Ciekawostki Historyczne

Ponoć nie ma ludzi niezastąpionych, ale w przypadku Józefa Piłsudskiego można mieć wątpliwości. Z jego odejściem Polska zaczęła się szykować na własną śmierć.


Autor testu: Herbert Gnaś,
Lektor: Edgar Hein,
Montaż: Tomasz Sowa,


Bibliografia:

M. Gałęzowski, Marszałek Józef Piłsudski 1867-1935, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2013.
M. Gałęzowski, J. Kirszak, Twórca Niepodległej. Józef Piłsudski 1867-1935, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2018.
A. Garlicki, Józef Piłsudski 1867-1935, Wydawnictwo Znak, Kraków 2020.
W. Jędrzejewski, Józef Piłsudski 1867-1935. Życiorys, Myśl, Warszawa 1985.
P. Szubarczyk, Naczelnik, „Biuletyn IPN”, nr 5-6/2008.


NASZE MEDIA
📢 Facebook:     / ciekawostkihistoryczne  
💙 Twitter:  https://twitter.com/home?lang=pl
❤️ Instagram:    / ciekawostkihistoryczne.pl_   
✨ TikTok :   / ciekawostkihi.  .

Wyspa Spinalonga leży w północno-wschodniej części Krety w malowniczej Zatoce Mirabello. Obecnie stanowi jedną z największych atrakcji tego regionu, choć jej sława tak naprawdę została zbudowana na historiach o ludzkim cierpieniu, odrzuceniu i powolnej śmierci w męczarniach.
Poznajcie historię greckiej wyspy trędowatych.


Tekst: Anna Baron-Jaworska
Lektor: Anna Baron-Jaworska
Montaż: Tomasz Sowa


Bibliografia:

1. Małgorzata Gołota, Spinalonga. Wyspa trędowatych, Agora, 2021.
2. Elizabeth Warkentin, The abandoned Greek island shrouded in mystery, bbc.com / dostęp: 23.01.2025
3. Małgorzata Gołota, Na wyspie Spinalonga jest 330 trędowatych, 30 to pozostawieni samym sobie obłożnie chorzy, Duży Format / dostęp: 23.01.2025
4. Piotr Cywiński, Kolonia przeklętych, wprost.pl / dostęp: 23.01.2025

Przeczytaj więcej na temat trądu i Spinalongi na Ciekawostkach Historycznych:

https://ciekawostkihistoryczne.pl/2021/07/08/spinalonga-miala-byc-rajem-dla-tredowatych-okazala-sie-pieklem-na-ziemi/
https://ciekawostkihistoryczne.pl/2021/07/02/spinalonga-wyspa-tredowatych/
https://ciekawostkihistoryczne.pl/2020/03/23/ukarani-przez-boga-czyli-marny-los-tredowatych/

Mistrz turniejów. Zaprawiony w boju rycerz. A przy tym zręczny dyplomata, lawirujący między Władysławem Jagiełłą a Zygmuntem Luksemburskim. Oto Zawisza Czarny.

Autor testu: Herbert Gnaś
Lektor: Edgar Hein,
Montaż: Tomasz Sowa,

Bibliografia:
J. Kisielewska, W służbie ojczyzny, Kraków 1924.
B. Możejko, S. Szybkowski, B. Śliwiński, Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima, Wydawnictwo WiM, Gdańsk 2003.
I. Styczyńska, Zawisza Czarny z Garbowa – herbu Sulima, „Almanach Sądecki”, nr 1/2001.
F. Ziejka, „Polegaj jak na Zawiszy”, „Pamiętnik Literacki”, nr 1/1984.

Niemal żadna z polskich władczyń nie może się równać z Barbarą Radziwiłłówną pod względem sławy i rozpoznawalności. Każdy choćby w zarysie zna jej tragiczną historię. Ale czy Barbara była więcej niż tylko bohaterką romansu?

Bibliografia:
1.K. Janicki, Damy złotego wieku, Znak Horyzont, 2014,
2. S. Leśniewski, Jagiellonowie. Złoto i rdza, Wydawnictwo Literackie, 2024,
3. I. Kienzler, Jagiellonowie. Miłosne sekrety wielkiej dynastii, Wydawnictwo Lira, 2017

Żonę Mieszka II Rychezę obwiniano o wszystko co złe. Pochodząca z Niemiec królowa miała gnębić poddanych, a potem ukraść insygnia władzy. Jak było naprawdę?

Tekst: Anna Baron-Jaworska
Lektor: Anna Baron-Jaworska
Montaż: Tomasz Sowa

Muzyka: "Horizons" by Scott Buckley - released under CC-BY 4.0. www.scottbuckley.com.au

Bibliografia:

1. Gall Anonim, Kronika polska, Wydawnictwo Naukowe UMK 2024.
2. Paweł Jasienica, Polska Piastów, Wydawnictwo MG 2022.
3. Kamil Janicki, Damy ze skazą, Znak Horyzont 2016.
4. Mirosław Maciorowski, Beata Maciejewska, Władcy Polski. Historia na nowo opowiedziana, Wydawnictwo Agora 2018.

Wszechwładca Bona nie znosiła żadnej konkurencji. Niechcianą synową poniżała, lżyła, a nawet próbowała zagłodzić. Z rozmysłem zamieniła egzystencję Elżbiety Habsburżanki w piekło. Historycy lubią przytaczać niesławną aferę parmezanową jako naczelny dowód małostkowości i nadpobudliwości Bony Sforzy. Czy nie należałoby w niej widzieć raczej chytrego i mistrzowsko przeprowadzonego spisku przeciwko wrogiemu agentowi?

Tekst: na podstawie artykułów z serwisu www.ciekawostkihistoryczne.pl
Lektor: Anna Baron-Jaworska
Montaż: Tomasz Sowa

Muzyka: "Horizons" by Scott Buckley - released under CC-BY 4.0. www.scottbuckley.com.au

Polska i Moskwa nigdy nie umiały się dogadać. Próbowano i mieczem i dobrym słowem, ale bez skutku. Wreszcie wytoczono ciężkie, matrymonialne działa. Z myślą o zaprowadzeniu trwałego pokoju zeswatano wnuka Jagiełły z córką Iwana III Srogiego. Z politycznych układów wyszło całkiem udane stadło, choć każdy starał się uprzykrzyć życie nowożeńcom...

Tekst: Anna Baron-Jaworska, Aleksandra Zaprutko-Janicka
Lektor: Anna Baron-Jaworska
Montaż: Tomasz Sowa

Muzyka: "Horizons" by Scott Buckley - released under CC-BY 4.0. www.scottbuckley.com.au

Choć Elżbieta Rakuszanka nie grzeszyła urodą, a w kwestiach politycznych nie miała zbyt wiele do powiedzenia, historycy uznają ją za jedną z najbardziej spełnionych (i szczęśliwych) polskich władczyń. Cóż, ostatecznie wypełniła swoją małżeńską powinność – i to z nawiązką. Urodziła Jagiellończykowi 13 dzieci, w tym czterech królów, kardynała oraz… świętego.

Tekst: Anna Baron-Jaworska, Maria Procner
Lektor: Anna Baron-Jaworska
Montaż: Tomasz Sowa

Muzyka: "Horizons" by Scott Buckley - released under CC-BY 4.0. www.scottbuckley.com.au

Bibliografia:

U. Borkowska, Dynastia Jagiellonów w Polsce, PWN 2011.
M. Duczmal, Jagiellonowie. Leksykon biograficzny, Wydawnictwo Literackie 1996.
M. Maciorowski, B. Maciejewska, Władcy Polski. Historia na nowo opowiedziana, Agora 2018.
K. Stojek-Sawicka, Plagi królewskie, Bellona 2018.

Jakie jest najstarsze miasto w Polsce? Wbrew pozorom udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na to niezwykle proste pytanie wcale takie proste nie jest.


Autor testu: Herbert Gnaś,
Lektor: Edgar Hein
Montaż: Tomasz Sowa


Bibliografia:

1. J. Adamczewski, Kraków od A do Z, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1992.
2. J. Bochiński, J. Zawadzki, Polska. Nowy podział terytorialny. Przewodnik encyklopedyczny, Świat Książki, Warszawa 1999.
3. M. Bogucka, Dawna Polska. Narodziny, rozkwit, upadek, Wydawnictwo Trio, Warszawa 1998.
4. M. Brzostowicz, M. Przybył, J. Wrzesiński (red.), Grody i miasta, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Poznań-Ląd 2018.
5. M. Cozaś, Materialne dziedzictwo kulturowe powiatu kaliskiego, „Roczniki Studenckie Akademii Wojsk Lądowych”, rocznik 6/2022.
6. A. Czerny, Teoria nazw geograficznych, Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego, Warszawa 2011.
7. Ł. Gackowski, Rok 1934. Jak rozpoczęły się badania w Biskupinie?, www.biskupin.pl, dostęp: 31.05.2023.
8. I. Hildebrandt-Radke, Główne etapy zasiedlenia i rozbudowy grodziska w Bonikowie (Wielkopolska) w świetle badań litologicznych i geochemicznych, „Landform Analysis”, Vol. 16/2011.
9. M. Kara, M. Makohonienko, Wielkopolska krainą grodów – krajobraz kulturowy kolebki państwa polskiego w świetle nowych ustaleń chronologicznych, „Landform Analysis”, Vol. 16/2011.
10. J. Kolendo, Kalisia i Leukaristos – dwa „miasta” w geografii Ptolemeusza i zagadnienie współrzędnych geograficznych w „Wielkiej Germanii”, „Światowit”, nr 8/2009-2010.
11. J. Machnik, Odkrycia w Trzcinicy a epoka brązu w Europie Środkowej, „Karpacka Troja”, dodatek specjalny do „Rzeczpospolitej”, 17.06.2011.
12. P. Madej, P. Valde-Nowak, Kultura mierzanowicka w karpackim dorzeczu Wisły, Muzeum Podkarpackie w Krośnie, Krosno 2020.
13. J. Matusz, Przeszłość i nowoczesność w Trzcinicy, „Karpacka Troja”, dodatek specjalny do „Rzeczpospolitej”, 17.06.2011.
14. M. Miciak, Cmentarzysko wczesnośredniowieczne w Gieczu, stan. 10. Wstępne wyniki badań, „Studia Lednickie”, nr XVI/2017.
15. P. M. Modrzyński, Prawo lubeckie w miastach pruskich (XIII–XVI w.). Stan badań, źródła i perspektywy badawcze, „Studia z Dziejów Państwa i Prawa Polskiego”, nr XX/2017.
16. M. Pawlicki, Polonia Minor, „Krakowskie Studia Małopolskie”, Vol. 1/1997.
Wielkopolska Piastowska – Szlak Piastowski, Wielkopolska Organizacja Turystyczna, Poznań 2012.
17. H. Samsonowicz, J. Tazbir, T. Łepkowski, T. Nałęcz, Polska. Losy państwa i narodu do 1939, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2003.
18. P. Valde-Nowak, Wskrzeszenie grodu nad Ropą, „Karpacka Troja”, dodatek specjalny do „Rzeczpospolitej”, 17.06.2011.

Każdy słyszał o klątwie Tutenchamona. Do podobnych budzących grozę wydarzeń doszło także w Polsce. Zaczęło się od otwarcia grobowca Kazimierza Jagiellończyka...


Autor testu: Herbert Gnaś,
Lektor: Edgar Hein
Montaż: Tomasz Sowa


Bibliografia:
1. Gdy otwarto grób królewski, zaczęła działać klątwa Jagiellończyka, gazetakrakowska.pl, dostęp: 08.06.2022.
2. Łukaszuk, E. Krajewska-Kułak, Biodeterioracja, autoliza i entomologia na cmentarzach-wybrane aspekty [w:] A. Guzowski, E. Krajewska-Kułak, G. Bejda (red.), Kultura śmierci. Kultura umierania, Tom II, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Wydział Nauk o Zdrowiu, Białystok 2016.
3. A. Nungovitch, Here All Is Poland. A Pantheonic History of Wawel, 1787–2010, Lexington Books, London 2019.
4. Rożek, Mitologia Krakowa, Wydawnictwo Salwator, Kraków 2009.
5. Widacki, Detektywi na tropach zagadek historii, Oficyna Wydawnicza AFM, Kraków 2010.