubliek als het ware voor op de heftigheid van z'n eerste Passion.

Vrij snel na z'n aanstelling in Leipzig heeft hij de Johannes Passion klaar en gaat deze uitvoeren. Deze ervaring moet als een donderslag bij heldere hemel zijn geweest voor de kerkgangers en de raad vond het te lang en dus ook te duur. Bach past hier en daar wat aan, maar wil eigenlijk weer weg want hij voelt zich niet erg gewaardeerd.

Toch blijft hij in Leipzig en produceert een grote hoeveelheid cantates, zodat hij er altijd voldoende voor elke gelegenheid op de plank heeft liggen. Hij krijgt hierdoor voldoende tijd om zich toe te leggen op vooral instrumentale muziek, die hij uitvoert met Collegium Musicum.

Naast zijn aanstelling in Leipzig krijgt hij ook de titel Kapellmeister van het hof in Dresden; een titel die hem zal beschermen tegen z’n opponenten van de raad.

Fragmenten van:

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

0. Tune Bach & Co

Uit Sonate voor viool en klavecimbel nr.4 in c-klein, BWV 1017: Siciliano (Largo)

Janine Jansen & Friends

1. Johannes Passion, BWV 245

Deel 1: Herr, Unser Herrscher

Akademie für Alte Musik olv. René Jacobs

2. Matthäus Passion, BWV 244

68. Chor. "Wir setzen uns mit Tränen nieder"

J.S. Bach-Stiftung olv. Rudolph Lutz

3. Matthäus Passion, BWV 244

49. Aria "Aus Liebe will mein Heiland sterben" (sopraan)

J.S. Bach-Stiftung olv. Rudolph Lutz

4. Uit Viool Concerto nr.2 in E-groot, BWV 1042: 1. Allegro

Isabelle Faust, viool. Akademie für Alte Musik Berlin

5. Lobe Den Herren, BWV 137

Ludwig Güttler, trompet. Friedrich Kircheis, orgel Frauenkirche Dresden

6. Messe h-Moll, BWV 232

I. Kyrie "Kyrie eleison" (Chor)

J.S. Bach-Stiftung olv. Rudolf Lutz

7. Uit Cantate BWV 198

- Chor Laß, Fürstin, Laß Noch Einen Strahl

J.S. Bach-Stiftung olv. Rudolf Lutz

8. Weihnachtsoratorium

Deel 4: Flosst, Mein Heiland, Flosst Dein Namen

Rachel Harnisch, Anke Vondung, etc. Akademie für Alte Musik Berlin en Bavarian Radio Chorus olv. Peter Dijkstra

9. Uit Goldberg Variations, BWV 988: Aria

Pieter-Jan Belder, klavecimbel

 

Podcast over Bach, aflevering 25. In deze aflevering praten we nog nog wat na over Retorica in de Muziek, het thema van het Festival Oude Muziek 2021. 

 

In de rubriek ‘Op reis met Bach’, waarbij we met De Grote Bach Atlas in de hand Bach in zijn voetstappen volgen, zijn we aangekomen in Leipzig.

Johann Sebastian wordt aangesteld als kantor van de Thomasschule. Hij moet daar lesgeven in latijn, maar ook zorgen voor cantates voor de zondagdiensten en feestdagen. Hij kan zich eindelijk werpen op zijn ‘Endzweck’, z’n einddoel, het maken van cantates. Alléén ter glorie van God. Soli Deo gloria. En zijn zoons kunnen nu gaan studeren aan de universiteit van Leipzig, iets wat voor Johann Sebastian zelf nooit was weggelegd.

Muziekfragmenten van:

0. Tune Bach & Co

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

Uit Sonate voor viool en klavecimbel nr.4 in c-klein, BWV 1017: Siciliano (Largo)

Janine Jansen & Friends

1. Uit "Christ lag in Todesbanden", BWV 4: V. Es war ein wunderlicher Krieg

Vox Luminis olv. Lionel Meunier

2. Heinrich Schütz (1585-1672)

Uit Johannes Passion SWV 481, Introitus:

- Das Leiden unseres Herrn Jesu Christi

Stuttgart State Opera Chorus olv. Dieter Kurz

3. Uit "Aus Der Tiefen Rufe Ich, Herr, Zu Dir" in g-klein, BWV 131: IV. Aria & Chorale "Meine Seele Wartet Auf Den Herrn"

Vox Luminis olv. Lionel Meunier

4. Constantijn Huijgens (1596-1687)

- Uit Pathodia Sacra: Domine Deus Meus

Anne Grimm, Wilke Te Brummelstroete, Nico van der Meel, Peter Kooij, zang

5. Matthäuspassion, BWV 244/ 39. Arie. "Erbarme dich" (Alt)

Chor und Orchester der Bach-Stiftung St. Gallen olv. Rudolph Lutz

6. Suscepit Israel - Magnificat in D-groot, BWV 243

Thomanerchor Leipzig - (Duet Sopraan, Alt met koor)

7. Leipziger Chorale - "Nun kommt den Heiden Heiland", BWV 661

Hans Otto, orgel

8. Prelude in C-groot, BWV 846

Sviatoslav Richter, piano

The Well-Tempered Clavier

9. Uit "Schleicht Spielende Wellen", BWV 206

- Schleicht, Spielende Wellen

Ex Tempore olv. Florian Heyerick & Musica Antiqua Köln olv. Reinhard Goebel

10. "Lass, Fürstin, Lass Noch Einen Strahl”, BWV 198

- Doch Königin! Du Stirbest Nicht

Bach Collegium Japan olv. Masaaki Suzuki

 

Geplande uitgave van de volgende aflevering: 13 september 2021.

Op foto: Vox Luminis

 

Podcast over Bach, aflevering 24. Deze week staan de afleveringen van het radioprogramma ‘Geen dag zonder Bach’ van de Concertzender in het teken van het Festival Oude Muziek, editie 2021. In deze podcast vertelt Irene Stolp over het programma van deze editie. Irene is coördinator Oude Muziek bij de Concertzender, en in die hoedanigheid ook eindredacteur van ‘Geen dag zonder Bach’.

 

We gaan ook weer verder met ‘Bach op Reis’, ons vervolgverhaal over de omzwervingen van Johann Sebastian Bach, zoals opgetekend in Govert Jan Bach’s Grote Bach Atlas. We zijn aanbeland in Köthen.

De volgende aflevering wordt uitgegeven op 30 augustus 2021.

Muziekfragmenten van:

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

0. Tune Bach & Co

Uit Sonate voor viool en klavecimbel nr. 4 in c-klein, BWV 1017: Siciliano (Largo)

Janine Jansen & Friends

1. Praeludium und Fuge in e-klein, BWV 533

Dorien Schouten, orgel. Nederlandse Bachvereniging

2. Concerto voor viool en strijkers, BWV 1052r (Adagio-Allegro)

Eva Saladin, viool. Ensemble Odyssee

3. Uit Cello Suite nr. 4 in Es-groot, BWV 1010: Courante

Rachel Podger, viool

(cd Bach The Cello Suites Arranged For Violin)

4. Uit "Amore Traditore" BWV 203: II. Voglio Provar

Klaus Mertens, bas. Amsterdam Baroque Orchestra olv. Ton Koopman

(cd Bach Cantatas, Vol. 2)

5. Uit Viool Partita nr. 2 in d-klein, BWV 1004: V. Chaconne

Bob van der Ent, viool

(cd Sonatas And Partitas For Violin Solo)

 

Podcast over Bach, aflevering 23. In deze aflevering van Bach & Co kijken we terug op het gesprek dat we eerder hadden met Eduard en Ria van Hengel. Ook pakken we 'Op Reis met Bach' weer op.

 

We filosoferen over hoe Bach tekst en muziek bijeen bracht en hoe hij het grote tempo van wekelijkse cantates kon volhouden. Daar moet Johann Sebastian wel aardig wat organisatietalent voor inzetten.

We laten ook een bijzonder verhaal van Eduard van Hengel horen over hoe hij de oorspronkelijke partituur van de Matthäus Passion mocht inzien.

En we pakken 'Op Reis met Bach' weer op, als we verder reizen in de voetstappen van Johann Sebastian Bach, zoals door Govert Jan opgetekend in De Grote Bach Atlas.

 

gecorrigeerde partituur Matthäus Passion

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

0. Tune Bach & Co:

Uit Sonate voor viool en klavecimbel nr.4 in c-klein, BWV 1017: Siciliano (Largo)

Janine Jansen & Friends

1. Uit cantate "Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit", BWV 106 "Actus Tragicus": I. Sonatina

Vox Luminis olv. Lionel Meunier

(cd Bach - Actus Tragicus (Cantatas BWV 106, 150, 131, 12))

Johann Christoph Bach (1642-1703)

2. "Meine Freundin, du bist schön" (Arr. H. Grüss)

Capella Fidicina Leipzig olv Hans Grüss

(cd Sacred Music Of The Bach Family)

Antonio Vivaldi (1678-1741)

3. Uit Concerto in a-klein, RV 522: Allegro

Nicholas Quardokus, orgel Saint Thomas Church, New York

Johann Sebastian Bach

4. Uit Concerto in d-klein, BWV 596: 1. (Ohne Bezeichnung)

Pieter van Dijk, orgel

(cd Complete Bach Edition, Vol. 95 - Transcriptions)

 

Podcast over Bach. Aflevering 22: Eduard en Ria van Hengel.

In verband met de vakantieperiode moesten we onze frequentie iets aanpassen, en hebben we ons vervolgverhaal: 'Op reis met Bach' even gepauzeerd. In de volgende aflevering pakken we het verhaal weer op.

In deze aflevering een bijzonder gesprek met Eduard en Ria van Hengel. De website van Eduard van Hengel, met heel veel informatie over de vocale werken van Johann Sebastian Bach, is een echte schatkamer voor liefhebbers van cantates en de Passionen van Bach.

Zijn vrouw Ria van Hengel heeft de teksten van talloze cantates van Johann Sebastian Bach naar het Nederlands vertaald. Ria vertelt over haar aanpak en Eduard leidt ons door middel van fragmenten en de losse cantate delen langs cantate 'Du Friedefürst, Herr Jesu Christ', BWV 116 en ontleedt deze cantate.

Een bijzonder verhaal. Pak hier meteen zijn website erbij, met alles over BWV 116.

0. Tune Bach & Co

Johann Sebastian Bach (1685–1750)

Uit Sonate voor viool en klavecimbel nr.4 in c-klein, BWV 1017: - Siciliano (Largo)

Janine Jansen & Friends

Uit cantate "Du Friedefürst, Herr Jesu Christ", BWV 116:

1. Choral - Du Friedefürst, Herr Jesu Christ

2. Aria (alt) - Ach, Unaussprechlich Ist Die Not

Elvira Bill, alt

3. Recitatief (tenor) - Gedenke Doch, O Jesu

Julius Pfeifer, tenor

4. Terzett (sopraan, tenor, bas) - Ach, Wir Bekennen Unsre Schuld

Miriam Feuersinger, sopraan. Julius Pfeifer, tenor. Stephan MacLeod, bas.

5. Recitatief (alt) - Ach, Laß Uns Durch Die Scharfen Ruten

Elvira Bill, alt

6. Choral - Erleucht Auch Unser Sinn Und Herz

Alle fragmenten en delen zijn uitgevoerd door het orkest en koor van de J.S. Bach-Stiftung St. Gallen olv. Rudolf Lutz.

 

De volgende aflevering van Bach & Co wordt op 2 augustus uitgegeven.

Foto: Eduard van Hengel in NRC

Podcast over Bach, aflevering 21. In deze aflevering van Bach & Co vervolgen we onze reis in de voetstappen van de jonge Johann Sebastian Bach, zoals beschreven in De Grote Bach Atlas van Govert Jan Bach.

Johann Sebastian vertrekt uit Lüneburg, het geld is op en vindt een baan in Arnstadt, waar hij een orgelkeuring doet en men zeer gecharmeerd is van zijn orgelspel. Maar hij reist weldra door naar Lübeck waar hij Dietrich Buxtehude opzoekt en van hem probeert te leren. Bij Buxtehude ervaart hij bijvoorbeeld hoe het is om met een groot orkest in een grote ruimte te spelen, waarbij de mogelijkheden volledig uitgebuit worden. Later zal hij onder andere bij de Matthäus Passion hiervan gebruik maken.

Hij gaat weer terug naar Arnstadt, en komt uiteindelijk terecht in Mühlhausen waar hij een baan krijgt als organist van de Blasiuskirche. Hij schrijft in Mühlhausen het indrukwekkende 'Christ lag in Todesbanden', BWV 4 en de ‘Actus Tragicus’, BWV 106. Ter gelegenheid van de herdenking van de grote stadsbrand, die een groot deel van Mühlhausen in de as legde, schreef hij "Aus der Tiefen rufe ich, Herr, zu dir", BWV 131.

J. S. Bach

Muziekfragmenten:

Johann Sebastian Bach

1) Toccata, Adagio & Fugue in C, BWV 564

- Toccata

2) Toccata & Fugue in d-klein, BWV 565

- Toccata

3) Toccata & Fugue in d-klein, BWV 538, "Dorian"

- Toccata

Simon Preston, orgel

(cd Orgelwerke 1)

4) D. Buxtehude

- Jesu, Meines Lebens Leben, BuxWV 62

Anima Eterna olv. Jos van Immerseel

(cd Buxtehude 6 cantatas)

5) J.S.Bach Ouverture D-Dur BWV 1068

- Air

Zefiro Baroque Orchestra olv. Alfredo Bernardini

(cd J.S.Bach Ouvertures)

6) Christ lag in Todesbanden, BWV 4/ III

Vox Luminis

(cd Kantaten)

7) »Aus Der Tiefen« BWV 131

1. Sinfonia Und Chor »Aus Der Tiefen Rufe Ich, Herr, Zu Dir«

J.S. Bach Stiftung olv. Rudolf Lutz

(cd Bach-Kantaten N19)

8) Gottes Zeit Ist Die Allerbeste Zeit, BWV 106 "Actus Tragicus"

I. Sonatina

Vox Luminis olv. Lionel Meunier

(cd Bach - Actus Tragicus (Cantatas BWV 106, 150, 131, 12)

9) Violin Partita nr.2 in d-klein, BWV 1004

- Chaconne

Bob van der Ent, viool

(cd Sonatas And Partitas For Violin Solo)

 

Op afbeelding: Dietrich Buxtehude

 

Podcast over Bach, aflevering 20.

 

In deze aflevering van Bach & Co staan we uitgebreid stil bij twee nieuwe nominaties voor BachCD 2021: de nieuwste CD van J.S. Bach-Stiftung, Bachkantaten No.35, met BWV 21, 32 en 47. De gehele CD is deze week in Geen dag zonder Bach te beluisteren.

Een tweede nominatie is voor CD met de Engelse Suites door Pieter-Jan Belder, waarvan ook een aantal suites in deze Bachweek te beluisteren zijn.

Met De Grote Bach Atlas van Govert Jan Bach vervolgen we onze weg in 'Op Reis Met Bach’, en zoomen we verder in op Johann Sebastians tijd in Lüneburg.

Speellijst - fragmenten uit:

0. Tune Bach & Co

Johann Sebastian Bach (1685 – 1750)

Uit Sonate voor viool en klavecimbel nr.4 in c-klein, BWV 1017:

- Siciliano (Largo)

Janine Jansen & Friends

Nominatie BachCD 2021: Bachkantaten No.35 - J.S. Bach-Stiftung St. Gallen

1. Cantate BWV 21, "Ich hatte viel Bekümmernis":

- Sinfonia

- (Aria, sopraan) Seufzer, Tränen, Kummer, Not

- (Chorus) Sei nun wieder zufrieden

- (Aria Sopraan) Erfreue dich, Seele

2. Uit BWV 32, "Liebster Jesu, Mein Verlangen"

- Aria (Duet Sopraan, Bas) Nun verschwinden alle Plagen

3. Uit BWV 47, "Wer sich selbst erhöhet. der soll erniedriget werden"

- (Rezitativ, Bas) Der Mensch ist Kot, Staub, Asch und Erde

- (Arie, Bas) Jesu, beuge doch mein Herze

Dorothee Mields, sopraan. Peter Kooij, bas. Chor & Orchester der J.S. Bach-Stiftung olv. Rudolph Lutz

orgel St. Johannis Lüneburg

Nominatie BachCD 2021: English Suites - Pieter-Jan Belder

4. Uit Suite #3 in g-klein, BWV 808: Prélude

Pieter-Jan Belder, klavecimbel

Georg Böhm (1661–1733)

5. Vater Unser

Bart Naessens, orgel Lüneburg

Georg Friederich Händel (1685–1759)

6. Brockes-Passion: Symphonia

Academy of Ancient Music, Choir of AAM olv. Richard Egarr

Johann Sebastian Bach

7. Ouverture D-Dur BWV 1068: Air

Zefiro Baroque Orchestra olv. Alfredo Bernardini

De volgende aflevering van Bach & Co wordt uitgegeven op 21 juni 2021.

Klik hier voor afleveringen van Geen dag zonder Bach.

 

Aflevering 897. In deze feestelijke kerstweek gaan we dieper in op de nieuwe opname van het Weihnachtsoratorium door de J.S. Bach-Stiftung. Er zijn podcasts en we naderen aflevering 900! Vandaag Bach & Co afl. 2 over Bachs kerst-oratorium.

Johann Sebastian Bach (1685-1750)

Uit Weihnachtsoratorium:

1. Cantate 2 nr. 19 - Schlafe, Mein Liebster, Geniesse Der Ruh

2. Cantate 2 nr. 21 - Ehre Sei Gott In Der Hohe

Chor & Orchester der J.S. Bach-Stiftung St. Gallen olv. Rudolf Lutz

Uit luisterboek 'Govert Jan Bach over het Weihnachtsoratorium':

(Rubinstein, ISBN 9789047620235)

I - Am ersten Weihnachtstag

Uit Weihnachtsoratorium:

3. Cantate 1 nr. 1 - Jauchzet, Frohlocket, Auf, Preiset Die Tage

4. Cantate 1 nr. 2 - (recitativo) Es Begab Sich Aber Zu Der Zeit

5. Cantate 1 nr. 3 - (recitativo) Nun Wird Mein Liebster Brautigam

6. Cantate 1 nr. 4 - (aria) Bereite Dich, Zion, Mit Zartlichen Trieben

7. Cantate 1 nr. 5 - (choral) Wie Soll Ich Dich Empfangen

RIAS-Kammerchor en Akademie für Alte Musik Berlin olv. René Jacobs

(Harmonia Mundi HMX 2951630.31)

8. Cantate 1 nr. 7 - Er Ist Auf Erden Kommen Arm, Wer Will Die Liebe Recht Erhohn

9. Cantate 1 nr. 8 - (aria) Grosser Herr, O Starker Konig

10. Cantate 1 nr. 9 - (choral) Ach, Mein Herzliebes Jesulein

Collegium Vocale Gent olv. Philippe Herreweghe

(VERITAS 759530-2)

II - Am zweiten Weihnachtstag

11. Cantate 2 nr.10 - Sinfonia

12. idem, vervolg

Bach Collegium Japan olv. Masaaki Suzuki

(BIS CD-941)