Toplum geçirdiği tarihsel süreçleri bilinç dışı bir alanda muhafaza eder. Öfkesini, isyanını, refahını, dirliğini ve dağılışını bir limit ile belirler. Toplumsal olanı izah etmek için toprağa bakmak gerekir bazen. Mühendisler toprağın tecrübesini hesaba katmaktan bahsederler. Bu şudur: Toprak, binlerce yıl içerisinde üzerine konulan yükleri aklında tutar. Misal beş yüz yıl önce üzerine bir ev ya da cami inşa edildiyse, üzerine yüklenen bu en yüksek gerilim artık onun limitidir.

“Onu meydan yeri tanımaz. Fethi Gemuhluoğlu, harp meydanında görünmeyen, fakat ateş hattındakilere sakalık eden, nakliye ve levazım kollarına yön veren, hususi çevrelerde mayası halis bir gençlik yoğuran, gönlü tasavvuf kokusuyla ıtırlı ve dili en murassa Osmanlıca zarfı içinde İslami zevk mazrufuyla nakışlı, son turfanda bir tipti...”

Necip Fazıl Kısakürek

Savaşın en şiddetli dönemlerinde bile Aliya İzetbegoviç’in yanından ayrılmayan Ömer Behmen, hiçbir zaman ona destek vermekten vazgeçmedi. Ayrılıktan şiddetle kaçındı, birlikte olmaya ısrarla devam etti. Sınanmış dostluklar hiç eskimez, her zaman taze kalır. Böylesi dostluklar mezarda bile bitmez, iki dünyada devam eder. “Ahretlik” diye boşuna denilmiyor…

Bir anda bir şey olmuş ve bu garip adamla ben ortak bir hatıranın karşısına kurulmuş, izlemeye başlamıştık. O mucizevi şehirden bahsediyordu. Hafızanın, ruhun, kokuların şehrinden. Yalnızca bir kez yaşadığım o esrarengiz büyüden.

Önce İstanbul’u dolaştı, sonra adımının yettiğince dünyanın geri kalanını. Yolculuğu elli yıl sürdü. Şehirler gördü, kalelere girdi, merdivenlerden indi, kuyulara düştü, tepelere çıktı, kulelerden semayı izledi, âleme ve âlem eden insana ve allem eden insana baktı da gördü onun sûretini de özünü de. Gördüğüne muhayyilesinden görüntü kattı.

Hani büyük konuşup ‘Türkiye Cumhuriyeti, şeyhler, müritler, dervişler memleketi olamaz’ demişlerdi ya. Hah, işte şeyhin de müridin de dervişin de aslında ne olduğunu göstererek pırıl pırıl bir çağı haber veren o büyük meşaleyi yakan adamdı. Kafkas göçmeni bir ailenin oğlu olarak 1897 yılında atalar yurdunun kadim başkenti Bursa’da doğdu. 3 yaşındayken annesini kaybetti. Kendisine ‘Oğlum Mehemmed’ diye seslenen babası İbrahim Efendi’yi ise 1929 yılında. Soyadı kanunundan sonra ‘Kotku’yu tercih etti ailesi. Cüzdana düşülen açıklama notu ise bir ömrün özetiydi: Mütevazı.